Σε μια κρίσιμη καμπή για το πολιτικό μέλλον της Ουκρανίας, ο πρόεδρος της χώρας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αναμένεται να παρουσιάσει στις 24 Φεβρουαρίου ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη διεξαγωγή προεδρικών εκλογών και ενός εθνικού δημοψηφίσματος, με ορίζοντα υλοποίησης πριν από τις 15 Μαΐου.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times την Τετάρτη, το οποίο επικαλείται Ουκρανούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους που συμμετέχουν στον σχεδιασμό, ο Ζελένσκι έλαβε τη συγκεκριμένη απόφαση έπειτα από πιέσεις της κυβέρνησης Τραμπ.
Η «πίεση» των ΗΠΑ και το κλίμα επανεκλογής
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά στην εφημερίδα Δυτικός αξιωματούχος που γνωρίζει το θέμα: «Οι Ουκρανοί έχουν αυτή τη σκληρή ιδέα ότι όλα πρέπει να “πακεταριστούν” μαζί με την επανεκλογή του Ζελένσκι».
Αυτό το χρονοδιάγραμμα εκτιμάται ότι θα επέτρεπε στον Λευκό Οίκο να μετατοπίσει αργότερα την πλήρη προσοχή του στις δικές ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, όπου οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν προβάδισμα των Δημοκρατικών έναντι των Ρεπουμπλικανών.
Ο Ζελένσκι υπηρετεί ως πρόεδρος από τις 20 Μαΐου 2019 και, υπό κανονικές συνθήκες ειρήνης, η πενταετής θητεία του θα είχε ήδη λήξει.
Λόγω της ρωσικής εισβολής παρέμεινε στο αξίωμα, υπηρετώντας μέχρι σήμερα για 6 χρόνια και σχεδόν εννέα μήνες.
Προσχέδιο συμφωνίας με τη Ρωσία και διορία έως τον Ιούνιο
Υπενθυμίζεται πως, νωρίτερα, την Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου, πηγές ανέφεραν στο Reuters ότι Ουκρανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν ήδη συζητήσει ένα αυστηρό πλαίσιο που περιλαμβάνει ένα προσχέδιο συμφωνίας με τη Ρωσία έως τον Μάρτιο, ώστε το δημοψήφισμα να διεξαχθεί παράλληλα με τις εκλογές του Μαΐου.
Ο ίδιος ο Ζελένσκι δήλωσε πως οι ΗΠΑ έδωσαν διορία στις δύο εμπόλεμες χώρες να καταλήξουν σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου μέχρι τον Ιούνιο, χωρίς ωστόσο να επεκταθεί σε λεπτομέρειες.
Η σταδιακή στροφή του Ζελένσκι για τις κάλπες
Κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους, η στάση του για τη διενέργεια εκλογών εν μέσω πολέμου μεταβλήθηκε αισθητά.
Στις αρχές Φεβρουαρίου του 2025 απέρριπτε κατηγορηματικά την ιδέα, δηλώνοντας ότι «δεν μπορούν να γίνουν εκλογές κατά τη διάρκεια του πολέμου» και ότι η Ουκρανία θα αντιμετώπιζε μεγάλες νομικές και ανθρωπιστικές προκλήσεις, επιμένοντας ότι η ψηφοφορία θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μόνο μετά την άρση του στρατιωτικού νόμου.
Τότε, είχε επίσης προειδοποιήσει ότι ο πρόωρος τερματισμός του στρατιωτικού νόμου θα έδινε στον Πούτιν ακριβώς αυτό που ήθελε.
Ωστόσο, μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025, ο Ζελένσκι άρχισε να δείχνει μεγαλύτερη δεκτικότητα, αναφέροντας ότι η Ουκρανία είναι έτοιμη για εκλογές εάν επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός, αναγνωρίζοντας ότι, παρά τα συνταγματικά εμπόδια, μια εκεχειρία θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα παράθυρο ευκαιρίας.
Η θέση του εξελίχθηκε περαιτέρω τον Δεκέμβριο του 2025, όταν δήλωσε δημόσια: «Είμαι έτοιμος για εκλογές», προσθέτοντας ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να προχωρήσει εντός 60 έως 90 ημερών εάν οι ΗΠΑ και οι Ευρωπαίοι εταίροι βοηθούσαν στη διασφάλιση της ασφάλειας.
Οι δηλώσεις του τότε ήρθαν σε συνέχεια της συνέντευξης του Τραμπ στο Politico, στην οποία ο Αμερικανός Πρόεδρος άφησε να εννοηθεί ότι η ουκρανική κυβέρνηση χρησιμοποιεί τον πόλεμο ως πρόσχημα για να αποφύγει τη διαδικασία.
«Ξέρετε, μιλούν για δημοκρατία, αλλά φτάνει σε ένα σημείο όπου δεν είναι πια δημοκρατία», είπε ο Τραμπ.
Αντιδράσεις στο Κίεβο
Παρά τις προθέσεις του προεδρικού μεγάρου, πολλοί Ουκρανοί πολιτικοί, σύμφωνα με τους Financial Times, αντιτίθενται στη διεξαγωγή εκλογών πριν επιτευχθεί μια διαρκής ειρηνευτική συμφωνία με ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας, προειδοποιώντας ότι μια πρόωρη ψηφοφορία θα μπορούσε να βαθύνει τις εσωτερικές πολιτικές διαιρέσεις.
Ο δήμαρχος του Κιέβου, Βιτάλι Κλίτσκο, προειδοποίησε ότι «ο πολιτικός ανταγωνισμός κατά τη διάρκεια του πολέμου είναι κακός», συμπληρώνοντας ότι μια αντιπαλότητα θα μπορούσε να «καταστρέψει τη χώρα από μέσα… [κάτι που είναι] ο στόχος της Ρωσίας».
Εντούτοις, πρόσωπα προσκείμενα στον Ζελένσκι αναφέρουν ότι ο ίδιος πιστεύει πως η ισχυρότερη πιθανότητα επανεκλογής του είναι φέτος, ιδιαίτερα αν η ψηφοφορία συνδυαστεί με δημοψήφισμα.
Αξιωματούχοι και ειδικοί σε θέματα εκλογών τόνισαν επίσης στους FT ότι η ταυτόχρονη διεξαγωγή των δύο ψηφοφοριών θα αυξήσει σημαντικά τη συμμετοχή των ψηφοφόρων.
Με πληροφορίες από: Financial Times, APA, TVP World