«Όλα θα κριθούν από τη διάρκεια». Αυτή είναι η κοινή συνιστάμενη των εκτιμήσεων από το οικονομικό επιτελείο, καθώς το μέτωπο στη Μέση Ανατολή παραμένει ανοιχτό ήδη περισσότερο από μια εβδομάδα, προκαλώντας ερωτήματα για το βάθος των οικονομικών επιπτώσεων.
Το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, όπου έχει στηθεί το «στρατηγείο», βρίσκεται σε κατάσταση επιφυλακής, παρακολουθώντας σε πραγματικό χρόνο τις διεθνείς εξελίξεις και χαρτογραφώντας κάθε πιθανή απειλή για τους βασικούς δείκτες της ελληνικής οικονομίας.
Επί του παρόντος, το οικονομικό επιτελείο τηρεί στάση αναμονής με ψυχραιμία, διαμηνύοντας ωστόσο πως ο κρατικός μηχανισμός παραμένει σε εγρήγορση. Η κυβέρνηση δηλώνει έτοιμη να ενεργοποιήσει δίχτυ προστασίας για τους πληγέντες, εφόσον οι διεθνείς εξελίξεις καταστήσουν αναγκαία μια νέα παρέμβαση.
Στο επίκεντρο οι τιμές ενέργειας
Το ενεργειακό κόστος αναδεικνύεται στο κυρίαρχο ζήτημα της ατζέντας του προσεχούς Eurogroup. Παρότι το θέμα είχε ήδη περιληφθεί στη διευρυμένη σύνθεση με τη συμμετοχή της ΕΚΤ, οι τελευταίες πληροφορίες αναφέρουν ότι πλέον αναβαθμίζεται στην κορυφή της ιεραρχίας των συζητήσεων, αντανακλώντας την κρισιμότητα της κατάστασης.
Η αναβάθμιση του ενεργειακού ζητήματος θεωρείται δεδομένη και για τη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωζώνης (Euro Summit) στις 19 Μαρτίου. Στο τραπέζι αναμένεται να βρεθούν ακόμη και έκτακτα μέτρα για την ανάσχεση των ανατιμήσεων σε καύσιμα και ρεύμα, καθώς η απειλή στα Στενά του Ορμούζ -από όπου διέρχεται το 20-30% του παγκόσμιου πετρελαίου- προκαλεί ήδη ισχυρούς τριγμούς στις διεθνείς αγορές.
Για τη χώρα μας, ένα ενεργειακό «σοκ» ενδέχεται να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό, να συμπιέσει την αγοραστική δύναμη των πολιτών και να αυξήσει το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα σε κλάδους όπως η βιομηχανία, η αγροτική παραγωγή και οι μεταφορές.
Το δυσμενές σενάριο
Σημειώνεται ότι, όπως αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ σύμφωνα με το δυσμενές σενάριο του προϋπολογισμού, εάν η τιμή του πετρελαίου υπερβεί επί μακρόν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι:
- Η ιδιωτική κατανάλωση θα μειωθεί κατά 0,7% σε σχέση με το βασικό σενάριο (που προβλέπει αύξηση 1% το 2026), ενώ οι επενδύσεις θα υποχωρήσουν κατά 0,9%.
- Σε πραγματικούς όρους οι εισαγωγές θα μειωθούν λόγω πτώσης της εγχώριας ζήτησης, αλλά σε ονομαστικούς όρους θα αυξηθούν κατά περίπου 7,4%, με το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών να επιδεινώνεται κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.
- Ο πληθωρισμός θα αυξηθεί κατά 4,7%, έναντι 2,2% στο βασικό σενάριο.
- Το πραγματικό ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί στο 1,9% έναντι πρόβλεψης 2,4%, αν και το ονομαστικό ΑΕΠ θα αυξηθεί λόγω πληθωρισμού, οδηγώντας σε βελτίωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου και μείωση του λόγου χρέους κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το βασικό σενάριο.
Παρόλο που για να μειωθεί η ανάπτυξη στο 1,9%, θα πρέπει οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου να παραμείνουν στα επίπεδα των 100 δολαρίων ανά βαρέλι για έναν χρόνο.
Μια μεγάλη διάρκεια του πολέμου, πιθανόν να προκαλέσει και παράπλευρες επιπτώσεις, όπως στον τουρισμό. Αν και η Ελλάδα θεωρείται ασφαλής προορισμός, οι διεθνείς ταξιδιωτικές ροές συχνά επιβραδύνονται σε περιόδους περιφερειακής έντασης. Η αβεβαιότητα επηρεάζει και τις επενδύσεις, ενώ ήδη καταγράφεται αύξηση στα ασφάλιστρα κινδύνου στη ναυτιλία. Παράλληλα, ανατιμήσεις καταγράφονται στα λιπάσματα, που θα μετακυλήσουν το πρόσθετο κόστος στην αγροτική παραγωγή.
Έτοιμη η κυβέρνηση για μέτρα προληπτικού χαρακτήρα
Όπως ανέφερε και ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, από το βήμα της Βουλής, τα συναρμόδια υπουργεία είναι έτοιμα να ενεργοποιήσουν μέτρα προληπτικού χαρακτήρα, αλλά και μέτρα για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Αυτό σημαίνει κατ’ αρχάς ελέγχους από την Ανεξάρτητη Αρχή για την εποπτεία της αγοράς, κυρίως στο πεδίο των καυσίμων.
Συνεχής θα είναι, επίσης, η εποπτεία και ο έλεγχος αποθεμάτων, όχι μόνο ενεργειακών προϊόντων, αλλά και αγαθών πρώτης ανάγκης. Ενώ, εάν η τιμή του πετρελαίου παραμείνει στο επίπεδο των 100 δολαρίων ανά βαρέλι για έναν μήνα, θα ενεργοποιηθούν οι στηρίξεις μέσω των pass, όπως έχει γράψει το enikos.gr.
Εν κατακλείδι, σημειώνουν αρμόδιοι παράγοντες στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, το βασικό «πακέτο» των σχεδιαζόμενων φοροελαφρύνσεων για το 2027, ύψους 800- 900 εκατ. ευρώ, δεν τίθεται εν αμφιβόλω. Αυτό που πρέπει να απαντηθεί είναι εάν θα μπορεί να εξασφαλιστεί ένα πρόσθετο «πακέτο» από την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, στην περίπτωση που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή περιορίσει τα φορολογικά έσοδα. Προς το παρόν, καταλήγουν τα στελέχη του οικονομικού επιτελείου, «έχεις αντοχές, μόνος σου». Ειδάλλως, «θα χρειαστούν μέτρα αντιμετώπισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο», υπογραμμίζουν.