Προκαταρκτικές συζητήσεις για την επόμενη φάση της σύγκρουσης με το Ιράν και τις προοπτικές ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων έχουν ξεκινήσει στην Ουάσινγκτον, ενώ η στρατιωτική ένταση στην Μέση Ανατολή εισέρχεται στην τρίτη εβδομάδα.
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο και πηγές που επικαλείται το Axios, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το πλαίσιο πιθανών συνομιλιών με την Τεχεράνη, την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται να μελετά το ενδεχόμενο σταδιακής αποκλιμάκωσης. Παράλληλα, εκτιμάται ότι, παρά την πιθανή «επιβράδυνση» των στρατιωτικών επιχειρήσεων, οι συγκρούσεις θα συνεχιστούν για ακόμη δύο έως τρεις εβδομάδες.
Το διπλωματικό πλαίσιο και οι βασικοί όροι
Στις συζητήσεις συμμετέχουν στενοί συνεργάτες του Αμερικανού προέδρου, μεταξύ των οποίων ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στιβ Γουίτκοφ, οι οποίοι επεξεργάζονται το διπλωματικό πλαίσιο μιας ενδεχόμενης συμφωνίας. Μεταξύ των βασικών όρων που εξετάζονται περιλαμβάνονται η επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, ο περιορισμός των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, καθώς και μια ευρύτερη συμφωνία που θα καλύπτει το πυρηνικό πρόγραμμα, τους βαλλιστικούς πυραύλους και τη στήριξη περιφερειακών συμμάχων της Τεχεράνης.
Δεν έχει υπάρξει άμεση επικοινωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν τις τελευταίες ημέρες, ωστόσο χώρες όπως η Αίγυπτος, το Κατάρ και το Ηνωμένο Βασίλειο μεταφέρουν μηνύματα μεταξύ των δύο πλευρών. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η ιρανική πλευρά εμφανίζεται διατεθειμένη να διαπραγματευθεί, θέτοντας αυστηρούς όρους, μεταξύ των οποίων κατάπαυση του πυρός, εγγυήσεις ότι οι επιθέσεις δεν θα επαναληφθούν και οικονομική αποζημίωση.
Η πίεση των ΗΠΑ και οι απαιτήσεις προς την Τεχεράνη
Αμερικανός αξιωματούχος εκτίμησε ότι η στρατιωτική πίεση έχει περιορίσει τις δυνατότητες της Τεχεράνης και ενδέχεται να οδηγήσει το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ επιδιώκουν σειρά δεσμεύσεων, όπως η αναστολή του πυραυλικού προγράμματος για πέντε χρόνια, ο μηδενικός εμπλουτισμός ουρανίου, ο παροπλισμός πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Νατάνζ, το Ισφαχάν και το Φορντό, η αυστηρή διεθνής εποπτεία της τεχνολογίας φυγοκέντρησης, καθώς και συμφωνίες ελέγχου εξοπλισμών στην περιοχή. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η απαίτηση για διακοπή της χρηματοδότησης οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ, οι Χούθι και η Χαμάς.
Η Τεχεράνη έχει απορρίψει στο παρελθόν αρκετές από τις παραπάνω προϋποθέσεις, επισημαίνοντας ότι οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ είναι ιδιαίτερα δύσκολες, καθώς προηγούμενες συνομιλίες είχαν διακοπεί αιφνιδιαστικά λόγω στρατιωτικών ενεργειών. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ανέφερε ότι η ομαλοποίηση της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ προϋποθέτει τη διακοπή των επιθέσεων από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, καθώς και δεσμεύσεις ότι αυτές δεν θα επαναληφθούν.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο συνομιλιών – Στο προσκήνιο οι διαμεσολαβητές
Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται ανοικτός σε συνομιλίες, χωρίς ωστόσο να αποδέχεται προς το παρόν την απαίτηση για άμεση κατάπαυση του πυρός. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, η απαίτηση για οικονομικές αποζημιώσεις θεωρείται δύσκολα αποδεκτή, αν και εξετάζεται η πιθανότητα επιστροφής δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων ως πιθανός συμβιβασμός.
Την ίδια ώρα, η αμερικανική πλευρά επιχειρεί να προσδιορίσει ποιος διαθέτει την τελική αρμοδιότητα λήψης αποφάσεων στην ιρανική ηγεσία, καθώς και ποια χώρα θα μπορούσε να αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή. Αν και το Ομάν είχε διαδραματίσει αντίστοιχο ρόλο στο παρελθόν, εξετάζονται εναλλακτικές επιλογές, με το Κατάρ να προβάλλει ως πιθανός διαμεσολαβητής λόγω της εμπειρίας του σε διαπραγματεύσεις στη Γάζα.
Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι, παρά τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, διαμορφώνεται παράλληλα ένα διπλωματικό πλαίσιο, το οποίο ενδέχεται να οδηγήσει σε διαπραγματεύσεις το επόμενο διάστημα, εφόσον δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες.