Η συναισθηματική χειραγώγηση του γονέα, είναι μια περίπλοκη και δυσάρεστη συνειδητοποίηση, η οποία επηρεάζει βαθιά τον ψυχισμό του παιδιού.
Η βασική διαφορά ανάμεσα στην καθοδήγηση και τη συναισθηματική χειραγώγηση, είναι στο αίσθημα της ελευθερίας. Στην περίπτωση της χειραγώγησης, ο γονέας αποβλέπει στο να ελέγχει τα συναισθήματα και τις ενέργειες του παιδιού του, παρά τη θέλησή του και με πλάγιους τρόπους.
Πώς όμως μπορεί κάποιος να καταλάβει αν είναι έρμαιο συναισθηματικής χειραγώγησης; Υπάρχουν συγκεκριμένα σημάδια στην συμπεριφορά του γονέα που «προδίδουν» ότι προσπαθεί να χειραγωγήσει συναισθηματικά το παιδί του.
Όταν ένας γονιός προσπαθεί να χειραγωγήσει το παιδί του αυτά είναι τα 7 συγκεκριμένα σημάδια
- Είναι πάντα το θύμα
- Χρησιμοποιούν τις ενοχές ως όπλο
- Απαξιώνουν τα συναισθήματά σας
- Απειλές και τελεσίγραφα
- Έχουν πάντα δίκιο, εσείς πάντα άδικο
- Σας υποτιμούν διαρκώς
- Η αγάπη τους είναι διαπραγματεύσιμη
Είναι πάντα το θύμα
Η συναισθηματική χειραγώγηση πολύ συχνά είναι ύπουλη και ασκείται με ανεπαίσθητους τρόπους από τον γονιό. Μια χαρακτηριστική περίπτωση είναι όταν ο γονιός παριστάνει διαρκώς το θύμα. Διαστρεβλώνουν τις καταστάσεις με τρόπο που να φαίνεται ότι έχουν αδικηθεί.
Μέσα από αυτή την τακτική, προσπαθούν να σας προκαλέσουν ενοχές και οίκτο, ώστε να πάρουν τον έλεγχο των ενεργειών και των συναισθημάτων σας. Πρόκειται για έναν τρόπο αποφυγής της ανάληψης της ευθύνης για τη συμπεριφορά τους και έναν τρόπο να δικαιολογήσουν τις πράξεις τους.
Οι ψυχολόγοι ονομάζουν τη συγκεκριμένη τακτική ως «σύνδρομο του μάρτυρα» και αποτελεί μορφή συναισθηματικής χειραγώγησης. Η αναγνώριση του μοτίβου αυτού, μπορεί να μετριάσει τις επιπτώσεις του στη συναισθηματική ευημερία ενός παιδιού.
Χρησιμοποιούν τις ενοχές ως όπλο
Γενικά, οι ενοχές είναι ένα δυνατό συναίσθημα και, στα χέρια ενός χειριστικού γονέα, γίνεται ένα ισχυρό εργαλείο. Οι γονείς προσπαθούν να «φυτέψουν» ενοχές στη συνείδηση ενός παιδιού, χρησιμοποιώντας εκφράσεις όπως «έχω κάνει τόσες θυσίες για εσένα», οι οποίες, κατά κανόνα, ολοκληρώνονται με κάποια απαίτηση ή αξίωση.
Οι γονείς προσπαθούν, με τον τρόπο αυτό, να χειραγωγήσουν τα παιδιά τους. Είναι σαν να τους να τους υπενθυμίζουν ότι τους χρωστάνε. Η εργαλειοποίηση της ενοχής, αποσκοπεί συνήθως στο να εξαναγκάσει ένα παιδί να κάνει κάτι που θέλει ο γονιός. Πρόκειται για ιδιαίτερα επικίνδυνη τακτική καθώς δημιουργεί μια νοσηρή δυναμική στη σχέση γονέα – παιδιού, κάνοντάς τη να μοιάζει συναλλακτική.
Απαξιώνουν τα συναισθήματά σας
Ένα ακόμη σημάδι ενός χειριστικού γονέα είναι η απαξίωση των συναισθημάτων του παιδιού. Ένας γονιός, απαξιώνει τα συναισθήματα, τις εμπειρίες, τις απόψεις του παιδιού του, ή μπορεί ακόμη και να τα διακωμωδεί.
Η συμπεριφορά αυτή, είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη, αφού οδηγεί σε αμφισβήτηση του εαυτού, ενώ παράλληλα κλονίζει την εμπιστοσύνη του παιδιού στα συναισθήματά του. Μπορεί το παιδί, σταδιακά ν’ αρχίσει να αμφιβάλλει για τα ίδια του τα συναισθήματα και τις εμπειρίες.
Μάλιστα, σχετικές μελέτες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι, η απαξίωση των συναισθημάτων των παιδιών από τους γονείς, οδηγεί σε συναισθηματική απορρύθμιση. Με άλλα λόγια, όταν ένας γονιός υποτιμά τα αισθήματα του παιδιού του, καταστρέφει την ικανότητά του να διαχειρίζεται το ίδιο τα συναισθήματα του, ακόμη και σε ώριμη ηλικία.
Απειλές και τελεσίγραφα
Οι απειλές και τα τελεσίγραφα είναι τα απαραίτητα όπλα στο οπλοστάσιο του χειριστικού γονέα. Αν δηλαδή, ο πατέρας ή η μητέρα σας, καταφεύγει συχνά στις παραπάνω τακτικές, αυτό αποτελεί σημάδι συναισθηματικής χειραγώγησης. Οι απειλές, για να θεωρηθούν χειραγώγηση, δεν χρειάζεται να είναι δραματικές, ούτε ακραίες.
Αρκεί ακόμη ένας γονιός να πει ότι θα σταματήσει ν’ αγαπά και να στηρίζει το παιδί του αν αυτό δεν συμμορφωθεί στις επιθυμίες του. Παρόμοια επίδραση έχουν και τα τελεσίγραφα, τα οποία στερούν από το παιδί τη δυνατότητα εναλλακτικής επιλογής.
Αυτού του είδους η συμπεριφορά είναι ένα χειριστικός τρόπος ώστε οι γονείς να εξαναγκάζουν το παιδί να κάνει ό,τι θέλει ο γονιός. Διαταράσσει την ισορροπία δυνάμεων στη σχέση και βασίζεται στον φόβο παρά στην ελεύθερη βούληση.
Έχουν πάντα δίκιο, εσείς πάντα άδικο
Μήπως, στα παιδικά σας χρόνια, δεν θυμάστε να είχατε ποτέ δίκιο; Μήπως, ανεξάρτητα από την κατάσταση, εσείς είχατε πάντα άδικο και οι γονείς σας πάντα δίκιο; Από τα πιο σημαντικά μέχρι τα πιο ασήμαντα, αν ποτέ δεν σας αναγνωρίστηκε ότι έχετε δίκιο, το μήνυμα που έχετε λάβει είναι ένα: ότι η άποψη των γονιών είναι η μόνη που μετράει.
Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό σημάδι συναισθηματικής χειραγώγησης. Έτσι, οι γονείς έχουν πάντα τον έλεγχο στα χέρια τους, βλάπτοντας, την ίδια στιγμή, την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμηση του παιδιού. Τα λάθη είναι ανθρώπινα, όπως και οι διαφωνίες. Αν βρίσκετε τον εαυτό σας στη θέση εκείνου που έχει μονίμως άδικο, ίσως είναι καιρός να εξετάσετε την κατάσταση λίγο πιο προσεκτικά.
Σας υποτιμούν διαρκώς
Η υποτίμηση αποτελεί μορφή συναισθηματικής χειραγώγησης και μάλιστα, ιδιαίτερα επικίνδυνης. Αν νιώθατε ότι ο γονιός σας, σας υποτιμούσε και αν αισθανόσασταν μονίμως κατώτερος, αυτό είναι σαφές σημάδι συναισθηματικής χειραγώγησης. Η υποτίμηση μπορεί να παίρνει διάφορες μορφές.
Μπορεί να έχει την μορφή επικριτικών σχολίων για την εμφάνιση, της εξυπνάδα, τις ικανότητες. Ίσως να κρύβεται στην υπερβολική κριτική και τις προσβολές.
Πρόκειται για μια συμπεριφορά που οδηγεί σε αισθήματα αναξιότητας, ενώ διαβρώνει την αυτοεκτίμηση, Να θυμάστε ότι, σε όλους αξίζει σεβασμός και ευγένεια, ειδικά από τους γονείς. Μην επιτρέπετε σε κανέναν να σας κάνει να νιώθετε κατώτερος.
Η αγάπη τους είναι διαπραγματεύσιμη
Η αγάπη είναι ένα συναίσθημα που δεν αναγνωρίζει προϋποθέσεις, ούτε προσφέρεται περιστασιακά. Αν οι γονείς σας, έθεταν υπό διαπραγμάτευση την αγάπη, τη στοργή και την αποδοχή τους, αυτό είναι ένα σαφές σημάδι συναισθηματικής χειραγώγησης. Η αγάπη δεν είναι βραβείο που το απονέμεις για την καλή διαγωγή.
Δεν μετριάζεται, ούτε παύει όταν το παιδί δεν υπακούει σε επιταγές ή υποδείξεις. Αν αισθάνεστε ότι η αγάπη των γονιών σας είναι μια παράμετρος που εξαρτάται από διάφορους άλλους παράγοντες – από το τι θα κάνετε, τι θα πείτε – τότε αυτό είναι μια ένδειξη ότι, οι γονείς σας, σας χειραγωγούν με όπλο το συναίσθημα.
Ευκαιρία να αναθεωρήσετε
Μπορεί οι παραπάνω τακτικές να μην είναι αποτέλεσμα σκόπιμης και ώριμης σκέψης. Ίσως και οι γονείς να έχουν ανατραφεί σε χειριστικό περιβάλλον, όπου κανείς δεν τους έμαθε τον σεβασμό της προσωπικότητας και την αξία της ελευθερίας. Σε κάθε περίπτωση ωστόσο, η συναισθηματική χειραγώγηση είναι μια μορφή συναισθηματικής κακοποίησης.
Αν έχετε παρατηρήσει τα παραπάνω σημάδια στη σχέση σας με τους γονείς σας, ίσως είναι ευκαιρία να αναθεωρήσετε κάποια πράγματα και να βάλετε όριο στον βαθμό που επιτρέπετε να σας επηρεάζουν οι χειριστικές συμπεριφορές των γονιών σας.