Μια φορά κι έναν καιρό, ήταν ένα ασχημόπαπο στην ταπεινή Μαδέιρα, στην Πορτογαλία. Στραβά δόντια, περίεργο κούρεμα και ένα περιπαικτικό χαμόγελο που ξεχείλιζε αυτοπεποίθηση. Τα χρόνια πέρασαν και το ασχημόπαπο έγινε ο πιο όμορφος κύκνος στον κόσμο.
Ανάλυση: Νίκος Γοργάκης
Πέντε φορές για την ακρίβεια, μάρτυράς του οι Χρυσές Μπάλες του. Στα σχεδόν 25 χρόνια της καριέρας του, Ο Κριστιάνο Ρονάλντο κατάφερε να διχάσει την κοινή γνώμη όσο κανείς και να γίνει το ένα άκρο του μεγαλύτερου διπόλου που γνώρισαν οι millennials, αντίστοιχο του Μαραντόνα ή Πελέ. Γίναμε παρατηρητές της εξέλιξής του, της διαδικασίας μετάβασης από ασχημόπαπο σε κύκνο. Τη Δευτέρα είδαμε και την τελευταία του παράσταση σε Παγκόσμιο Κύπελλο, το τελευταίο τραγούδι πριν σβήσουν τα φώτα, ίσως και για πάντα.
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ
Οι Πορτογάλοι ήταν σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Δεν ήταν λίγοι αυτοί που τους κατέτασσαν ανάμεσα στα φαβορί, ήταν ακόμη περισσότεροι όσοι υποστήριζαν, ότι διέθεταν τον καλύτερο άξονα της διοργάνωσης. Επομένως, οι προσδοκίες ήταν πολλές εξ αρχής, η δε πίεση για κάποια υπέρβαση προς τον απόλυτο σταρ της, εξοντωτική, όπως πάντα.
Απέναντι στην Ισπανία, χρειάζεται πάντα ένας συνδυασμός πραγμάτων για να έρθει ένα θετικό αποτέλεσμα. Η ποιότητα όσων αγωνίζονται είναι δεδομένη, ωστόσο, με φωτεινό παράδειγμα την πρεμιέρα απέναντι στο Πράσινο Ακρωτήρι, υπήρχε μια σχετική δυσκολία στη διάσπαση των κλειστών αμυνών. Έτσι, οι Πορτογάλοι άφησαν τον έλεγχο στους Ισπανούς, διατηρώντας στάση αναμονής, ξεκινώντας από τα 2/3 του γηπέδου. Με κορυφή πάντα τον Ρονάλντο, οι Πορτογάλοι απλώνονταν σε διάταξη 4-5-1, αποκλείοντας την παράλληλη πάσα στον απέναντι στόπερ. Ο Ζοάο Φέλιξ ή ο Φερνάντες κινούνταν στη σκιά του Ρονάλντο, ελέγχοντας τις κινήσεις του Ρόδρι, ενώ οι εξτρέμ είχαν εντολή να συγκλίνουν προς τον άξονα, για να κλείσουν και τα κάθετα κανάλια προς την ισπανική επιθετική γραμμή. Αξιοσημείωτη ήταν επίσης η απόφαση για αυστηρό man 2 man στο χώρο του κέντρου, με τον Ρούμπεν Ντίας να φτάνει να κάνει jump αρκετά μέτρα μακριά από τη θεωρητική του θέση, προκειμένου να μην υποδεχτεί με πρόσωπο ο Πέδρι ή όποιος ενδυόταν τον ρόλο του επιθετικού χαφ.
Στα πιο χαμηλά μέτρα, η λογική παρέμενε η ίδια. Ο Ρονάλντο απασχολούσε διά της παρουσίας του το δίδυμο των κεντρικών αμυντικών, στην κορυφή του 4-5-1. Από πίσω του είχε ένα ανάποδο τρίγωνο, με κορυφή, συνήθως, τον Ζοάο Νέβες σε ρόλο ‘’σύρτη’’ και ευθεία τους Φερνάντες και Βιτίνια. Στα άκρα ο Νέτο από τη μία και ο Φέλιξ από την άλλη, πρόσφεραν τις απαραίτητες βοήθειες στους μπακ, εξαιτίας της επιθετικότητας του Πόρο και του Κουκουρέγια. Η λογική ήταν το mirroring απέναντι στην ισπανική διάταξη και η διαταραχή αυτού του εξελιγμένου tiki-taka. Σαν κατάληξη, στην κρίσιμη ζώνη 11, οι Πορτογάλοι είχαν υπεραριθμία, χάρη στη μόνιμη παρουσία του Ζοάο Νέβες και εγκλώβισαν απόλυτα το δίδυμο Όλμο-Ογιαρθάμπαλ, επιτρέποντας μόλις μία καθαρή ευκαιρία προερχόμενη από build up.
Κατά τη διάρκεια του τουρνουά, η Πορτογαλία είχε αποδείξει ότι μπορεί να κυκλοφορήσει τη μπάλα με μεγάλη επιτυχία. Το έκανε σε όλα τα παιχνίδια του ομίλου, με αποκορύφωμα τη ‘’γκέλα’’ με το Κονγκό, το έδειξε και στο νοκ άουτ με τους Κροάτες, απέναντι σε σαφώς πιο ανταγωνιστικό αντίπαλο. Στυλοβάτες του τρόπου ανάπτυξης για τους Πορτογάλους του Ρομπέρτο Μαρτίνεθ ήταν κυρίως ο Ρενάτο Βέιγκα και ο τερματοφύλακας Ντιόγκο Κόστα. Ο στόπερ της Βιγιαρεάλ είχε τη φήμη του τεχνικά καταρτισμένου έτσι κι αλλιώς, στο ματς με την Ισπανία, όμως, είδαμε όλο του το πακέτο. Ολύμπια ψυχραιμία σε συνθήκες ασφυκτικής, κατά περιόδους, πίεσης, ποσοστό επιτυχημένων μεταβιβάσεων σταθερά πάνω από 90% (54/60) και εξαιρετική μακρινή μεταβίβαση (2/5 εύστοχες, ήτοι 40% ευστοχία), δείγμα της ορθής λήψης αποφάσεων. Από την άλλη, ο κίπερ της Πόρτο λειτουργούσε πολλές φορές σαν το έξτρα σκαλοπάτι που χρειαζόταν η Πορτογαλία για να γυρίσει πλευρά η μπάλα, ενώ δεν δίστασε να τροφοδοτήσει με κοφτές πλην επικίνδυνες κάθετες πάσες τους κεντρικούς, στις περιπτώσεις που το παιχνίδι το επέτρεπε.
Υπήρξαν στιγμές μέσα στον αγώνα, που η Ισπανία άφηνε το ψηλό πρέσινγκ και περίμενε στα 2/3 του γηπέδου. Τότε ήταν που η Πορτογαλία μας έδειχνε το πλάνο που είχε για να μετακινήσει τις ισπανικές γραμμές και να μπορέσει να πλησιάσει την αντίπαλη περιοχή. Με τον Ζοάο Κανσέλο ακροβολισμένο μόνιμα σε θέση χαφ-εξτρέμ, ο Μέντες έμενε πάντα ως 3ος στόπερ στην ανάπτυξη και κάπου εδώ τα στάνταρ τελείωναν. Από τη μεσαία γραμμή και μετά είδαμε μια ομάδα να ρέει στον αγωνιστικό χώρο με ταυτόχρονες κινήσεις από τους παίκτες και ομαλή αλλαγή θέσεων μεταξύ τους. Ο ένας εκ των κεντρικών χαφ, συνήθως ο Ζοάο Νέβες, έπαιρνε θέση μπροστά και διαγώνια από τον Μέντες, σε θέση πλάγιου χαφ, οι εξτρέμ Φέλιξ και Νέτο πατούσαν μόνιμα τον ασβέστη, για να μην κλείνουν οι χώροι, ενώ πολύ συχνά ο Ρονάλντο άφηνε τη θέση του στην κορυφή της επίθεσης και κατέβαινε, όπως ακριβώς κάνει και ο Χάρι Κέιν, για να συμμετάσχει στην κυκλοφορία.
ΙΣΠΑΝΙΑ
Στην απέναντι όχθη, μπορούσαμε με βεβαιότητα να πούμε, ότι η Ισπανία βρισκόταν σε σαφώς καλύτερο αγωνιστικό φεγγάρι. Μετά το μουδιασμένο ξεκίνημα και την αναπάντεχη ισοπαλία με το Πράσινο Ακρωτήρι, οι ‘’φούριας ρόχας’’ κόλλησαν το πόδι στο γκάζι και ακόμη δεν το έχουν τραβήξει. Οι νίκες με Σαουδική Αραβία και Ουρουγουάη ήρθαν άνετα, αλλά η τελευταία απέναντι στην Αυστρία, μια ομάδα με αρκετά καλά δείγματα στο τουρνουά, ήταν η πιο πειστική ίσως.
Αυτή την κυριαρχία ήθελε να παρουσιάσει και στο ιβηρικό ντέρμπι με τους γείτονες. Το πέτυχε σε κάποιο βαθμό, δεν ισοπέδωσε τους Πορτογάλους, αλλά σε καμία στιγμή του αγώνα δεν αναρωτηθήκαμε ποιος ήταν το ‘’αφεντικό’’ του αγώνα. Το νεανικό σύνολο των Ισπανών (26.2 έτη μ.ο.) φρόντισε από πολύ νωρίς να δείξει τις προθέσεις του με την τοποθέτησή του στον αγωνιστικό χώρο. Το 4-4-2 σε φάση άμυνας του ντε λα Φουέντε, είχε τους Όλμο και Ογιαρθάμπαλ στην αιχμή του δόρατος, με εντολή για aggressive jump πάνω στους Πορτογάλους κεντρικούς αμυντικούς, όσο η μπάλα ταξίδευε προς το μέρος τους. Η επιτυχία του πλάνου αυτού, οδήγησε τον Ρούμπεν Ντίας σε 8 μεγάλες μεταβιβάσεις και τον Ντιόγκο Κόστα σε άλλες 11 και πρόσφερε 47 καινούριες κατοχές στους Ισπανούς.
Φυσικά, δεν υπάρχει καμία ομάδα που να πιέζει μέχρι τον τερματοφύλακα για 90+ συναπτά λεπτά. Σε αυτά τα διαστήματα ανασυγκρότησης, λοιπόν, οι Ισπανοί κρατούσαν τον σχηματισμό του 4-4-2, με μοναδικό μέλημα την προσαρμογή στο τρικ των Πορτογάλων με τους παίκτες του άξονα που έβγαιναν στο πλάι, κατά κύριο λόγο στην πλευρά που κάλυπτε ο Πέδρο Πόρο. Το δίλημμα από εκεί και μετά ήταν να διαλέξει αν θα έπεφτε στον παραλήπτη της πάσας ή αν θα ακολουθήσει τον προσωπικό του αντίπαλο. Η λύση ερχόταν αυτόματα με το positional play των Ισπανών και τις ακριβείς μετακινήσεις τους, μην αφήνοντας ποτέ τον μπακ της Τότεναμ χωρίς βοήθεια ή σε συνθήκη 2ν1.
Τα τελευταία 15-20 χρόνια, οι Ισπανοί ξεχωρίζουν κυρίως για τα όσα κάνουν στο χρονικό διάστημα που έχουν την κατοχή της μπάλας. Οι επιρροές του Γκουαρντιόλα, του δικού του tiki-taka και της Μασία, έχουν μείνει χαραγμένες στο ισπανικό DNA, αλλά με μια πιο σύγχρονη ματιά. O τερματοφύλακας είναι βασικό γρανάζι για την ισπανική ανάπτυξη, μπαίνει ανάμεσα στους στόπερ ως 3ος κεντρικός αμυντικός, ενώ ο Ρόδρι, σε ρόλο double pivot και ο Πέδρι, ως carrilero, προσφέρουν κοντινές επιλογές για ασφαλή προώθηση του παιχνιδιού. Ταυτόχρονα, προσκαλούν κάπως τους Πορτογάλους να ανεβάσουν τις γραμμές τους, αφήνοντας επιτηδευμένα ψηλά τη δική τους επιθετική γραμμή. Στην περίπτωση που οι μεσαίοι δεν είχαν ξεκάθαρη πάσα μπροστά, το πρέσινγκ έσπαγε με μεγάλη μεταβίβαση και ο στόχος ήταν πια η ανάκτηση της δεύτερης μπάλας.
Ανεβαίνοντας μέτρα στον αγωνιστικό χώρο, η προσέγγιση και η διάταξη δεν άλλαζαν. Οι μπακ παρέμεναν ψηλά και ακροβολισμένοι, ο Πέδρι και ο Ρόδρι ήταν σταθερά μπροστά από τους στόπερ, καλύπτοντας, παράλληλα και κάποια πιθανή αντεπίθεση και όλοι οι υπόλοιποι βρίσκονταν σε σταθερή κίνηση στα μεσοδιαστήματα στις ζώνες 10 και 11. Βασικός στόχος ήταν η μεταφορά στη δεξιά πλευρά, για να παίξει ο Γιαμάλ το αγαπημένο του 1ν1, με τον Όλμο πάντα κοντά του για συνδυαστικό παιχνίδι. Ο Ογιαρθάμπαλ είχε τον ρόλο του false 9, όπως το είχε οραματιστεί ο Γκουαρντιόλα. Μεγαλύτερη παρουσία στη ζώνη 8 παρά κοντά στην περιοχή, 35 συνολικές επαφές με τη μπάλα και συνολικά 21/22 εύστοχες πάσες, για το εξωφρενικό, για τις απαιτήσεις του ματς, 95% ποσοστό επιτυχίας. Μέτρησε ακόμα 8/9 εύστοχες πάσες στο τελευταίο τρίτο, δημιουργώντας 2 κλασικές ευκαιρίες για την ομάδα του, έχοντας σπαταλήσει και μια μεγάλη ευκαιρία στις αρχές του ματς, που άξιζε 0,65 xGoals.
Με βάση την εικόνα του παιχνιδιού και την ποιότητα των ευκαιριών, η Ισπανία πέτυχε μια πολύ δίκαιη πρόκριση. Χρειάστηκε και η συνδρομή της τύχης στο δοκάρι του Μέντες, ωστόσο είχε και εκείνη τις μεγάλες στιγμές της με Ογιαρθάμπαλ και Όλμο στο πρώτο ημίχρονο. Πιθανότατα, αυτό ήταν και το τελευταίο ματς του Ρονάλντο σε Παγκόσμια Κύπελλα, αφήνοντας σε όλους τους ουδέτερους μια γλυκόπικρη γεύση. Φυσικά, το αποτύπωμά του θα μείνει ανεξίτηλο στην Ιστορία, όντας ο μόνος που έχει σκοράρει σε 6 Μουντιάλ. Ο πιο όμορφος και ξεχωριστός κύκνος της ομώνυμης λίμνης, τίναξε για τελευταία φορά τα φτερά του.
Ας το απολαύσουμε, ίσως να μην ξαναφανεί τέτοιος κύκνος στη λίμνη μας.
