Πολλοί νέοι και παιδιά περνούν πολύ χρόνο κάθε μέρα μπροστά στο smartphone, το laptop, το tablet, τον υπολογιστή ή τον κονσόλα. Παίζουν παιχνίδια, βλέπουν αστεία βίντεο και συνομιλούν με φίλους.
Σύμφωνα με έρευνα, οι έφηβοι περνούν κατά μέσο όρο 8,5 ώρες την ημέρα μπροστά σε οθόνες. Τα παιδιά μεταξύ 8 και 12 ετών χρησιμοποιούν ηλεκτρονικές συσκευές 5,5 ώρες την ημέρα.
Βέβαια πρέπει να σημειωθεί ότι αυτοί οι αριθμοί αφορούν τον χρόνο που ξοδεύουν οι έφηβοι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα παιχνίδια και τα μηνύματα κειμένου. Δεν περιλαμβάνουν τον χρόνο που τα παιδιά χρησιμοποιούν τις οθόνες για τις σχολικές εργασίες ή το διάβασμα.
Επιπλέον, μεγάλο μέρος του χρόνου μπροστά στις οθόνες δεν είναι καν ευχάριστο για τους εφήβους. Μελέτη σε εφήβους ηλικίας 13 έως 18 ετών υποδηλώνει ότι αισθάνονται μόνοι και αγχωμένοι τις ώρες μπροστά στο τηλέφωνο τους μέσα στο δωμάτιο τους.
Αυτά αισθήματα μοναξιάς συσχετίζονται με την αύξηση της χρήσης των ψηφιακών μέσων. Σύμφωνα με έρευνα, το 2022, το 95% των εφήβων είχε smartphone, όταν το 2011 μόλις το 23% είχε κινητό τηλέφωνο. Το 46% των σημερινών εφήβων λένε ότι χρησιμοποιούν το διαδίκτυο σχεδόν συνέχεια. Την ίδια απάντηση έδωσε μόλις το 24% των εφήβων το 2014 και το 2015.
Οι ψυχολόγοι αναφέρουν ότι βλέπουν εφήβους με εθισμό στο διαδίκτυο που καταλήξουν να περνάνε πάνω από 40 ώρες την εβδομάδα καθισμένοι μπροστά σε οθόνες, ενώ κάποιοι φτάνουν και τις 80 ώρες την εβδομάδα.
Το σύνδρομο FOMO (Fear of Missing Out)
Τα στοιχεία αυτά δεν πρέπει να ερμηνευθούν με τέτοιο τρόπο ώστε κάποιος να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι ηλεκτρονικές συσκευές είναι το πρόβλημα. Στην ψηφιακή εποχή, οι άνθρωποι ξεκινούν συναρπαστικά ταξίδια μέσα από τις οθόνες των συσκευών τους. Μερικές φορές, οι οθόνες είναι τα «παράθυρα» για μία περιπέτεια.
Ωστόσο η χρήση των συσκευών αυτών είναι που δημιουργεί το πρόβλημα. Ο υπερβολικός χρόνος μπροστά στην οθόνη μπορεί να επιφέρει σωματικά και ψυχικά προβλήματα. Ως ανθρώπινα όντα, λειτουργούμε καλύτερα όταν βρισκόμαστε σε κατάσταση ισορροπίας. Αυτό συμβαίνει όταν τρώμε καλά, ασκούμαστε τακτικά και κοιμόμαστε αρκετά.
Η υπερβολική χρήση, όμως, μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς ενός ανθρώπου. Πολλοί έφηβοι και παιδιά μεταξύ 8 και 12 ετών ανέπτυξαν τον λεγόμενο «φόβο μην χάσουν κάτι», που είναι γνωστό ως σύνδρομο FOMO. Μελέτη έδειξε ότι κάποιοι άνθρωποι αναπτύσσουν το σύνδρομο που περιγράφει τον φόβο τους ότι θα μείνουν χωρίς το τηλέφωνό τους ή το άγχος τους όταν δεν μπορούν να το χρησιμοποιήσουν.
Επιπλέον, ο εθισμός στο διαδίκτυο μπορεί να προκαλέσει σοβαρή κατάθλιψη, άγχος και διαταραχές ύπνου σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Τα ποσοστά κατάθλιψης και άγχους αυξάνονται ραγδαία μεταξύ των φοιτητών πανεπιστημίων.
Ο φόβος κάποιου να μην χάσει κάτι στο διαδίκτυο είναι διάχυτος, με αποτέλεσμα να διαταράσσεται ο ύπνος του. Πολλοί φοιτητές κοιμούνται με τα smartphones ενεργοποιημένα δίπλα στο κρεβάτι τους.
Πώς να αποφύγετε τον εθισμό στις συσκευές
Μια έρευνα έδειξε ότι οι μισοί έφηβοι, που συμμετείχαν, ένιωθαν εθισμένοι στις κινητές ηλεκτρονικές συσκευές τους. Ο εθισμός στις οθόνες σημαίνει ότι χάνετε δραστηριότητες που σας κάνουν καλό.
Για να επιτύχετε μια καλύτερη ισορροπία, ορισμένοι ειδικοί συστήνουν τα εξής:
- Απενεργοποιήστε όλες τις οθόνες κατά τη διάρκεια των οικογενειακών γευμάτων και των εξορμήσεων.
- Μην παραπονιέστε όταν οι γονείς σας χρησιμοποιούν γονικούς ελέγχους.
- Απενεργοποιήστε όλες τις οθόνες στο υπνοδωμάτιό σας 30 έως 60 λεπτά πριν την ώρα του ύπνου – αυτό το βήμα θα βελτιώσει τον ύπνο σας.
Τα 7 σημάδια εθισμού στο διαδίκτυο
- Νιώθετε ανήσυχοι ή γκρινιάρηδες όταν δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τη συσκευή σας.
- Δεν κάνετε διαλείμματα όταν περνάτε ώρες στη συσκευή σας.
- Αγνοείτε άλλες διασκεδαστικές δραστηριότητες που απολαμβάνετε, όπως να βγαίνετε έξω ή να διαβάζετε ένα βιβλίο.
- Έχετε δυσκολία να κοιμηθείτε ή να αποκοιμηθείτε επειδή ο χρόνος οθόνης σας είναι πολύ κοντά στην ώρα του ύπνου.
- Έχετε πίεση στα μάτια, το κάτω τμήμα της πλάτης και τον αυχένα.
- Αντιμετωπίζετε αύξηση βάρους ή παχυσαρκία επειδή είστε αδρανείς.
- Έχετε δυσκολία στις κοινωνικές επαφές στην πραγματική ζωή και την διαπροσωπική επικοινωνία.
Επίλογος
Οι έφηβοι και τα παιδιά καταναλώνουν πολύ χρόνο μπροστά σε ηλεκτρονικές συσκευές για την διασκέδαση τους. Αυτό μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο που βλέπουν τον εαυτό τους και να πυροδοτήσει αισθήματα μοναξιάς, κατάθλιψης και άγχους. Εάν κάποιος παρατηρήσει αυτά τα σημάδια δεν πρέπει να τα αγνοήσει αλλά να λάβει την βοήθεια που χρειάζεται για να βρει και πάλι την ισορροπία στην ζωή του.