Η ανακάλυψη ανθρώπινων σκελετών σε ένα άδειο οικόπεδο στο Βόρειο Καμλούπς της Βρετανικής Κολομβίας, στον Καναδά, αναγκάζει τον δικηγόρο από την περιοχή να προειδοποιήσει τους αγοραστές ακινήτων για το κόστος που συνεπάγονται τα αρχαιολογικά ευρήματα. Όλα ξεκίνησαν τον περασμένο Ιούνιο, όταν ο ιδιοκτήτης αποφάσισε να φτιάξει έναν μικρό κήπο στο άδειο οικόπεδο, το οποίο είχε αγοράσει το 2004, για τους κατοίκους μιας γειτονικής μονάδας φροντίδας ηλικιωμένων.
«Με δύο κινήσεις του εκσκαφέα που χειριζόταν ένας εργολάβος, αποκαλύφθηκαν δύο κρανία», λέει η Christine Elliott, δικηγόρος με έδρα το Βανκούβερ, η οποία εκπροσωπεί τον ιδιοκτήτη του ακινήτου.
Η αξία των λειψάνων για την κοινότητα
Η Elliot δήλωσε ότι οι εργασίες σταμάτησαν αμέσως και ειδοποιήθηκαν η αστυνομία και η τοπική κοινότητα αυτοχθόνων, οι Tk̓emlúps te Secwépemc. Την επόμενη μέρα, η κοινότητα εξέδωσε ανακοίνωση δηλώνοντας ότι τα λείψανα ανήκαν σε προγόνους τους, είχαν πολιτιστική σημασία και ότι ο χώρος θεωρούνταν ιερός. «Για τους Tḱemlúps te Secwépemc, η ανακάλυψη προγονικών λειψάνων δεν είναι ζήτημα ιδιοκτησίας ή συζήτησης, αλλά ζήτημα ευθύνης», ανέφερε σε δήλωσή της στις 20 Ιανουαρίου η Kúkwpi7 (Αρχηγός) Rosanne Casimir. «Πρόκειται για συγγενείς μας και οι νόμοι μας, όπως και τα πολιτιστικά μας πρωτόκολλα, μας υποχρεώνουν να τους φροντίσουμε με αξιοπρέπεια και σεβασμό».
Οι Tḱemlúps te Secwépemc είναι μια φυλή αυτοχθόνων και κοινότητα της Βόρειας Αμερικής, που ανήκει στην ομάδα των Secwepemc. Η ονομασία “Tḱemlúps” αναφέρεται σε μια συγκεκριμένη περιοχή ή κοινότητα αυτής της φυλής, και “te Secwépemc” σημαίνει «των Secwépemc», υποδηλώνοντας ότι ανήκουν στην ευρύτερη φυλετική ομάδα των Secwépemc. Οι Secwépemc ζουν κυρίως στη νοτιοδυτική επαρχία της Βρετανικής Κολομβίας στον Καναδά.
Μια αναμενόμενη ανακάλυψη
Η αρχαιολόγος Joanne Hammond, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα, δήλωσε ότι δεν αποτελεί έκπληξη η ανακάλυψη ιστορικών αντικειμένων στην περιοχή — παρόλο που βρίσκεται σε μια αρκετά ανεπτυγμένη γειτονιά, που περιβάλλεται από σπίτια και επιχειρήσεις.
«Στεκόμαστε σε μια αμμώδη κορυφή λόφου στη μέση μιας κοιλάδας… όπου άνθρωποι ζουν εδώ και 10.000 χρόνια, οπότε αν έψαχνα για έναν αρχαιολογικό χώρο, θα ξεκινούσα από εδώ», είπε.
όταν ο ιδιοκτήτης του ακινήτου ξεκίνησε εργασίες για τη δημιουργία ενός κοινοτικού κήπου. Φωτογραφία: Shelley Joyce/CBC
Η κοινότητα έχει πλούσια ιστορία και πολιτιστική κληρονομιά, με ισχυρούς δεσμούς προς τη γη τους, τις παραδόσεις και τις προγονικές τους αξίες. Η γλώσσα τους ανήκει στην οικογένεια των Salish και η πολιτική τους δομή περιλαμβάνει παραδοσιακούς ηγέτες, όπως η Kúkwpi7 (Αρχηγός).
Πέρασαν εβδομάδες και η Elliott εξακολουθούσε να μην έχει πάρει απαντήσεις σχετικά με το τι συνέβαινε —αν συνέβαινε κάτι— στον χώρο. Επτά μήνες μετά το αρχικό εύρημα, η Elliott λέει ότι ο πελάτης της έχει ήδη συσσωρεύσει λογαριασμούς άνω των 110.500 ευρώ που σχετίζονται με την κατάσταση μέχρι στιγμής — 42.590 ευρώ σε αρχαιολογικά τέλη και 75.200 ευρώ σε νομικά έξοδα— και δεν υπάρχει καμία υποστήριξη για να τον βοηθήσει να ανακτήσει ούτε ένα μέρος αυτών.
Καθώς ο ιδιοκτήτης του ακινήτου συνεχίζει να επιβαρύνεται με έξοδα, το μέλλον του χώρου παραμένει αβέβαιο, πρόσθεσε η Elliott. Σύμφωνα με την Περιφέρεια, δεν έχουν ολοκληρωθεί εκτεταμένες αρχαιολογικές εργασίες στον χώρο, πέρα από μια προκαταρκτική επιτόπια αναγνωριστική έρευνα, η οποία, όπως αναφέρει, δεν παρέχει οριστικά στοιχεία σχετικά με την έκταση του αρχαιολογικού χώρου.
Μεταρρυθμίσεις του Νόμου περί Διατήρησης της Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Δεν είναι η πρώτη φορά που ένας ιδιοκτήτης ακινήτου αντιμετωπίζει εμπόδια και απροσδόκητα έξοδα, αφού έμαθε ότι η γη του μπορεί να φιλοξενεί κάτι ιστορικής ή πολιτιστικής αξίας στη Βρετανική Κολομβία (B.C.) Ένα ρεπορτάζ του CBC News του 2010 δείχνει μια παρόμοια κατάσταση στο νησί Βανκούβερ, όπου μια ιδιοκτήτρια ακινήτου έπρεπε να πληρώσει χιλιάδες δολάρια σε αρχαιολογικά τέλη, αφού βρέθηκαν λείψανα όταν ξεκινούσε την κατασκευή ενός νέου σπιτιού.
Η Casimir δήλωσε ότι οι κοινότητες των Αυτοχθόνων (First Nations) ζητούν εδώ και καιρό τη μεταρρύθμιση του Νόμου περί Διατήρησης της Πολιτιστικής Κληρονομιάς (Heritage Conservation Act), ο οποίος αποσκοπεί στη διευκόλυνση της προστασίας και της διατήρησης της “πολιτιστικής ιδιοκτησίας” στη Βρετανική Κολομβία — κάτι που, μόλις αυτή την εβδομάδα, ο Υπουργός Δασών Ravi Parmar δήλωσε ότι αναβλήθηκε. Η ίδια ανέφερε ότι αυτή η κατάσταση αναδεικνύει προβλήματα και σύγχυση εντός του Νόμου περί Διατήρησης της Πολιτιστικής Κληρονομιάς — ιδιαίτερα την έλλειψη ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με την αρχαιολογία στη Βρετανική Κολομβία και την έλλειψη υποστήριξης από την επαρχία.
«Με ανησυχεί, ως αρχαιολόγο, το γεγονός ότι είναι τόσο επίμαχο θέμα για τους ανθρώπους το να βρίσκουν αρχαιολογικά ευρήματα», δήλωσε η Hammond.
Τι συμβαίνει αν ένας πολίτης ανακαλύψει λείψανα ή ιστορικά αντικείμενα σε ιδιοκτησία του στον Καναδά
Στον Καναδά, αν ένας πολίτης ανακαλύψει αντικείμενο αρχαιολογικού ή πολιτιστικού ενδιαφέροντος, πρέπει να σταματήσετε αμέσως τις εργασίες και να επικοινωνήσετε αμέσως με τον Κλάδο Αρχαιολογίας της Βρετανικής Κολομβίας (B.C.’s Archaeology Branch). Η Περιφέρεια προτείνει στους πολίτες να επικοινωνούν με το τμήμα αρχαιολογίας ή ανθρωπολογίας ενός κοντινού πανεπιστημίου ή να καλούν έναν επαγγελματία σύμβουλο ανθρωπολόγο.
Σε περίπτωση ανακάλυψης ανθρώπινων λειψάνων, η αρχή αναφέρει ότι δεν πρέπει να μετακινηθούν ή να πειραχθούν. Όταν ο πολίτης επικοινωνήσει με την Αρχαιολογική Υπηρεσία, οι υπάλληλοί της θα ειδοποιήσουν τον ιατροδικαστή και την τοπική αστυνομία για να προσδιοριστεί αν τα λείψανα έχουν αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Εάν ναι, θα κληθούν οι κοινότητες των Αυτοχθόνων για περαιτέρω αξιολόγηση.
Ποιος πληρώνει για τα έξοδα που σχετίζονται με τις εργασίες που πρέπει να γίνουν; Ο ιδιοκτήτης του ακινήτου. «Κανείς δεν πρόκειται να έρθει να σας σώσει όσον αφορά το κόστος που επωμίζεστε», δήλωσε η Elliott. Το Υπουργείο Δασών το επιβεβαίωσε αυτό, αναφέροντας: Το κόστος μπορεί να ελαχιστοποιηθεί λαμβάνοντας έγκαιρα μέτρα και υιοθετώντας μια προσέγγιση ανάπτυξης χαμηλού αντικτύπου».
Σημειώνεται ότι το κόστος που σχετίζεται με αυτού του είδους τις εργασίες ποικίλλει ανάλογα με το μέγεθος και την τοποθεσία της γης. Ωστόσο, αναφέρθηκε ότι οι Άδειες Διατήρησης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και οι πληροφορίες από την επαρχία παρέχονται δωρεάν.
Κάτι που η Elliott έμαθε μόλις πρόσφατα, μετά από 40 χρόνια άσκησης της δικηγορίας στον τομέα των εμπορικών ακινήτων, είναι η αναζήτηση RAAD —τα αρχικά του Remote Access to Archaeological Data (Απομακρυσμένη Πρόσβαση σε Αρχαιολογικά Δεδομένα)— η οποία παρέχει πληροφορίες για τους αρχαιολογικούς χώρους της Βρετανικής Κολομβίας.
Ο Σύλλογος Επαγγελματιών Αρχαιολόγων της Β.Κ. προτείνει στους μεσίτες να λαμβάνουν αυτές τις πληροφορίες για τους υποψήφιους αγοραστές. Αν και η πρόσβαση δεν είναι ελεύθερη στο κοινό, μπορείτε να συμπληρώσετε μια αίτηση για να λάβετε πληροφορίες από τον επαρχιακό Κλάδο Αρχαιολογίας. «Πλέον δεν εξετάζω καμία έκταση γης χωρίς να κάνω έρευνα στο RAAD», δήλωσε η Elliott.
Πέρα από αυτό, απλώς να γνωρίζετε ότι αν σκάψετε και βρείτε κάτι, ενδέχεται να βρεθείτε αντιμέτωποι με μεγάλες καθυστερήσεις και υπέρογκους λογαριασμούς — καθώς και σημαντικές αναμονές. Εάν εντοπιστεί αρχαιολογικός χώρος, οι ιδιοκτήτες πρέπει να εξασφαλίσουν μια άδεια HCA (βάσει του Νόμου περί Διατήρησης της Πολιτιστικής Κληρονομιάς) για να μπορέσουν να συνεχίσουν τις εργασίες.
Η έκδοση της άδειας μπορεί να διαρκέσει αρκετές εβδομάδες, καθώς ο Κλάδος Αρχαιολογίας εξετάζει τις αιτήσεις και τις αποστέλλει στις επηρεαζόμενες κοινότητες πριν δώσει την τελική έγκριση. «Θα μπορούσε να πάρει αρκετό καιρό για να επιλυθεί κάτι τέτοιο», δήλωσε η Hammond. «Οι τροχοί της αρχαιολογίας γυρίζουν πολύ αργά».