Η συζήτηση γύρω από το μέλλον της Γροιλανδίας παίρνει πλέον ανοιχτά γεωπολιτικές διαστάσεις, με την κυβέρνηση του νησιού, ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και το ΝΑΤΟ να αντιδρούν στις δηλώσεις και πρωτοβουλίες του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, που επιμένει στο ενδεχόμενο αμερικανικού ελέγχου του στρατηγικής σημασίας αρκτικού εδάφους.
Η κυβέρνηση της Γροιλανδίας ξεκαθάρισε ότι «δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αποδεχθεί» την επιθυμία του Τραμπ να θέσει το νησί υπό αμερικανικό έλεγχο, την ώρα που ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωνε ότι η Συμμαχία επεξεργάζεται τρόπους ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική.
Στην αρχή μιας εβδομάδας που θεωρείται κρίσιμη για το νησί -το οποίο αποτελεί σε μεγάλο βαθμό αυτοδιοικούμενο τμήμα του βασιλείου της Δανίας- ο Αμερικανός Πρόεδρος επανέλαβε το ενδιαφέρον του για τη στρατηγικά τοποθετημένη και πλούσια σε ορυκτούς πόρους περιοχή, λέγοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα την αποκτήσουν «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο».
Οι δηλώσεις του έχουν ταράξει την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ, καθώς ο Τραμπ δεν απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικής βίας για την κατάληψη της Γροιλανδίας, δεδομένου ότι η Δανία είναι μέλος και των δύο οργανισμών.
Διπλωματικός πυρετός
Η υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας, Βίβιαν Μότζφελντ, και ο Δανός ομόλογός της, Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, αναμένεται να συναντηθούν την Τετάρτη στην Ουάσινγκτον με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο.
Παράλληλα, διακομματική αντιπροσωπεία του αμερικανικού Κογκρέσου κατευθύνεται προς την Κοπεγχάγη αργότερα μέσα στην εβδομάδα, σε μια προσπάθεια να επιδείξει ενότητα μεταξύ ΗΠΑ και Δανίας.
Της αποστολής ηγείται ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Κουνς από το Ντελαγουέρ και συμμετέχουν τουλάχιστον εννέα μέλη του Κογκρέσου, ανάμεσά τους και ο Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής Τομ Τίλις από τη Βόρεια Καρολίνα.
Η αντιπροσωπεία θα βρίσκεται στην Κοπεγχάγη την Παρασκευή και το Σάββατο και θα συναντηθεί με ανώτατα στελέχη των κυβερνήσεων της Δανίας και της Γροιλανδίας, καθώς και με επιχειρηματικούς παράγοντες.
Σε συνέντευξή του στο Associated Press τη Δευτέρα, ο Κουνς δήλωσε ότι η αντιπροσωπεία θέλει να στείλει το μήνυμα ότι «κατανοούμε την αξία της συνεργασίας που έχουμε εδώ και πολύ καιρό μαζί τους και σε καμία περίπτωση δεν επιδιώκουμε να παρέμβουμε στις εσωτερικές τους συζητήσεις σχετικά με το καθεστώς της Γροιλανδίας».
Τόνισε ότι οι ΗΠΑ και η Δανία είναι σύμμαχοι εδώ και δεκαετίες, υπενθυμίζοντας ότι το βορειοευρωπαϊκό κράτος στάθηκε στο πλευρό των ΗΠΑ αμέσως μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 και ότι επί χρόνια συνεργάζονται στενά σε άλλες προτεραιότητες.
«Όσο ήμασταν εποικοδομητικοί και με σεβασμό σύμμαχοι, οι Δανοί μας υποδέχονταν με ανοιχτές αγκάλες σε ζητήματα ασφάλειας, επενδύσεων και στην περιοχή», είπε ο Κουνς, προσθέτοντας: «Νομίζω ότι το μόνο που έχει αλλάξει είναι οι πρόσφατες δηλώσεις του Προέδρου και το γεγονός ότι φαίνεται να έχουν περάσει από το χαλαρό στο σοβαρό, και πιστεύω ότι είναι σημαντικό να ακουστούμε ως ισχυροί υποστηρικτές του ΝΑΤΟ και της συμμαχίας μας».
Η αντιπροσωπεία είχε εξετάσει το ενδεχόμενο να επισκεφθεί και τη Γροιλανδία, αλλά τελικά αυτό δεν κατέστη δυνατό, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τον σχεδιασμό του ταξιδιού και μίλησε ανώνυμα.
Μια άλλη ομάδα Αμερικανών γερουσιαστών, ανάμεσά τους και η Λίζα Μαρκόφσκι από την Αλάσκα, η οποία την περασμένη εβδομάδα δήλωσε ότι η κατάληψη της Γροιλανδίας «δεν θα έπρεπε να βρίσκεται στη λίστα» των ΗΠΑ, αναμένεται επίσης να επισκεφθεί την Κοπεγχάγη για να συναντηθεί με πολιτικούς της επιτροπής Γροιλανδίας του δανικού κοινοβουλίου.
Η πρόεδρος της επιτροπής, Άαχα Χέμνιτς, πολιτικός από τη Γροιλανδία που συμμετέχει στο δανικό κοινοβούλιο, δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι η προγραμματισμένη συνάντηση είναι «καλά νέα», καθώς «είναι σημαντικό για εμάς να χρησιμοποιούμε όλες τις διπλωματικές διασυνδέσεις που έχουμε στη διάθεσή μας».
«Δεν είναι προς πώληση»
Η Δανία, η οποία έχει επισημάνει ότι ήδη από το 1951 υπάρχει συνθήκη που επιτρέπει στις ΗΠΑ να επεκτείνουν σημαντικά τη στρατιωτική τους παρουσία στο έδαφος της Γροιλανδίας, έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι το νησί «δεν είναι προς πώληση» και ότι ελπίζει να βρεθεί διπλωματική λύση.
Σε ανακοίνωσή της τη Δευτέρα, η κυβέρνηση της Γροιλανδίας υπογράμμισε ότι το νησί αποτελεί «μέρος του βασιλείου της Δανίας» και «ως μέρος της δανικής κοινοπολιτείας, μέλος του ΝΑΤΟ».
Όπως ανέφερε, θα εντείνει τις προσπάθειες ώστε η άμυνά του να ενισχυθεί «στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ».
Στην ίδια δήλωση προστίθεται ότι ο κυβερνητικός συνασπισμός «πιστεύει ότι η Γροιλανδία θα αποτελεί για πάντα μέρος της δυτικής αμυντικής συμμαχίας» και ότι «όλα τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, έχουν κοινό συμφέρον» στην άμυνα του νησιού.
Ο Τραμπ έχει υποστηρίξει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται τον έλεγχο της Γροιλανδίας για να ενισχύσουν την ασφάλεια στην Αρκτική, απέναντι σε αυτό που περιγράφει ως απειλή από την Κίνα και τη Ρωσία.
Προτάσεις για ενίσχυση της ασφαλείας
Ο Μαρκ Ρούτε δήλωσε τη Δευτέρα ότι το ΝΑΤΟ «εργάζεται πάνω στα επόμενα βήματα για να διασφαλίσει ότι συλλογικά προστατεύουμε όσα διακυβεύονται».
Μιλώντας κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στην Κροατία, ο Γενικός Γραμματέας της Συμμαχίας ανέφερε: «Όλοι οι σύμμαχοι συμφωνούν στη σημασία της Αρκτικής και της ασφάλειας στην Αρκτική, επειδή γνωρίζουμε ότι με το άνοιγμα των θαλάσσιων οδών υπάρχει ο κίνδυνος οι Ρώσοι και οι Κινέζοι να γίνουν πιο δραστήριοι».
Διπλωμάτες του ΝΑΤΟ έχουν αναφέρει ότι ορισμένα κράτη-μέλη έχουν διατυπώσει προτάσεις που περιλαμβάνουν την έναρξη νέας αποστολής στην περιοχή, την ανάπτυξη περισσότερου εξοπλισμού ή τη διεξαγωγή ασκήσεων, ωστόσο οι συνομιλίες βρίσκονται σε αρχικό στάδιο και δεν υπάρχουν συγκεκριμένα σχέδια.
Ο Ρούτε δεν σχολίασε άμεσα τις δηλώσεις Τραμπ για τη Γροιλανδία, αλλά είπε ότι χαιρετίζει τις «συζητήσεις για το πώς μπορούμε ουσιαστικά να έρθουμε πιο κοντά ως συμμαχία».
Πρόσθεσε επίσης ότι η Δανία «επιταχύνει τις επενδύσεις της στον τομέα της άμυνας».
Απαντώντας σε ερωτήσεις μετά από συνάντησή του με τον Ρούμπιο, ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών, Γιόχαν Βάντεφουλ, υποβάθμισε τον κίνδυνο οι ΗΠΑ να καταλάβουν τη Γροιλανδία.
«Δεν έχω καμία ένδειξη ότι αυτό εξετάζεται σοβαρά», δήλωσε όταν ρωτήθηκε για το ενδεχόμενο μονομερούς ενέργειας από τον Τραμπ.
«Αντιθέτως, πιστεύω ότι υπάρχει κοινό συμφέρον να αντιμετωπιστούν τα ζητήματα ασφάλειας που προκύπτουν στην περιοχή της Αρκτικής και ότι πρέπει και θα το πράξουμε», είπε στους δημοσιογράφους.
«Το ΝΑΤΟ βρίσκεται μόλις τώρα στη διαδικασία κατάρτισης πιο συγκεκριμένων σχεδίων επ’ αυτού, και αυτά στη συνέχεια θα συζητηθούν από κοινού με τους Αμερικανούς εταίρους μας».
Το τέλος του ΝΑΤΟ;
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Άμυνας, Άντριους Κουμπίλιους, δήλωσε τη Δευτέρα ότι η χρήση στρατιωτικής βίας από τις ΗΠΑ για την κατάληψη της Γροιλανδίας θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ, προσθέτοντας ότι τα κράτη-μέλη της ΕΕ θα ήταν υποχρεωμένα να συνδράμουν τη Δανία εάν δεχόταν επίθεση
«Συμφωνώ με τη Δανή πρωθυπουργό ότι αυτό θα ήταν το τέλος του ΝΑΤΟ», είπε στο Reuters στο περιθώριο συνεδρίου στη Σουηδία.
Τόνισε ότι το άρθρο 42.7 της Συνθήκης της ΕΕ, η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής, θα υποχρέωνε τα κράτη-μέλη να ενεργήσουν σε περίπτωση επίθεσης.
«Θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη Δανία, πώς θα αντιδράσει, ποια θα είναι η θέση της», είπε.
«Αλλά σίγουρα υπάρχει τέτοια υποχρέωση των κρατών-μελών να προσφέρουν αμοιβαία συνδρομή εάν ένα άλλο κράτος-μέλος αντιμετωπίζει στρατιωτική επίθεση».
Η ρήτρα αυτή έχει ενεργοποιηθεί μόνο μία φορά μέχρι σήμερα, όταν η Γαλλία ζήτησε βοήθεια μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Μπατακλάν το 2015.
Νομοσχέδιο για την προσάρτηση
Ρεπουμπλικάνος βουλευτής κατέθεσε τη Δευτέρα νομοσχέδιο που θα παρείχε στον Ντόναλντ Τραμπ την εξουσία να προσαρτήσει τη Γροιλανδία και να τη μετατρέψει σε πολιτεία των ΗΠΑ.
Το νομοσχέδιο θεωρείται εξαιρετικά απίθανο να προχωρήσει, ωστόσο αποτελεί ενδεικτική επίδειξη της προθυμίας μερίδας Ρεπουμπλικανών να αποδείξουν την πίστη τους στον Αμερικανό Πρόεδρο, καθώς εκείνος μιλά δημόσια για την απόκτηση του νησιωτικού εδάφους ακόμη και με τη χρήση βίας.
Βουλευτές και από τα δύο κόμματα έχουν απορρίψει την ιδέα εισβολής στη Γροιλανδία και σε άλλες κυρίαρχες χώρες όπως το Μεξικό και η Κολομβία.
Το νομοσχέδιο κατέθεσε ο βουλευτής Ράντι Φάιν από τη Φλόριντα, ένθερμος υποστηρικτής του Τραμπ, και φέρει τον τίτλο Greenland Annexation and Statehood Act.
«Ο Πρόεδρος εξουσιοδοτείται να λάβει όποια μέτρα κρίνει αναγκαία, συμπεριλαμβανομένης της επιδίωξης διαπραγματεύσεων με το Βασίλειο της Δανίας, προκειμένου να προσαρτήσει ή με άλλο τρόπο να αποκτήσει τη Γροιλανδία ως έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών», αναφέρει το κείμενο.
«Όποιος ελέγχει τη Γροιλανδία ελέγχει βασικές αρκτικές θαλάσσιες οδούς και την αρχιτεκτονική ασφάλειας που προστατεύει τις ΗΠΑ», δήλωσε ο Φάιν σε ανακοίνωσή του.
«Η Αμερική δεν μπορεί να αφήσει αυτό το μέλλον στα χέρια καθεστώτων που περιφρονούν τις αξίες μας και επιδιώκουν να υπονομεύσουν την ασφάλειά μας».