Συζητάμε πολύ για τη σχέση μητέρας-κόρης, παρουσιάζοντάς την είτε ως κάτι μαγικό είτε ως κάτι χαοτικό, σαν να μην υπάρχει τίποτα ενδιάμεσο. Όμως, το μεγαλύτερο μέρος της πραγματικής ιστορίας βρίσκεται στη μέση. Βρίσκεται στα σιωπηλά πράγματα. Στις συνήθειες που δεν ανεβάζουμε στα social media. Στις μικρές στιγμές που επιφανειακά φαίνονται αθώες, αλλά σταδιακά χτίζουν την εμπιστοσύνη ή τη φθείρουν αργά και σταθερά.
Και εδώ είναι το δύσκολο κομμάτι: πολλές από αυτές τις συνήθειες είναι τόσο ανεπαίσθητες που μπορεί να μην συνειδητοποιείτε καν ότι τις υιοθετείτε. Αν έχετε πιάσει ποτέ τον εαυτό σας να αναρωτιέται, “Γιατί οι συζητήσεις μας είναι τόσο τεταμένες τελευταία;” ή “Γιατί νιώθω ενοχές αφού της μιλήσω;”, δεν είστε οι μόνες.
Ας δούμε οκτώ μικρές συνήθειες που μπορούν είτε να σας φέρουν πιο κοντά, είτε να σας κρατήσουν εγκλωβισμένες στον ίδιο απογοητευτικό φαύλο κύκλο.
Σχέση μητέρας-κόρης: 8 μικρές συνήθειες που μπορούν να σας φέρουν πιο κοντά ή να δημιουργήσουν απόσταση
- Το να κρατάτε «σκορ» αντί να δείχνετε ειλικρινές ενδιαφέρον
- Το να δίνετε συμβουλές όταν εκείνη χρειάζεται κατανόηση
- Το να μιλάτε έμμεσα αντί να λέτε αυτό που εννοείτε
- Το να περιμένετε από αυτή να είναι ο άνθρωπος που εσείς χρειαζόσασταν σε εκείνη την ηλικία
- Η χρήση των ενοχών ως μέσο σύνδεσης
- Το να κάνετε κάθε συζήτηση να αφορά το παρελθόν
- Η έλλειψη σεβασμού στα συναισθηματικά όρια
- Η επικοινωνία μόνο όταν κάτι πάει στραβά
Το να κρατάτε «σκορ» αντί να δείχνετε ειλικρινές ενδιαφέρον
Αυτή η συνήθεια τρυπώνει αθόρυβα στη σχέση. Ξεκινάει με σκέψεις όπως: «Πάντα εγώ παίρνω τηλέφωνο πρώτη» ή «Ποτέ δεν ρωτάει πώς είμαι». Πριν το καταλάβεις, αρχίζει κανείς να καταγράφει νοερά ποιος έκανε τι, ποιος χρωστάει σε ποιον και ποιος «προσπαθεί περισσότερο».
Όμως οι σχέσεις δεν είναι πίνακας αποτελεσμάτων. Όταν κρατάτε σκορ, παύετε να είστε περίεργοι για τον άλλον. Αρχίζετε να υποθέτετε το χειρότερο, και οι υποθέσεις δημιουργούν απόσταση. Το ενδιαφέρον και η περιέργεια, αντίθετα, δημιουργούν σύνδεση.
Αντί για το «Εσύ ποτέ…» ή το «Εγώ πάντα…», δοκιμάστε τα εξής: «Φαίνεσαι κάπως σκεπτική τελευταία. Πώς είσαι πραγματικά;» «Μου λείπει το να νιώθουμε κοντά. Μπορούμε να μιλήσουμε;» Τις περισσότερες φορές, και οι δύο πλευρές προσπαθούν. Απλώς προσπαθούν με διαφορετικό τρόπο.
Το να δίνετε συμβουλές όταν εκείνη χρειάζεται κατανόηση
Αυτή είναι μια από τις πιο συνηθισμένες συνήθειες. Μια κόρη μοιράζεται κάτι που την κάνει να νιώθει ευάλωτη και η μητέρα απαντά: «Λοιπόν, αυτό που πρέπει να κάνεις είναι…». Το ίδιο κάνουν και οι κόρες, ειδικά όταν ανησυχούν: «Πρέπει να τον χωρίσεις» ή «Σταμάτα να το πολυσκέφτεσαι».
Η συμβουλή είναι συχνά μια μορφή αγάπης. Όταν όμως κάποιος ανοίγεται συναισθηματικά, η συμβουλή μπορεί να εκληφθεί ως απόρριψη – σαν να προσπερνάτε τα συναισθήματά του και να τρέχετε κατευθείαν στη «λύση».
Το να «διορθώνετε» μια κατάσταση δεν είναι το ίδιο με το να συνδέεστε. Μερικές φορές η καλύτερη απάντηση είναι: «Αυτό ακούγεται πολύ δύσκολο». «Καταλαβαίνω γιατί είσαι αναστατωμένη». «Είμαι εδώ για σένα».
Αν μπορείτε να κάνετε μια παύση πριν προτείνετε λύσεις, η σχέση σας γίνεται ένας «ασφαλής χώρος». Θα νιώσει ότι είστε δίπλα της και όχι ότι την κρίνετε.
Το να μιλάτε έμμεσα αντί να λέτε αυτό που εννοείτε
Όλοι γνωρίζουμε τα παθητικά-επιθετικά σχόλια. Τα «αστεία» που δεν είναι ακριβώς αστεία. Τους αναστεναγμούς που κρύβουν ένα μήνυμα από κάτω. «Θα πρέπει να είναι ωραίο να έχεις τόσο χρόνο για τους φίλους σου…» «Α, υποθέτω πως τώρα είσαι πολύ απασχολημένη για μένα». «Εγώ στην ηλικία σου δεν φερόμουν έτσι».
Η έμμεση επικοινωνία είναι «δολοφόνος» για τη σχέση, ειδικά όταν υπάρχει μακρύ συναισθηματικό παρελθόν. Αυτό που ο ένας θεωρεί αθώο σαρκασμό, ο άλλος το εισπράττει ως απόρριψη.
Αν θέλετε εγγύτητα, χρειάζεστε σαφήνεια. Δεν χρειάζεται να είναι σκληρή, πρέπει απλώς να είναι ειλικρινείς. Δοκιμάστε: «Πληγώθηκα λίγο που δεν μου απάντησες». «Μου λείπει να περνάμε χρόνο μαζί». «Νιώθω μια ευαισθησία σήμερα και δεν θέλω να ξεσπάσω πάνω σου».
Οι ξεκάθαρες λέξεις κερδίζουν τα κρυφά μηνύματα κάθε φορά.
Το να περιμένετε από αυτή να είναι ο άνθρωπος που εσείς χρειαζόσασταν σε εκείνη την ηλικία
Είναι οδυνηρό να το παραδεχτεί κανείς, αλλά συμβαίνει συχνά. Κάποιες φορές, μια μητέρα περιμένει από την κόρη της να γίνει η εκδοχή του εαυτού της που η ίδια δεν κατάφερε ποτέ να είναι. Ή περιμένει από εκείνη να θεραπεύσει τα κομμάτια της δικής της ζωής που ακόμα πονούν. Αντίστοιχα, μια κόρη μπορεί να περιμένει από τη μητέρα της να γίνει ο στοργικός, συναισθηματικά διαθέσιμος γονέας που δεν είχε μεγαλώνοντας.
Και οι δύο πλευρές έχουν τα δίκια τους, αλλά αυτή η στάση γεννά μόνο διαρκή απογοήτευση. Κι αυτό γιατί, στην πραγματικότητα, δεν επικοινωνείτε με τον άνθρωπο που έχετε απέναντί σας, αλλά με ένα παλιό σας τραύμα.
Μια ερώτηση που μπορεί να αλλάξει τα πάντα είναι: «Ποια είναι αυτή η γυναίκα πραγματικά, αν αφαιρέσω τις δικές μου προσδοκίες;» Έχετε κάθε δικαίωμα να πενθήσετε για όσα σας έλειψαν. Αλλά δεν χρειάζεται να μετατρέπετε αυτό το παράπονο σε τιμωρία για τη σχέση σας σήμερα.
Η χρήση των ενοχών ως μέσο σύνδεσης
Αυτή η συνήθεια εμφανίζεται συνήθως όταν η εγγύτητα μοιάζει αβέβαιη. Αντί να πεις «μου λείπεις», η φράση μετατρέπεται σε: «Φαίνεται πως δεν έχεις μάνα πια» ή «Εγώ σε μεγάλωσα κι εσύ δεν μπορείς ούτε ένα τηλέφωνο να πάρεις». Το ίδιο κάνουν και οι κόρες: «Ποτέ δεν νοιάστηκες για μένα ούτως ή άλλως» ή «Μάλλον δεν είμαι σημαντική για σένα».
Η ενοχή μοιάζει με θυμό, αλλά από κάτω κρύβεται συχνά μια λαχτάρα — την επιθυμία να νιώσετε ότι αξίζετε για τον άλλον. Όμως η ενοχή δεν χτίζει οικειότητα, αλλά αγανάκτηση. Δημιουργεί μια σχέση όπου η αγάπη μοιάζει με υποχρέωση.
Δοκιμάστε να αντικαταστήσετε την ενοχή με την ειλικρίνεια: «Μου λείπεις και δεν ξέρω πάντα πώς να το πω», «Κάποιες φορές νιώθω ξεχασμένη», «Θέλω να νιώσουμε πάλι κοντά». Η ευαλωτότητα θα σου χαρίσει αυτό που οι ενοχές δεν θα καταφέρουν ποτέ.
Το να κάνετε κάθε συζήτηση να αφορά το παρελθόν
Δεν μπορείτε να χτίσετε μια νέα σχέση όταν κουβαλάτε συνεχώς τις παλιές εκδοχές του άλλου. Κι όμως, συμβαίνει όλη την ώρα. Μια μικρή διαφωνία μετατρέπεται σε «μάθημα ιστορίας»: «Αυτό είναι ακριβώς όπως όταν ήσουν στην εφηβεία». «Πάντα ήσουν δραματική». «Ποτέ δεν με ακούς».
Ή από την πλευρά της κόρης: «Πάντα ήσουν ελεγκτική». «Ποτέ δεν με στήριξες». «Πάντα κάνεις τα πάντα να γυρίζουν γύρω από σένα».
Μόλις το παρελθόν εισβάλει στη συζήτηση, το παρόν γίνεται αδύνατο να επιλυθεί. Αν ο στόχος σας είναι να σας καταλάβουν, χρησιμοποιήστε ενεστώτα: «Αυτή τη στιγμή, νιώθω ότι με υποτιμάς». «Σήμερα, χρειάζομαι υποστήριξη». «Αυτή τη στιγμή, νιώθω κάπως ευάλωτη». Αυτό δημιουργεί χώρο για επισκευή αντί για επανάληψη.
Η έλλειψη σεβασμού στα συναισθηματικά όρια
Αυτό εκδηλώνεται διαφορετικά ανάλογα με τη σχέση. Κάποιες φορές είναι η μητέρα που θέλει να έχει πρόσβαση σε κάθε λεπτομέρεια, κάθε συναίσθημα και κάθε απόφαση. Άλλες φορές είναι η κόρη που «ξεσπάει» και αποφορτίζεται πάνω στη μητέρα της, χωρίς να ρωτήσει αν εκείνη έχει τις αντοχές να το διαχειριστεί.
Και στις δύο περιπτώσεις, το μήνυμα είναι το ίδιο: «Τα όριά σου δεν έχουν σημασία». Μια υγιής σχέση απαιτεί τόσο την εγγύτητα όσο και την αυτονομία. Έχετε δικαίωμα να έχετε ξεχωριστές ζωές, διαφορετικές απόψεις και προσωπικό συναισθηματικό χώρο.
Ο σεβασμός στα όρια μπορεί να ακούγεται κάπως έτσι: «Θέλεις συμβουλή ή θέλεις απλώς να σε ακούσω;» «Έχεις το ψυχικό απόθεμα να συζητήσουμε γι’ αυτό τώρα;» «Δεν είμαι έτοιμη να το συζητήσω ακόμα, αλλά θα το κάνω όταν νιώσω έτοιμη».
Τα όρια δεν είναι απόρριψη. Είναι προστασία. Και η συναισθηματική ασφάλεια είναι αυτή που χτίζει την εμπιστοσύνη.
Η επικοινωνία μόνο όταν κάτι πάει στραβά
Αυτή η συνήθεια είναι ανεπαίσθητη, αλλά πολύ σημαντική. Ορισμένες σχέσεις μητέρας-κόρης χτίζονται γύρω από την «κρίση». Τα τηλεφωνήματα γίνονται μόνο όταν υπάρχει άγχος, σύγκρουση ή κάποιο πρόβλημα προς επίλυση. Αυτό δημιουργεί μια δυναμική όπου η σύνδεση ισούται με «συναισθηματική εργασία».
Τελικά, η μία πλευρά αρχίζει να αποφεύγει τη σχέση, απλώς και μόνο για να προστατεύσει την ηρεμία της. Η ερώτηση είναι η εξής: Συνδέεστε και για τη χαρά; Η χαρά είναι η «κόλλα» μιας σχέσης. Είναι αυτό που την κάνει να αξίζει τον κόπο.
Μπορεί να είναι κάτι τόσο απλό όσο: Να στείλετε ένα αστείο meme, να μοιραστείτε ένα τραγούδι. Ή ένα μήνυμα: «Αυτό μου θύμισε εσένα». Μια ερώτηση: «Τι σου έδωσε χαρά τελευταία;» Ένα τηλεφώνημα μόνο για να πεις: «Δεν θέλω κάτι, απλώς ήθελα να ακούσω τη φωνή σου».
Μία από τις πιο υγιείς συνήθειες που μπορείτε να αποκτήσετε είναι να μαθαίνετε να συνδέεστε χωρίς να χρειάζεται απαραίτητα ένας λόγος.
Tips
Αν αναγνωρίσατε τον εαυτό σας σε κάποια από αυτές τις συνήθειες, πάρτε μια βαθιά ανάσα. Αυτό δεν σημαίνει ότι είστε κακές μητέρες ή κακές κόρες. Σημαίνει ότι είστε άνθρωποι. Τα περισσότερα από αυτά τα μοτίβα συμπεριφοράς είναι επίκτητα. Τα υιοθετούμε από την ανατροφή μας, το άγχος μας, τους φόβους μας – και μερικές φορές, απλώς επειδή δεν γνωρίζουμε άλλον τρόπο.
Τα καλά νέα είναι ότι οι ανεπαίσθητες συνήθειες μπορούν να αλλάξουν. Μικρές μετατοπίσεις, όπως το να μιλάτε πιο άμεσα, να θέτετε πιο ευγενικά όρια ή να επιλέγετε το ενδιαφέρον αντί για την κατηγορία, μπορούν να φέρουν τεράστια αλλαγή με τον καιρό.
Ποια είναι η μοναδική συνήθεια που θα μπορούσατε να εξασκήσετε αυτή την εβδομάδα, η οποία θα “μαλάκωνε” τη σχέση σας έστω και κατά 5% για παράδειγμα; Ξεκινήστε από εκεί. Έτσι θεραπεύονται οι σχέσεις: όχι με θεαματικές ανατροπές, αλλά με μικρές, συνεπείς επιλογές που λένε: «Είμαι εδώ. Προσπαθώ. Και είσαι σημαντική για μένα»