Ένας ιστορικός αγώνας για το πράσινο, τους ελεύθερους χώρους και το μέλλον της Άνω και της Κάτω Τούμπας.
Από τα «Νέα της Τούμπας Θεσσαλονίκης» και τον ιστορικό Σύλλογο Κατοίκων Τούμπας «Η Ένωση»
Η αλάνα της Τούμπας δεν είναι ένας απλός ελεύθερος χώρος ούτε ένα οικόπεδο που μπορεί να αλλάξει χρήση ανάλογα με τις επιθυμίες ισχυρών οικονομικών και ποδοσφαιρικών παραγόντων. Είναι ένα κομμάτι της ιστορίας της περιοχής μας, ένας χώρος που διασώθηκε χάρη στους αγώνες των κατοίκων και αποτελεί σήμερα πολύτιμη ανάσα ζωής για την Άνω και την Κάτω Τούμπα, καθώς και για τις γύρω συνοικίες, εξυπηρετώντας συνολικά έναν πληθυσμό περίπου 200.000 ανθρώπων. Είναι ένας χώρος που πρέπει να εξυπηρετεί τις ανάγκες της κοινωνίας, προσφέροντας πράσινο και δυνατότητες αναψυχής για τα παιδιά, τους ηλικιωμένους και όλους τους κατοίκους, συμβάλλοντας παράλληλα στην ποιότητα ζωής μας. Γι’ αυτό προκαλεί εύλογη ανησυχία η συζήτηση που επανέρχεται για την κατασκευή νέου γηπέδου του ΠΑΟΚ και για τις πρόσθετες παρεμβάσεις που ενδέχεται να επηρεάσουν την αλάνα και τους γύρω κοινόχρηστους χώρους.
Στις 19 Οκτωβρίου 2026 πραγματοποιήθηκε, σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, συνάντηση παραγόντων του ΠΑΟΚ και του Ιβάν Σαββίδη με εκπροσώπους του Δήμου Θεσσαλονίκης, με αντικείμενο το νέο γήπεδο και τις αποφάσεις που ενδέχεται να χρειαστεί να λάβει το Δημοτικό Συμβούλιο. Από όσα ακούσαμε, έγινε αναφορά στην εισαγωγή του θέματος στο Δημοτικό Συμβούλιο, χωρίς όμως να αποσαφηνιστούν πλήρως οι αποφάσεις που σχεδιάζεται να ληφθούν, τα όρια των παρεμβάσεων και οι συνέπειές τους για την περιοχή. Οι κάτοικοι δικαιούνται σαφείς απαντήσεις. Ποιοι χώροι πρόκειται να παραχωρηθούν ή να αλλάξουν χρήση; Ποιο θα είναι το ιδιοκτησιακό και οικονομικό καθεστώς; Θα διασφαλιστούν οι κοινόχρηστοι χώροι και το πράσινο; Ποια θα είναι η θέση του Δήμου, της Περιφέρειας και της κυβέρνησης; Και, πάνω απ’ όλα, θα έχει λόγο η κοινωνία της Τούμπας για το μέλλον της γειτονιάς της;
Θέλουμε να θυμίσουμε στους σημερινούς διοικούντες ότι η αλάνα της Τούμπας δεν διασώθηκε από μόνη της. Μετά την πτώση της δικτατορίας, υπήρξαν σχέδια οικοδόμησης μεγάλου μέρους της περιοχής, τα οποία, εάν υλοποιούνταν, θα είχαν στερήσει από την Τούμπα έναν πολύτιμο ελεύθερο χώρο. Τότε τέθηκε το μεγάλο ερώτημα: θα αφήναμε την περιοχή να παραδοθεί στην οικοδόμηση ή θα αγωνιζόμασταν για να παραμείνει ένας χώρος που θα εξυπηρετούσε τις ανάγκες των κατοίκων; Το ζήτημα αυτό ανέδειξε ο ιστορικός Σύλλογος Κατοίκων Τούμπας «Η Ένωση», υπό την προεδρία του Ανέστη Αναστασιάδη, δίνοντας έναν δύσκολο, μακρόχρονο και επίμονο αγώνα.
Για πολλά χρόνια, ο Σύλλογος, μαζί με κατοίκους, νέους της Τούμπας και ανθρώπους που πίστευαν στην ανάγκη προστασίας των ελεύθερων χώρων, οργάνωνε συγκεντρώσεις, παρεμβάσεις και κινητοποιήσεις. Υπήρξαν περίοδοι έντασης και πολιτικών αντιπαραθέσεων, ενώ οι εκπρόσωποι των κατοίκων παρακολουθούσαν τις συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου με την αγωνία μήπως ληφθούν αποφάσεις που θα άνοιγαν τον δρόμο για την οικοδόμηση του χώρου. Ο αγώνας δεν ήταν εύκολος. Χρειάστηκαν επιμονή, συλλογική δράση και μεγάλη προσπάθεια, ώστε να διατηρηθεί η προοπτική αξιοποίησης του χώρου προς όφελος της κοινωνίας και όχι αποκλειστικά των ιδιωτικών συμφερόντων.
Σημαντική υπήρξε και η πολιτική διάσταση αυτής της διεκδίκησης. Οι αγώνες για τη διάσωση και την αξιοποίηση ελεύθερων χώρων στη Θεσσαλονίκη συνδέθηκαν με παρεμβάσεις σε δημοτικό και κυβερνητικό επίπεδο. Η διαδικασία απαλλοτρίωσης και αποζημίωσης των ιδιοκτητών, όπως τη θυμούνται οι άνθρωποι που συμμετείχαν τότε στον αγώνα, προχώρησε επί κυβέρνησης Κώστα Σημίτη, με τη συμμετοχή στελεχών του ΠΑΣΟΚ, μεταξύ των οποίων ο Ευάγγελος Βενιζέλος, ο Γιάννης Μαγκριώτης και ο Κώστας Λαλιώτης. Έχει γίνει αναφορά σε αποζημίωση ύψους περίπου δύο δισεκατομμυρίων δραχμών, στοιχείο που χρειάζεται να τεκμηριωθεί με τα σχετικά επίσημα έγγραφα. Σε κάθε περίπτωση, η ιστορική μνήμη δεν μπορεί να διαγράφεται: η διεκδίκηση των κατοίκων και οι πολιτικές αποφάσεις που επέτρεψαν να διατηρηθούν ελεύθεροι χώροι αποτελούν μέρος της ιστορίας της Τούμπας.
Ο Ανέστης Αναστασιάδης, ως πρόεδρος του Συλλόγου και δημοτικός σύμβουλος επί σειρά ετών, υπήρξε, σύμφωνα με τις μαρτυρίες των ανθρώπων που έζησαν εκείνη την περίοδο, μία από τις χαρακτηριστικές παρουσίες αυτής της προσπάθειας. Μαζί με κατοίκους και φίλους του ΠΑΟΚ, συμμετείχε σε παρεμβάσεις ακόμη και έξω από το γήπεδο, με τη διανομή προκηρύξεων και την ενημέρωση του κόσμου, προκειμένου να μη μετατραπεί ολόκληρη η περιοχή σε οικοδομικό χώρο. Το μήνυμα ήταν σαφές: ο ΠΑΟΚ αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ιστορίας και της ζωής της Θεσσαλονίκης, αλλά η αγάπη για μια ομάδα δεν σημαίνει ότι οι κάτοικοι πρέπει να χάσουν τους ελεύθερους χώρους που έχουν ανάγκη.
Με το πέρασμα των χρόνων, στην ευρύτερη περιοχή δημιουργήθηκαν σχολικές εγκαταστάσεις, γυμναστήρια, κολυμβητήριο και άλλες υποδομές που εξυπηρετούν καθημερινές ανάγκες. Παράλληλα, αναδείχθηκε το ζήτημα ενός τμήματος γης που, σύμφωνα με όσα έχουν αναφερθεί, συνδέεται με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Η ιστορία αυτής της έκτασης και η νομοθετική ρύθμιση που ακολούθησε επί κυβέρνησης Αλέξη Τσίπρα, με υπουργό Εθνικής Άμυνας τον Πάνο Καμμένο, αποτελούν επίσης μέρος της δημόσιας συζήτησης για το γήπεδο. Χρειάζεται, ωστόσο, να αποσαφηνιστούν με ακρίβεια οι όροι της σχετικής ρύθμισης, ο δικαιούχος της παραχώρησης και το ακριβές καθεστώς του χώρου, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν τι αποφασίστηκε και με ποιες προϋποθέσεις.
Σήμερα, με αφορμή τις νέες συζητήσεις για το γήπεδο, επανέρχεται ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιο μοντέλο ανάπτυξης θέλουμε για την Τούμπα; Κανείς δεν αμφισβητεί ότι ο ΠΑΟΚ έχει εκατοντάδες χιλιάδες φίλους και ότι οι φίλαθλοί του δικαιούνται σύγχρονες αθλητικές εγκαταστάσεις. Ωστόσο, ένα τόσο μεγάλο έργο οφείλει να σχεδιάζεται με μακροπρόθεσμη προοπτική, κατάλληλες υποδομές, επαρκείς χώρους στάθμευσης, ασφαλή πρόσβαση, συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση και ουσιαστική προστασία της ποιότητας ζωής των κατοίκων. Γι’ αυτό, άνθρωποι της περιοχής έχουν θέσει επανειλημμένα το ζήτημα της εξέτασης εναλλακτικών τοποθεσιών μεγαλύτερης έκτασης, οι οποίες θα μπορούσαν να εξυπηρετήσουν καλύτερα τις ανάγκες ενός σύγχρονου γηπέδου και των συνοδευτικών εγκαταστάσεών του.
Όσοι ζούμε στην Τούμπα γνωρίζουμε πολύ καλά τι συμβαίνει τις ημέρες των αγώνων. Οι δρόμοι γεμίζουν αυτοκίνητα, η στάθμευση γίνεται δύσκολη, η κυκλοφορία επιβαρύνεται και οι κάτοικοι αντιμετωπίζουν πρόσθετη ταλαιπωρία. Η ατμοσφαιρική ρύπανση, ο θόρυβος και η πίεση στις γύρω υποδομές δεν είναι αφηρημένες έννοιες, αλλά ζητήματα της καθημερινότητάς μας. Μια νέα εγκατάσταση και οι συνοδευτικές παρεμβάσεις της θα πρέπει να αξιολογηθούν βάσει συγκεκριμένων κυκλοφοριακών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών μελετών και όχι με γενικές υποσχέσεις. Η οικονομική δραστηριότητα που αναπτύσσεται γύρω από τους αγώνες είναι υπαρκτή, αλλά δεν μπορεί να αποτελεί το μοναδικό κριτήριο για αποφάσεις που επηρεάζουν μια ολόκληρη συνοικία.
Εξίσου σοβαρό είναι το ενδεχόμενο να μετατραπεί το κέντρο της Τούμπας σε ένα τεράστιο εργοτάξιο για πολλά χρόνια. Οι κάτοικοι πρέπει να γνωρίζουν τη διάρκεια των εργασιών και τις επιπτώσεις τους στις μετακινήσεις, στη λειτουργία των σχολείων, στην πρόσβαση στις υπηρεσίες και στην ασφάλεια της περιοχής. Πρέπει επίσης να υπάρχει σαφής πρόβλεψη για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και τη διαχείριση τυχόν αρχαιολογικών ευρημάτων. Η εμπειρία από μεγάλα έργα στη Θεσσαλονίκη, όπως το μετρό, υπενθυμίζει πόσο σημαντικοί είναι ο σωστός σχεδιασμός και η έγκαιρη ενημέρωση της κοινωνίας.
Υπάρχει ένα ακόμη ζήτημα που δεν πρέπει να ξεχάσει κανείς: ο σεισμός του 1978. Η Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη που αντιμετωπίζει σεισμικό κίνδυνο και η εμπειρία εκείνης της καταστροφής ανέδειξε τη σημασία των ανοιχτών χώρων για την ασφάλεια, την προσωρινή συγκέντρωση και την εξυπηρέτηση των κατοίκων σε περιόδους κρίσης. Οι ελεύθεροι χώροι δεν είναι πολυτέλεια ούτε εκτάσεις που περισσεύουν. Αποτελούν στοιχείο ανθεκτικότητας μιας πόλης και προϋπόθεση για ένα ασφαλές και ανθρώπινο αστικό περιβάλλον. Το πράσινο, οι χώροι αναψυχής και οι ανοιχτές εκτάσεις είναι απαραίτητα για τα παιδιά μας, τους ηλικιωμένους, τις οικογένειες και όλους όσοι ζουν σε μια πυκνοδομημένη περιοχή.
Γι’ αυτό ζητούμε από τον Δήμο Θεσσαλονίκης να ενημερώσει αναλυτικά τους κατοίκους για το περιεχόμενο των συζητήσεων, τα σχέδια που εξετάζονται, τις εκτάσεις που ενδέχεται να επηρεαστούν και τις οικονομικές και ιδιοκτησιακές προϋποθέσεις οποιασδήποτε παραχώρησης. Ζητούμε να δοθούν στη δημοσιότητα οι σχετικές μελέτες, να υπάρξει ουσιαστική διαβούλευση και να ακουστεί η φωνή των συλλόγων και των κατοίκων πριν από τη λήψη οποιασδήποτε οριστικής απόφασης. Θέλουμε επίσης να γνωρίζουμε εάν οι χώροι που αποκτήθηκαν ή απαλλοτριώθηκαν με δημόσιους πόρους πρόκειται να παραχωρηθούν χωρίς αντάλλαγμα ή με άλλους όρους, ποιος θα έχει την ευθύνη της διαχείρισής τους και ποιες δεσμεύσεις θα υπάρχουν για την προστασία του δημόσιου συμφέροντος.
Η πολιτική ευθύνη αφορά τη δημοτική αρχή, την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και την κυβέρνηση, καθώς και κάθε πολιτικό φορέα που θα στηρίξει σχετικές αποφάσεις. Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν ποιος αποφασίζει, για ποιον λόγο λαμβάνει τις αποφάσεις και ποιες θα είναι οι συνέπειες των επιλογών του. Ο Σύλλογος Κατοίκων Τούμπας «Η Ένωση» και τα «Νέα της Τούμπας» έχουν λόγο να υπερασπίζονται αυτή την ιστορική διεκδίκηση, να υπενθυμίζουν τους αγώνες του παρελθόντος και να απαιτούν διαφάνεια και σεβασμό στις ανάγκες της περιοχής. Η συμβολή του ΠΑΣΟΚ σε προηγούμενες αποφάσεις για τη διάσωση ελεύθερων χώρων αποτελεί μέρος αυτής της ιστορικής διαδρομής, χωρίς αυτό να απαλλάσσει κανένα κόμμα ή κανέναν φορέα από την ευθύνη να τοποθετηθεί με σαφήνεια σήμερα.
Έπειτα από τόσα χρόνια αγώνων, οι κάτοικοι δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως θεατές σε αποφάσεις που αφορούν το ίδιο τους το σπίτι. Η αλάνα της Τούμπας δεν είναι ένα απλό ακίνητο ούτε μια έκταση διαθέσιμη για οποιαδήποτε αξιοποίηση αποφασιστεί πίσω από κλειστές πόρτες. Είναι ένας χώρος που συνδέεται με την ιστορία της περιοχής, με τις ανάγκες χιλιάδων οικογενειών και με τη διαρκή προσπάθεια να παραμείνει η Θεσσαλονίκη μια πόλη με πράσινο, πάρκα και κοινόχρηστους χώρους.
Η θέση μας είναι ξεκάθαρη: το μέλλον της Τούμπας δεν μπορεί να σχεδιάζεται χωρίς τους κατοίκους της. Το πράσινο και οι ελεύθεροι χώροι πρέπει να προστατευτούν, οι ανάγκες της τοπικής κοινωνίας πρέπει να έχουν προτεραιότητα στον σχεδιασμό και κάθε απόφαση για το γήπεδο πρέπει να στηρίζεται στη διαφάνεια, σε επιστημονικές μελέτες και σε ουσιαστικό δημόσιο διάλογο.
Δεν ξεχνούμε τους αγώνες που δόθηκαν για να μη γεμίσει η Τούμπα με οικοδομές. Δεν ξεχνούμε τους ανθρώπους που βρέθηκαν αντιμέτωποι με δύσκολες αποφάσεις ούτε τις συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου, τις συγκεντρώσεις και τις παρεμβάσεις των κατοίκων. Και δεν πρόκειται να πάψουμε να διεκδικούμε μια ανθρώπινη γειτονιά, με πράσινο, ελεύθερους χώρους και σεβασμό στη ζωή των ανθρώπων της.
Η αλάνα της Τούμπας ανήκει στην κοινωνία της Τούμπας. Η προστασία της είναι υπόθεση όλων μας.
Πηγή: thrakikiagora.gr
