Mέσα σε λίγα μόλις 24ωρα, το ελληνικό FBI, υπό την εποπτεία του εισαγγελέα Δημήτρη Γκύζη, εξάρθρωσε δύο εγκληματικές οργανώσεις που φέρονται να είχαν στήσει έναν πολυπληθέστατο μηχανισμό, εισπράττοντας παρανόμως επιδοτήσεις από τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Των Α. ΚΑΝΔΥΛΗ, Θ. ΠΑΝΟΥ – ΠΗΓΗ: Realnews
Συνολικά συνελήφθησαν 39 άτομα -22 στην Κρήτη και 17 στη Μακεδονία- με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στις δύο δικογραφίες να αποκαλύπτουν κοινή μεθοδολογία: ψευδείς δηλώσεις, εικονικές μισθώσεις και αξιοποίηση κενών του συστήματος για την παράνομη είσπραξη εκατομμυρίων ευρώ από ευρωπαϊκές αγροτικές ενισχύσεις.
Οι εμπλεκόμενοι όμως και στις δύο υποθέσεις ξεπερνούν συνολικά τους 1.600, καθώς τα κυκλώματα βασίζονταν σε ένα πλήθος «αχυρανθρώπων», οι οποίοι εμφανίζονταν άλλοτε ως ιδιοκτήτες και άλλοτε ως ενοικιαστές των επιδοτούμενων αγροτεμαχίων. Πρόκειται για άτομα που επισήμως έχουν δηλώσει ότι ασκούν επαγγέλματα όπως σερβιτόροι, κομμώτριες ή οδηγοί φορτηγών και τα οποία φαίνεται πως έναντι αμοιβής χρησιμοποιούνταν από τα μέλη των κυκλωμάτων για να κατατίθενται οι ψευδείς δηλώσεις.
Οι λογιστές
Στην Κρήτη, η εγκληματική οργάνωση με τους 22 συλληφθέντες φέρεται να είχε αναπτύξει ένα πλήρως οργανωμένο δίκτυο, με δύο λογιστές από το Ρέθυμνο να έχουν κεντρικό ρόλο, οι οποίοι, σύμφωνα με τις Αρχές, «προέβησαν στη σύσταση της εγκληματικής ομάδας (καθορισμός των μελών, των «αρμοδιοτήτων» και της λειτουργίας), εκμεταλλευόμενοι την επαγγελματική τους ιδιότητα και αξιοποιώντας τις γνώσεις τους σε τεχνικά ζητήματα όσον αφορά τη διαδικασία υποβολής Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης (ΕΑΕ) προς τον ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά και στα κενά του συστήματος…».
Στην οργάνωση φέρεται να συμμετείχε και εν ενεργεία αντιδήμαρχος, ιδιοκτήτης Κέντρου Υποδοχής Δηλώσεων. Ο ίδιος αρνείται την τέλεση οποιασδήποτε αξιόποινης πράξης, με τον δικηγόρο του, Θρασύβουλο Κονταξή, να δηλώνει στη Realnews, ότι «προφανώς οι αστυνομικές Αρχές αγνοούν εντελώς τη διαδικασία υποβολής δηλώσεων και τον τρόπο λειτουργίας των ενισχύσεων. Τα ΚΥΔ δεν προβαίνουν σε έλεγχο σκοπιμότητας ούτε έχουν ή οφείλουν να έχουν γνώση της εγκυρότητας και της αξιοπιστίας των δηλώσεων ή των εγγράφων των παραγωγών. Διεκπεραιώνουν και διαβιβάζουν. Τίποτε πέραν αυτών». «Εγκληματικές οργανώσεις μεταξύ αγνώστων δεν νοούνται καν. Το 2024 ασκήθηκαν διώξεις για 510 εγκληματικές οργανώσεις, γεγονός που αποδεικνύει την απόλυτη κατάχρηση της οικείας διάταξης. Διώξεις προς εκτόνωση της πυροδοτούμενης λαϊκής οργής… Ελπίζω η κοινωνική πίεση να μην εγκλωβίσει, ανεπιγνώστως, τη δικαστική κρίση», σημειώνει.
Σύμφωνα με τη δικογραφία, τα ηγετικά στελέχη εντόπιζαν «ορφανά» ή αδήλωτα αγροτεμάχια, εξασφάλιζαν εικονικά μισθωτήρια μέσω δικτύου εκμισθωτών και μισθωτών και, έχοντας ως «όχημα» έξι ΚΥΔ, υπέβαλλαν ψευδείς δηλώσεις ώστε να εμφανίζονται ως δικαιούχοι επιδοτήσεων πρόσωπα που λειτουργούσαν ως «αχυράνθρωποι». Από τη δράση της οργάνωσης, που φέρεται να δραστηριοποιείτο από το 2019 έως και το 2025, εκτιμάται ότι προκλήθηκε ζημία που ξεπερνά τα 3 εκατ. ευρώ.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του κατηγορητηρίου, η λειτουργία του κυκλώματος βασιζόταν στον εντοπισμό «ελεύθερων» αγροτεμαχίων – εκτάσεων δηλαδή που είτε δεν είχαν δηλωθεί σε προηγούμενες ΕΑΕ είτε εμφανίζονταν ανενεργές και μη συνδεδεμένες με ενεργούς δικαιούχους. Μέσω της πρόσβασης στα ψηφιακά συστήματα του ΟΠΕΚΕΠΕ, τα εμπλεκόμενα πρόσωπα χαρτογραφούσαν με ακρίβεια τις διαθέσιμες εκτάσεις και τις κατένειμαν σε πρόσωπα που εμφανίζονταν εικονικά ως ιδιοκτήτες ή μισθωτές.
Τα ηγετικά μέλη φέρονται να στρατολογούσαν ιδιοκτήτες ή νόμιμους εκπροσώπους ΚΥΔ, οι οποίοι παρείχαν πρόσβαση στο χαρτογραφικό υπόβαθρο του ΟΠΕΚΕΠΕ και στα επιλέξιμα αγροτεμάχια ανά την επικράτεια. Στη συνέχεια, στρατολογούνταν φυσικά πρόσωπα τα οποία είτε παραχωρούσαν τους προσωπικούς τους κωδικούς Taxis είτε αποδέχονταν να εμφανιστούν ως εκμισθωτές ή μισθωτές, προκειμένου να εισαχθούν στο Ε9 αγροτεμάχια που ουδέποτε κατείχαν.
Ακολουθούσε η σύναψη εικονικών μισθωτηρίων και η υποβολή ψευδών δηλώσεων ΕΑΕ μέσω των συνεργαζόμενων ΚΥΔ. Σύμφωνα με το διαβιβαστικό, «τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων, χρησιμοποιήθηκαν για την εξεύρεση, γνωστοποίηση και δέσμευση «ελεύθερων» αγροτεμαχίων και την τεχνική διεκπεραίωση των δηλώσεων, καθώς μόνο αυτά είχαν πρόσβαση στο χαρτογραφικό υπόβαθρο του ΟΠΕΚΕΠΕ».
Εκτελεστικός μηχανισμός
Τα έξι ΚΥΔ φέρονται να εντάχθηκαν στην εγκληματική οργάνωση, λειτουργώντας ως εκτελεστικός μηχανισμός. Η εναλλαγή τους στις δηλώσεις διαφορετικών φυσικών προσώπων ή ακόμη και του ίδιου προσώπου από έτος σε έτος θεωρείται από τις αρχές σαφής ένδειξη οργανωμένης προσπάθειας συγκάλυψης.
«Η πρόσβαση στα γεωχωρικά υπόβαθρα παρείχε στην οργάνωση τη δυνατότητα ακριβούς χαρτογράφησης και κατανομής των επιλεγμένων εκτάσεων σε πρόσωπα που εμφανίζονταν εικονικά ως μισθωτές ή κάτοχοι αυτών, με τελικό σκοπό την υποβολή ψευδών ή παραπλανητικών δηλώσεων καλλιέργειας και τη δημιουργία τεχνητών προϋποθέσεων λήψης δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης. Η εν λόγω μεθοδολογία καταδεικνύει οργανωμένο τρόπο δράσης, ο οποίος δεν θα ήταν εφικτός χωρίς την εκμετάλλευση της εξειδικευμένης γνώσης και της λειτουργικής πρόσβασης που παρείχαν τα ΚΥΔ στα πληροφοριακά συστήματα του ΟΠΕΚΕΠΕ», αναφέρεται στο διαβιβαστικό.
Οι φερόμενοι ως μισθωτές αποτέλεσαν, κατά το κατηγορητήριο, τον «επιχειρησιακό βραχίονα» της οργάνωσης. Στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς καταβάλλονταν οι παράνομες ενισχύσεις, ενώ οι ίδιοι εμφανίζονταν να αγνοούν βασικά στοιχεία των υποτιθέμενων εκμεταλλεύσεών τους.
Χαρακτηριστική, σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στη δικογραφία, ήταν η εικόνα μετά τις προσαγωγές στο Μέγαρο Αστυνομίας Ηρακλείου. Παρά το γεγονός ότι εμφανίζονταν συμβατικά συνδεδεμένοι ως μισθωτές και εκμισθωτές, πολλοί δεν αναγνώριζαν ο ένας τον άλλον, ούτε μπορούσαν να περιγράψουν την τοποθεσία των αγροτεμαχίων, το είδος των καλλιεργειών ή το ύψος των μισθωμάτων.
Η συγκεκριμένη δικογραφία περιλαμβάνει συνολικά περίπου 100 πρόσωπα. Σε βάρος των εμπλεκομένων έχουν αποδοθεί, κατά περίπτωση, κατηγορίες για συγκρότηση, διεύθυνση και συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση, απάτη σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του ελληνικού Δημοσίου, καθώς και συνέργεια στην απάτη.
«Γαιοκτήμονες»
Πολυπληθέστερο ήταν το κύκλωμα που εξαρθρώθηκε στη Μακεδονία, καθώς, από το 2019 μέχρι σήμερα, στην εγκληματική οργάνωση συμμετείχαν συνολικά 1.500 άτομα, τα οποία εμφανίστηκαν ως… γαιοκτήμονες και με τον έναν ή τον άλλον τρόπο εισέπραξαν χρήματα από παράνομες επιδοτήσεις είτε ως εκμισθωτές αγροτεμαχίων είτε ως καλλιεργητές αυτών των οικοπέδων.
Όπως αποδείχθηκε από την ενδελεχή έρευνα που πραγματοποίησε η Διεύθυνση Οργανωμένου Εγκλήματος Βορείου Ελλάδος, οι συμμετέχοντες στο κύκλωμα ουδεμία σχέση είχαν με την αγροκτηνοτροφική παραγωγή στην περιοχή. Όπως φάνηκε από την έρευνα, επισήμως οι εμπλεκόμενοι ασκούσαν άλλα επαγγέλματα, όπως καθαρίστριες, κομμώτριες, διανομείς γρήγορου φαγητού, καταστηματάρχες, ανειδίκευτοι εργάτες, οδηγοί φορτηγών, σερβιτόροι κ.λπ.
Οι έρευνες του Οργανωμένου Εγκλήματος για την εξάρθρωση του κυκλώματος διήρκεσαν μερικούς μήνες, καθώς το κύκλωμα είχε επεκτείνει τη δραστηριότητά του στη Θεσσαλονίκη, στην Καβάλα, στο Κιλκίς και στις Σέρρες, ενώ έρευνες πραγματοποιήθηκαν και στην Αθήνα.
Συνολικά, τα μέλη της εγκληματικής οργάνωσης διαχειρίστηκαν όλα αυτά τα χρόνια πάνω από 500 ανενεργά ΑΦΜ στα οποία δήλωναν αγροκαλλιέργειες -ανύπαρκτες βέβαια- αλλά και στάνες με εκατοντάδες ζώα, τα οποία μόνο στα χαρτιά υπήρχαν.
Εκτός από τα 17 άτομα που συνελήφθησαν, στην ογκώδη δικογραφία για το κύκλωμα της Μακεδονίας οι εμπλεκόμενοι ξεπερνούν τους 300.
Από το 2019 μέχρι και το 2026 το κύκλωμα εισέπραξε ποσό ύψους 4,5 εκατ. ευρώ, με το μεγαλύτερο μέρος του ποσού να καταλήγει στα χέρια των 17 συλληφθέντων, στην κατοχή των οποίων βρέθηκαν και κατασχέθηκαν 350.000 ευρώ σε πακεταρισμένα μετρητά, πέντε πανάκριβα αυτοκίνητα και πέντε τρακτέρ τελευταία τεχνολογίας, τα οποία ήταν προς πώληση, καθώς φέρεται να είχαν αποκτηθεί με τα παράνομα χρήματα που είχαν εισπράξει από τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Ανάμεσα στους συλληφθέντες είναι δύο λογιστές που φέρονται να έστησαν το κόλπο για τις πλαστές δηλώσεις δικαιούχων αγροτικού επιδόματος, ενώ συμμετείχαν και υπάλληλοι από Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων σε Καβάλα, Θεσσαλονίκη, Κιλκίς και Σέρρες.
Αλλωστε, όπως εξηγεί στην «R» αστυνομικός που έχει συνολική γνώση για τις έρευνες όσον αφορά το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ: «Το κλειδί σε αυτές τις υποθέσεις είναι τα ΚΥΔ. Αν δεν υπάρχει κάποιος σε ΚΥΔ, η απάτη δεν είναι δυνατόν να στηθεί, καθώς μέσα από εκεί ανακαλύπτουν ανενεργά ΑΦΜ οι κατηγορούμενοι και μέσω αυτών των ΑΦΜ στήνεται η απάτη με τις πλαστές δηλώσεις».
Συγκεκριμένα, στο προτελευταίο κύκλωμα τις Κρήτης, εκτός από τα τρία ΚΥΔ, στα οποία ήταν εμπλεκόμενοι στο κύκλωμα ορισμένοι εκ των υπαλλήλων τους, διαπιστώθηκε και η εμπλοκή αντιδημάρχου εν ενεργεία, ο οποίος μάλιστα παράλληλα ήταν και ιδιοκτήτης ΚΥΔ.
Στην περίπτωση της Μακεδονίας, επίσης συνελήφθησαν υπάλληλοι ΚΥΔ στις περιοχές που πραγματοποιήθηκαν οι έρευνες και οι παράλληλες επιχειρήσεις της Αστυνομίας. Την Παρασκευή, οι 17 συλληφθέντες μεταφέρθηκαν στην Αθήνα όπου και παραπέμφθηκαν στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, καθώς σε βάρος τους ασκήθηκαν ποινικές διώξεις κακουργηματικού χαρακτήρα.
