Οι αποθέσεις μεγάλων όγκων άλατος γύρω από την Νεκρά Θάλασσα, γνωστές ως «γίγαντες αλατιού», σχηματίζονται καθώς το ιδιαίτερα αλμυρό νερό της λίμνης εξατμίζεται, και μια νέα μελέτη που εξετάζει τον σχηματισμό τους αποκάλυψε ορισμένα από τα μυστικά αυτών των αποθέσεων αλίτη.
Αυτό είναι συναρπαστικό στοιχειό για τους γεωλόγους, καθώς γίγαντες αλατιού βρίσκονται και σε άλλα μέρη του κόσμου, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών κάτω από τη Μεσόγειο Θάλασσα. Ωστόσο, αυτές οι αποθέσεις δεν συνεχίζουν να διαμορφώνονται, οπότε δεν μπορούν να αναλυθούν με τον ίδιο τρόπο όπως οι «γίγαντες άλατος» της Νεκράς Θάλασσας.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από τον μηχανολόγο μηχανικό Eckart Meiburg, από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στη Σάντα Μπάρμπαρα, και τον γεωλόγο Nadav Lensky, από το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, παρέχοντάς μας ορισμένες απαντήσεις σε διαχρονικά ερωτήματα σχετικά με τις αποθέσεις του άλατος, την εξέλιξη των λιμνών και τις μεταβαλλόμενες περιβαλλοντικές πιέσεις .
Πώς έχουν δημιουργηθεί οι γίγαντες αλατιού;
«Αυτές οι μεγάλες αποθέσεις στον φλοιό της Γης μπορεί να εκτείνονται πάρα πολλά χιλιόμετρα οριζόντια και μπορεί, σε κάθετο προσανατολισμό, να έχουν πάχος πάνω από ένα χιλιόμετρο», εξηγεί ο Meiburg. «Πώς σχηματίστηκαν; Η Νεκρά Θάλασσα είναι το μοναδικό σημείο στον πλανήτη όπου μπορούμε να μελετήσουμε τον μηχανισμό αυτών των σχηματισμών σήμερα».
Οι ερευνητές αξιοποίησαν έναν συνδυασμό από επιτόπιες παρατηρήσεις, εργαστηριακά πειράματα και υπολογιστικά μοντέλα, προκειμένου να καταλάβουν πώς ακριβώς διαμορφώνονται οι αποθέσεις άλατος της Νεκράς Θάλασσας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον εκδήλωσαν για την παρατήρηση του τρόπου με τον οποίον διαφοροποιούνται οι γιγάντιοι σχηματισμοί άλατος.
Η απόθεση τεράστιων όγκων αλατιού
Ένα από πιο σημαντικά ευρήματα, είναι το συμπέρασμα πως, διαπίστωσαν ότι οι αποθέσεις αλατιού μπορούν να σχηματιστούν όλο το χρόνο και όχι μόνο κατά τους χειμερινούς μήνες, όπως εικαζόταν μέχρι πρότινος.
Το καλοκαίρι, το ανώτερο στρώμα του νερού, εξατμίζεται, ψυχραίνει και βυθίζεται. Ως αποτέλεσμα, σχηματίζονται κρύσταλλοι αλατιού στο ανώτερο στρώμα, οι οποίοι στη συνέχεια πέφτουν σαν χιόνι προς τα κάτω, σχηματίζοντας τους «γιγάντες αλατιού». Το χιόνι αυτό πέφτει με διαφορετικό ρυθμό και με διαφορετικούς τρόπους, ανάλογα με τη θερμοκρασία του νερού, όπως έδειξε η μελέτη.
Ανατροπή προγενέστερων υποθέσεων
Οι νέες πληροφορίες κλονίζουν προγενέστερες υποθέσεις σχετικά με τους γιγάντιους σχηματισμούς άλατος, και αναδεικνύουν την μοναδικότητα της Νεκράς Θάλασσας – ως το χαμηλότερο σημείο της επιφάνειας της Γης, με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις σε αλάτι. Παρότι το συγκεκριμένο ξεχωρίζει, μπορεί να μας διδάξει μαθήματα σχετικά με το τι μπορεί να συμβεί αλλού.
«Όλες αυτές οι παρατηρήσεις, μας παρέχουν πολύτιμα μαθήματα για τις ακτογραμμές ανά τον κόσμο σε σχέση με τη σταθερότητα και την διάβρωση με τις μεταβολές της στάθμης της θάλασσας», αναφέρουν οι ερευνητές στη δημοσιευμένη μελέτη τους.
Αυτό συμβαίνει επειδή, η Νεκρά Θάλασσα χαμηλώνει περίπου 1 μέτρο τον χρόνο. Το ίδιο συμβαίνει και σε άλλες θάλασσες και λίμνες ανά τον πλανήτη, λόγω της κλιματικής αλλαγής – ενώ έχει συμβεί και σε άλλα υδάτινα σώματα στο παρελθόν.
Παρόμοιο φαινόμενο και στην Μεσόγειο πριν από εκατομμύρια χρόνια
Μπορεί να μην είναι γενικά γνωστό, αλλά η Μεσόγειος Θάλασσα, σχεδόν εξαφανίστηκε πριν από εκατομμύρια χρόνια, ενώ οι συνθήκες, δεν ήταν τόσο διαφορετικές σε σχέση με εκείνες που επικρατούν σήμερα στην Νεκρά Θάλασσα: Ανακόπηκε η ροή του νερού, αυξήθηκε η αλατότητα και έπεσαν τα επίπεδα της επιφανειακής στάθμης του νερού. Αυτό που συμβαίνει σήμερα, στη Νεκρά Θάλασσα, ανοίγει ένα παράθυρο στο παρελθόν.
«Υπήρχε πάντα κάποια εισροή από τον Βόρειο Ατλαντικό προς τη Μεσόγειο μέσω του Στενού του Γιβραλτάρ», εξηγεί ο Meiburg. «Ωστόσο, η κίνηση των τεκτονικών πλακών έκλεισε το Στενό του Γιβραλτάρ, σταμάτησε η εισροή νερού από τον Βόρειο Ατλαντικό».
«Ωστόσο, μετά από μερικά εκατομμύρια χρόνια, το Στενό του Γιβραλτάρ άνοιξε και πάλι με αποτέλεσμα να εισέρχεται ξανά νερό από τον Βόρειο Ατλαντικό και, ως αποτέλεσμα, να γεμίσει και πάλι η Μεσόγειος Θάλασσα».