Συναισθηματική ανωριμότητα είναι όταν κάποιος δεν μπορεί να αναγνωρίσει ή να ελέγξει τα συναισθήματά του με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία του. Αυτό μπορεί να εκδηλωθεί με συναισθηματικές εκρήξεις, έλλειψη αυτογνωσίας και έλλειψη συναισθηματικού βάθους.
Η ψυχοθεραπεύτρια Kaytee Gillis ειδικεύεται στο να βοηθά ανθρώπους που έχουν βιώσει τραύμα έπειτα από μια σχέση και, όπως λέει, η συνεργασία με τους ασθενείς για την αναγνώριση της συναισθηματικής ωριμότητας αποτελεί συχνά μεγάλο μέρος των συνεδριών. Συχνά, σοβαρά σημάδια συναισθηματικής ανωριμότητας μπορεί να συμβαδίζουν με άλλα τοξικά ή ακόμα και καταχρηστικά χαρακτηριστικά.
Η αναγνώριση της συναισθηματικής ανωριμότητας σε πιθανούς μελλοντικούς συντρόφους έχει να κάνει με τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα που έχουν βιώσει συναισθηματικό τραύμα θα νιώσουν ασφαλείς. Πολλοί ανησυχούν μήπως επαναληφθεί το ίδιο πράγμα και αναζητούν σημάδια που δείχνουν ότι κάποιος είναι συναισθηματικά ανώριμος/η για να τον/η αποφύγουν.
Εάν στο παρελθόν είχαμε βιώσει συναισθηματική ανωριμότητα (είτε στις πρώτες σχέσεις μας είτε από ανθρώπους που μας φρόντιζαν), πιθανότατα μάθαμε ότι αυτοί οι τρόποι αλληλεπίδρασης με άλλους ήταν φυσιολογικοί. Σίγουρα, δεν είναι όλη η συναισθηματική ανωριμότητα τοξική ή καταχρηστική, αλλά πολλοί που έχουν περάσει από κακοποιητικές σχέσεις έχουν διαπιστώσει ότι ένα από τα μεγαλύτερα προειδοποιητικά σημάδια, στην αρχή, ήταν αυτό της συναισθηματικής ανωριμότητας, όπως η έλλειψη ορίων και η δυσκολία στη διαχείριση συγκρούσεων. Η προσπάθεια να «ξεμάθουν» αυτές τις συμπεριφορές είναι συχνά ένα από τα πιο δύσκολα μέρη της θεραπείας.
Ακολουθούν μερικά κοινά σημάδια συναισθηματικής ανωριμότητας:
- Επιδεικνύει ενσυναίσθηση ο/η σύντροφός σας;
- Σέβεται ο/η σύντροφός σας τα όριά σας;
- Είναι ανίκανοι να εμβαθύνουν;
- Έχουν δυσκολία να ελέγξουν τα συναισθήματά τους;
- Δυσκολεύονται με τη σύγκρουση;
Επιδεικνύει ενσυναίσθηση ο/η σύντροφός σας;
Αν όχι, αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο σημάδι ανησυχίας ότι είναι συναισθηματικά ανώριμος/η και μπορεί να αποτελέσει “κόκκινη σημαία”, καθώς ενδέχεται να σας προκαλέσει συναισθηματική φθορά. Ενώ δεν επιθυμούν όλοι οι άνθρωποι με χαμηλά επίπεδα ενσυναίσθησης να βλάψουν τους άλλους, αυτός ο παράγοντας μπορεί να είναι προάγγελος για κακοποιητικές συμπεριφορές. Αυτό οφείλεται στην έλλειψη κατανόησης σχετικά με πώς οι συμπεριφορές τους επηρεάζουν τους άλλους. Χωρίς ενσυναίσθηση, ένας συναισθηματικά ανώριμος/η σύντροφος θα πείσει τον εαυτό του/της ότι εκείνος/η ήταν αυτός/η που αδικήθηκε σε κάθε διαφωνία, αντί να αναλάβει την ευθύνη των πράξεών του/ης.
Σέβεται ο/η σύντροφός σας τα όριά σας;
Αν όχι, αυτό είναι ένα σημάδι συναισθηματικής ανωριμότητας. Πολλοί συναισθηματικά ανώριμοι σύντροφοι θα εκλάβουν τα όρια κάποιου ως προσωπική επίθεση και θα θιχτούν. Είτε πρόκειται για το όνομά σας είτε για οτιδήποτε στο σώμα και το μυαλό σας που θέλετε να σέβονται οι άλλοι, κανείς δεν έχει το δικαίωμα να ξεπεράσει το όριο αυτό χωρίς την άδειά σας.
Είναι ανίκανοι να εμβαθύνουν;
Μερικοί άνθρωποι αναφέρουν ότι οι σύντροφοί τους είναι συναισθηματικά ανώριμοι επειδή μένουν στα επιφανειακά πράγματα. Αυτό μπορεί να είναι πολύ απογοητευτικό για τους ανθρώπους που θέλουν να μάθουν περισσότερα για τον σύντροφός τους και να “χτίσουν” μια βαθύτερη σύνδεση. Μερικοί άνθρωποι είναι ανίκανοι να εμβαθύνουν στις σκέψεις και τα συναισθήματα των άλλων και τα δικά τους, λόγω κάποιου τραύματος που είχαν στο παρελθόν, της νευροδιαφορετικότητας ή ακόμη και πολιτισμικών παραγόντων, επομένως αν παρατηρήσετε κάτι τέτοιο μην ανησυχείτε αμέσως και απορρίψετε κάποιον. Όμως, τελικά, μια σχέση με τέτοιους ανθρώπους μπορεί να μην λειτουργήσει, εάν είστε κάποιος που θέλει και επιδιώκει να έχει μια βαθύτερη σύνδεση με τον/την άλλο/η.
Έχουν δυσκολία να ελέγξουν τα συναισθήματά τους;
Ενώ ο καθένας μπορεί να έχει μια κακή μέρα, αναζητήστε εάν υπάρχει ένα μοτίβο εκρήξεων που είναι ακατάλληλο για μία συγκεκριμένη κατάσταση ή στιγμές στις οποίες ο/η σύντροφός σας φαίνεται να βγαίνει εκτός ελέγχου ή δεν μπορεί να ηρεμήσει. Αυτό θα μπορούσε να είναι ένα σημάδι συναισθηματικής ανωριμότητας.
Δυσκολεύονται με τη σύγκρουση;
Αυτό μπορεί να είναι οτιδήποτε: Aπό την αποφυγή της σύγκρουσης με κάθε κόστος ή (στο άλλο άκρο) να φαίνεται να εμπλέκεται σε διαμάχες με πολλούς διαφορετικούς ανθρώπους συνεχώς.
Εάν πιστεύετε ότι ο σύντροφός σας είναι συναισθηματικά ανώριμος, η ειδικός προτείνει αυτά τα τέσσερα βήματα:
- Εξετάστε τη συνολική εικόνα της συμπεριφοράς του/της. Σε τι είδους πράγματα είναι ανώριμοι; Όλοι μας έχουμε αδυναμίες και ατέλειες, επομένως η περιστασιακή ανωριμότητα, όπως το να είναι κάποιος/α συναισθηματικά ανώριμος/η σε ορισμένες περιστάσεις, δεν είναι πάντα αυτόματα αιτία ανησυχίας. Αν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό ή παρουσιαστεί κατά τη διάρκεια μιας κακής στιγμής, πιθανότατα μπορεί να συμβεί σε όλους μας. Δείτε όλο το φάσμα της συμπεριφοράς του ατόμου.
- Είναι ανοιχτοί και συνειδητοποιημένοι για την ωριμότητά τους; Μπορείτε να μιλήσετε στον/στη σύντροφό σας για τη συμπεριφορά που σας ανησυχεί; Ορισμένες συμπεριφορές που θεωρείτε απαγορευτικές μπορεί να επιλυθούν, μιλώντας στον/στη σύντροφό σας γι’ αυτές. Σε μια υγιή σχέση, και τα δύο μέλη θα θέλουν να αντιμετωπίσουν αυτές τις συμπεριφορές ώστε να βελτιωθεί η σχέση. Τα υγιή ζευγάρια μπορούν και μαθαίνουν να αντιμετωπίζουν τέτοια ζητήματα όταν και τα δύο άτομα είναι πρόθυμα και ικανά να εργαστούν για αυτό.
- Υπάρχουν επιφυλάξεις για τη σχέση στο μυαλό σας; Επιτρέψτε στον εαυτό σας να τις αναγνωρίσει και να τις επεξεργαστεί. Ίσως το ένστικτό σας σας λέει ότι κάτι δεν πάει καλά. Εμπιστευτείτε το.
- Μην φοβάστε να αντιμετωπίσετε τη συμπεριφορά αυτή και να αναγνωρίσετε πότε κάτι δεν σας φαίνεται σωστό. Ακόμη κι αν κάποιος/α δεν θέλει να σας βλάψει, μπορεί η κατάσταση που βιώνετε να μην σας φαίνεται σωστή για οποιονδήποτε λόγο. Δεν είναι κακό να επανεξετάσετε τη σχέση σας εάν νιώθετε ότι δεν είναι συναισθηματικά ώριμος/η ή δεν διαθέτει αρκετή αυτογνωσία για να προσπαθήσει να γίνει ώριμος/η σύντροφος.