Οι αλλαγές στο Ρεύμα του Κόλπου, ένα ισχυρό ωκεάνιο ρεύμα στον Ατλαντικό, θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως έγκαιρη προειδοποίηση για την επικείμενη κατάρρευση της Μεσημβρινής Ανατρεπόμενης Κυκλοφορίας του Ατλαντικού (AMOC).
Η AMOC είναι ένα τεράστιο σύστημα ωκεάνιων ρευμάτων που λειτουργεί ως μεταφορική ταινία, μεταφέροντας θερμότητα από τους τροπικούς στον Βόρειο Ατλαντικό.
Το τμήμα αυτού του συστήματος που ρέει κατά μήκος των ανατολικών ακτών των Ηνωμένων Πολιτειών και στη συνέχεια ανατολικά προς την Ευρώπη είναι το Ρεύμα του Κόλπου.
Οι επιστήμονες ανησυχούν ότι εάν η AMOC κατέρρεε, θα μπορούσε να προκαλέσει δραστικές κλιματικές αλλαγές, ειδικά στην Ευρώπη, όπου οι θερμοκρασίες θα μπορούσαν να σημειώσουν κατακόρυφη πτώση.
Η μέθοδος της “μεταφορικής ταινίας” και η προσομοίωση
Για να κατανοήσουν καλύτερα πώς συνδέονται η AMOC και το Ρεύμα του Κόλπου, ερευνητές στο Ινστιτούτο Θαλάσσιας και Ατμοσφαιρικής Έρευνας του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης στην Ολλανδία μοντελοποίησαν τι θα συνέβαινε εάν η AMOC κατέρρεε. Περιγράφουν την εργασία τους σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Communications Earth & Environment.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια προσομοίωση ωκεανού υψηλής ανάλυσης, η οποία τους επέτρεψε να δουν λεπτομερώς την κυκλοφορία των ωκεανών. Πρόσθεσαν σταδιακά γλυκό νερό στην περιοχή του Βόρειου Ατλαντικού του μοντέλου για να προσομοιώσουν το λιώσιμο των πάγων. Αυτό μειώνει την περιεκτικότητα του ωκεανού σε αλάτι και τελικά επιβραδύνει και σταματά τη “μεταφορική ταινία” της AMOC.
Το “σημείο καμπής”: Μια βόρεια μετατόπιση 219 χιλιομέτρων
Καθώς επιβραδύνεται, το Ρεύμα του Κόλπου φτάνει σε ένα οριακό σημείο και ξαφνικά μετατοπίζεται 219 χιλιόμετρα (136 μίλια) βορειότερα μέσα σε μόλις δύο χρόνια.
Αυτή η μετατόπιση συνέβη περίπου 25 χρόνια πριν από την κατάρρευση της AMOC στην προσομοίωση, γεγονός που υποδηλώνει ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει ως προειδοποιητικό σήμα στον πραγματικό κόσμο.
Για να διαπιστώσει η ομάδα αν εμφανίζονταν ήδη κάποια προειδοποιητικά σημάδια, συνέκρινε τη συμπεριφορά του μοντέλου της με δορυφορικά δεδομένα των τελευταίων 30 ετών και αρχεία από τα βαθιά ύδατα που χρονολογούνται από το 1965.
Ενδείξεις εξασθένησης στο Ακρωτήριο Χατέρας
Εντόπισαν αρκετά προειδοποιητικά σημάδια τόσο στα πραγματικά δεδομένα όσο και στο μοντέλο. Το πιο σημαντικό είναι ότι το Ρεύμα του Κόλπου έχει ήδη αρχίσει να μετατοπίζεται βορειότερα από την ακτή κοντά στο Ακρωτήριο Χατέρας της Βόρειας Καρολίνας. Αυτή η βόρεια μετατόπιση είναι ακριβώς αυτό που συνέβη στην προσομοίωση λίγο πριν από την κατάρρευση της κυκλοφορίας.
Επειδή το Ρεύμα του Κόλπου κινείται πιο βόρεια από το συνηθισμένο, τα νερά σε αυτές τις περιοχές θερμαίνονται ταχύτερα, όπως αντικατοπτρίζεται στα αρχεία των βαθιών υδάτων.
Το Βαθύ Δυτικό Οριακό Ρεύμα (Deep Western Boundary Current), το οποίο ρέει κάτω από το Ρεύμα του Κόλπου, εξασθενεί επίσης, τόσο στα παρατηρούμενα δεδομένα όσο και στην προσομοίωση.
Πλησιάζοντας το “σημείο μηδέν”
«Αυτά τα ευρήματα παρέχουν έμμεσες αποδείξεις για την τρέχουσα εξασθένηση της AMOC και καταδεικνύουν ότι οι απότομες μετατοπίσεις του Ρεύματος του Κόλπου μπορούν να λειτουργήσουν ως δείκτης έγκαιρης προειδοποίησης για το σημείο καμπής της AMOC», σχολίασαν οι συγγραφείς της μελέτης στην εργασία τους.
Παρόλο που η κατάρρευση της AMOC μπορεί να μην είναι ακόμη αναπόφευκτη, τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι εξασθενεί και ενδέχεται να πλησιάζει σε ένα σημείο καμπής ταχύτερα από ό,τι πιστευόταν προηγουμένως.