O Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επιχείρησε το βράδυ της Τετάρτης να εξηγήσει την απόφασή του να προχωρήσει σε πόλεμο κατά του Ιράν. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του πρώτου του διαγγέλματος στην prime time ζώνη από την έναρξη της σύγκρουσης πριν από έναν μήνα, ο Αμερικανός Πρόεδρος απέφυγε να δώσει νέες λεπτομέρειες.
Από το διάγγελμα απουσίαζε η συχνά επαναλαμβανόμενη αναφορά του ότι βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη.
Παράλληλα, μετρίασε τις προσβολές προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ, δεν άφησε να εννοηθεί ότι ετοιμάζεται να στείλει αμερικανικά χερσαία στρατεύματα στο Ιράν –ιδιαίτερα για την ανάκτηση αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου-, ενώ δεν προσδιόρισε μια οριστική ημερομηνία λήξης της σύρραξης.
Ο πόλεμος εξελίσσεται γρήγορα σε σήμα κατατεθέν της ατζέντας της δεύτερης θητείας του. Σε μια νύχτα όπου πολλοί Αμερικανοί παρακολουθούσαν την ιστορική εκτόξευση των αστροναυτών του Artemis II για την επιστροφή της NASA στη Σελήνη, ο Τραμπ αναφέρθηκε στο ορόσημο αυτό, πριν στρέψει ξανά την προσοχή στον εαυτό του και στη σύγκρουση που έχει ήδη κοστίσει τη ζωή σε περισσότερους από 13 Αμερικανούς στρατιωτικούς.
«Η Αμερική, όπως συμβαίνει εδώ και πέντε χρόνια υπό την προεδρία μου, κερδίζει — και τώρα κερδίζει περισσότερο από ποτέ άλλοτε», δήλωσε ο Τραμπ.
«Θα τελειώσουμε τη δουλειά και θα την τελειώσουμε πολύ γρήγορα», πρόσθεσε.
Η προσπάθεια «πώλησης» του πολέμου στην κοινή γνώμη
Ο Τραμπ δήλωσε ότι ήθελε να «συζητήσει γιατί η Επιχείρηση “Επική Οργή” είναι απαραίτητη για την ασφάλεια της Αμερικής και την ασφάλεια του ελεύθερου κόσμου».
Παρά την προσπάθεια να διαλύσει τη σύγχυση γύρω από τους λόγους έναρξης του πολέμου, η ομιλία των 20 λεπτών δεν προσέφερε νέες εξηγήσεις.
Επανέλαβε ότι το Ιράν δεν μπορεί να κατέχει πυρηνικό όπλο, αποκαλώντας μια τέτοια προοπτική «μια απαράδεκτη απειλή», και υποστήριξε ότι η χώρα κατασκεύαζε ένα τεράστιο οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων που απειλούσαν τις ΗΠΑ.
Αν και ισχυρίστηκε ότι η πυραυλική ικανότητα του Ιράν έχει μειωθεί σημαντικά, δεν εξήγησε πώς η επιχείρηση ανέκοψε τις πυρηνικές φιλοδοξίες της Τεχεράνης, δεδομένου ότι η κυβέρνησή του επέμενε πως το πρόγραμμα είχε «εξαλειφθεί» σε πλήγματα το περασμένο καλοκαίρι, στον «πόλεμο των 12 ημερών».
Η Τεχεράνη επιμένει εδώ και χρόνια ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς. Ωστόσο, είχε φτάσει να εμπλουτίζει ουράνιο σε ποσοστό 60%, ένα επίπεδο που απέχει τεχνικά πολύ λίγο από το όριο που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.
Πριν από την έναρξη του πολέμου, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούσαν ότι το Ιράν δεν είχε ακόμη ξεκινήσει πρόγραμμα κατασκευής πυρηνικών όπλων, αλλά είχε «πραγματοποιήσει δραστηριότητες που το τοποθετούν σε καλύτερη θέση για να παράγει μια πυρηνική συσκευή, αν αποφασίσει να το κάνει».
Ασάφεια για τα επόμενα βήματα
Ενώ χιλιάδες επιπλέον Αμερικανοί στρατιώτες κατευθύνονται στη Μέση Ανατολή και οι σύμμαχοι του Κόλπου τον πιέζουν να «τελειώσει τη μάχη», ο Τραμπ προέβλεψε πως οι ΗΠΑ θα έχουν ξεμπερδέψει σε δύο με τρεις εβδομάδες.
«Οι βασικοί στρατηγικοί στόχοι πλησιάζουν στην ολοκλήρωση», είπε, σημειώνοντας πως οι πυρηνικές εγκαταστάσεις που βομβαρδίστηκαν πέρυσι τελούν υπό δορυφορική επιτήρηση.
«Αν τους δούμε να κάνουν μια κίνηση, έστω και μια κίνηση προς αυτές, θα τους χτυπήσουμε με πυραύλους πολύ σκληρά».
Ο Τραμπ πλησιάζει το όριο των 60 ημερών όπου, βάσει του Νόμου περί Πολεμικών Εξουσιών (War Powers Act), πρέπει να ζητήσει έγκριση από το Κογκρέσο για τη συνέχιση των επιχειρήσεων.
Ωστόσο, δεν έκανε καμία αναφορά σε διπλωματικές προσπάθειες για εκεχειρία, υπονοώντας ότι ο πόλεμος θα λήξει απλώς όταν οι ΗΠΑ ολοκληρώσουν τους στρατιωτικούς στόχους τους.
Στάση αναμονής προς το ΝΑΤΟ
Παρά τις σφοδρές επιθέσεις των προηγούμενων ημερών προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ, ο Τραμπ εμφανίστηκε ασυνήθιστα συγκρατημένος, αποφεύγοντας να αναφέρει καν τη Συμμαχία ονομαστικά.
Αντίθετα, υποστήριξε ότι οι χώρες που εξαρτώνται από το πετρέλαιο του Ορμούζ πρέπει να αναλάβουν την προστασία της θαλάσσιας οδού.
«Οι χώρες του κόσμου που λαμβάνουν πετρέλαιο μέσω των Στενών του Ορμούζ πρέπει να φροντίσουν αυτό το πέρασμα», δήλωσε. Προέτρεψε μάλιστα τις χώρες αυτές να «δείξουν λίγο καθυστερημένο θάρρος», προσθέτοντας: «Πηγαίνετε στα Στενά και απλώς πάρτε τα. Το δύσκολο κομμάτι έγινε, οπότε θα έπρεπε να είναι εύκολο».
Τα αναπάντητα ερωτήματα
Παρά τους θριαμβευτικούς τόνους, κρίσιμα ερωτήματα παραμένουν. Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι πέτυχε αλλαγή καθεστώτος με την εξόντωση κορυφαίων ηγετών, συμπεριλαμβανομένου του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, όμως το Ιράν παραμένει στα χέρια υπολειμμάτων του καθεστώτος που ίσως είναι πιο ριζοσπαστικοποιημένα.
Παράλληλα, άφησε να εννοηθεί ότι δεν σκοπεύει να επιχειρήσει την ανάκτηση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν – υλικό που θα μπορούσε να επιτρέψει στην Τεχεράνη να επανεκκινήσει το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Υποστήριξε ότι η δορυφορική επιτήρηση των ΗΠΑ θα διασφαλίσει ότι το υλικό θα παραμείνει στα ερείπια των πυρηνικών εγκαταστάσεων που βομβαρδίστηκαν πέρυσι. Αυτό θα απέτρεπε μια επικίνδυνη αποστολή για τα αμερικανικά στρατεύματα, αλλά αφήνει αμφιβολίες για το κατά πόσο έχει πράγματι εξαλειφθεί η πυρηνική απειλή.
Ταυτόχρονα, η απροθυμία του να διασφαλίσει πλήρως το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ σημαίνει ότι η παγκόσμια οικονομία θα μπορούσε να παραμείνει «όμηρος» στην επιρροή του Ιράν.
Με πληροφορίες από: Associated Press, CNN