Το 2018, αρχαιολόγοι εντόπισαν ένα ναυάγιο που χρονολογείται στο 15ο – 16ο π.Χ., 50 μ. μακριά από την ακτή της Κουμλούκα, της Αττάλειας, στην ίδια ακτή, όπου βρέθηκαν τα επίσης αρχαία ελληνικά ναυάγια της Χελιδονίας και του Μεγάλου Ακρωτηρίου.
Ο πλούτος των τεχνουργημάτων που ανακαλύφθηκαν στο εσωτερικό του, ανάμεσα στα οποία 30 χάλκινα πλινθώματα, προσωπικά αντικείμενα των ναυτικών, ένα μινωικό μαχαίρι, χάλκινο με ασημένια χαρακτηριστικά του κρητικό-μινωικού ελληνικού πολιτισμού και, ένας αμφορέας, μελετήθηκαν αναλυτικά και αποκάλυψαν σημαντικές πληροφορίες για τα εμπορικά δίκτυα της περιόδου, ενώ ήρθαν στο φως και ορισμένα αναπάντεχα στοιχεία.
Ειδικότερα, μια ομάδα αρχαιολόγων ανέλυσε τα ευρήματα του ναυαγίου της Εποχής του Χαλκού, το οποίο ανακαλύφθηκε το 2018 στην ακτή της Κουμλούκα στην Τουρκία και, οι ανασκαφές του διήρκεσαν από το 2022 έως το 2024.
Ήταν ένα πλοίο που μετάφερε φορτίο από χάλκινα πλινθώματα, όπλα και προσωπικά αντικείμενα, ευρήματα που υποδηλώνουν σχέσεις με τον Μινωικό πολιτισμό της Κρήτης.
Τα ευρήματα, τα οποία περιγράφονται αναλυτικά σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Maritime Archaeology, μαρτυρούν ότι είναι πιθανόν το πλοίο να βυθίστηκε περίπου τον 16ο αιώνα π.Χ., ή και νωρίτερα, κατά τη διάρκεια εμπορικής διαδρομής ανάμεσα στην Κύπρο, την Ανατολία και την Κρήτη.
Το ναυάγιο βρίσκεται σε βάθος μεταξύ 39 και 53 μέτρων. Αρχαιολόγοι από το πανεπιστήμιο Akdeniz και το Ινστιτούτο Ενάλιας Αρχαιολογίας (ΙΝΑ), πραγματοποίησαν προσεκτική ανασκαφή.
Τι μαρτυρούν τα ευρήματα
Μέχρι το 2024, είχαν ανακαλυφθεί 53 πλινθώματα σε σχήμα μαξιλαριού, 16 δισκοειδή πλινθώματα και 8 μικρά θραύσματα.
Ακόμη, βρέθηκαν δύο βαρίδια από μόλυβδο, ένα μπρούτζινο στιλέτο και κεραμικά θραύσματα τα οποία θεωρείται πως ήταν από χρηστικά αντικείμενα του πληρώματος.
Ένα από τα πιο ενδιαφέρονται τεχνουργήματα, είναι το μπρούτζινο στιλέτο που ανακαλύφθηκε το 2024, το οποίο έχει εντυπωσιακές ομοιότητες με τα όπλα που χρησιμοποιούνταν στην Κρήτη μεταξύ του 1700 και του 1600 π.Χ.
Σύμφωνα με την μελέτη, το στιλέτο είναι ένα “μακρύ στιλέτο” που κατασκευάστηκε και χρησιμοποιήθηκε στην Κρήτη, ή με κάποιον τρόπο σχετιζόταν με την Κρήτη, μεταξύ του 1700 και του 1600 π.Χ., ή ακόμη και λίγο αργότερα.
Το εύρημα αυτό, σε συνδυασμό με τα μολύβδινα βαρίδια Μινωικού ρυθμού, αποκαλύπτει πως, το πλοίο που βυθίστηκε μπορεί να ήταν Κρητικό εμπορικό.
Το ταξίδι του χαλκού
Τα χάλκινα πλινθώματα, είναι καθοριστικής σημασίας ευρήματα για την κατανόηση του ναυαγίου. Αν και, δεν έχει οριστικοποιηθεί η ακριβής τους προέλευση, λόγω νομικών περιορισμών για τη διεξαγωγή μελετών εκτός επικράτειας της Τουρκίας, οι ερευνητές υποψιάζονται πως προέρχονται από την Κύπρο, γνωστή εξαγωγική δύναμη του Χαλκού στην Μεσόγειο, κατά την Εποχή του Χαλκού.
Το γεγονός ότι, τα περισσότερα χάλκινα πλινθώματα ανακαλύφθηκαν στο ναυάγιο του Μεγάλου Ακρωτηρίου (Uluburun) και της Χελιδονίας (Gelidonya), όπως και δείγματα από τα Μινωικά ανάκτορα, προέρχονται από ορυχεία της Κύπρου, υποδηλώνει πως αυτή είναι η πιθανότερη προέλευση των πλινθωμάτων και από αυτό το ναυάγιο, αναφέρεται στην μελέτη.
Τα πλινθώματα διαφέρουν σε καθαρότητα, με ορισμένα με υψηλή περιεκτικότητα σε σίδηρο, κάτι που θα μπορούσε να μαρτυρά διαφορετικές τεχνικές τήξης ή πηγές μετάλλου. Η λεπτομέρεια αυτή, εγείρει ερωτήματα σχετικά με την προέλευση του χαλκού αλλά και για τις εμπορικές διαδρομές της εποχής.
Ανάμεσα στα τεχνουργήματα που έχουν ανακαλυφθεί, είναι βαρίδια από μόλυβδο που χρησίμευαν για το ζύγισμα των αγαθών, ένα συνθλιμμένο κύπελλο από χαλκό, ένα αγκίστρι, μια βελόνα από μπρούτζο.
Τα βαρίδια, τα οποία ζυγίζουν 22 και 45 γραμμάρια αντίστοιχα, ταιριάζουν με τα μετρικά συστήματα του Μινωικού πολιτισμού και υποστηρίζουν τη θεωρία που ισχυρίζεται δεσμούς με την Κρήτη.
Τα βάρη αυτά, είναι σαφώς δισκοειδή. Σε αντίθεση με τις αντηρίδες από την Αίγυπτο και τη Μέση Ανατολή, οι ζυγοί από τη Μινωική ή Αιγαιακή προέλευση, έχουν χαρακτηριστικό δισκοειδές σχήμα, ενώ κατασκευάζονται από μόλυβδο, εξηγεί η αναφορά.
Παρόλο που, τα κεραμικά θραύσματα δεν επιτρέπουν την ακριβή τους χρονολόγηση, ταιριάζουν με τους εμπορικούς αμφορείς που χρησιμοποιούνται στην ανατολική Μεσόγειο κατά την Εποχή του Χαλκού, υποστηρίζοντας τις υποθέσεις για την αρχαιότητα του ναυαγίου.
Το ναυάγιο, μήκους σχεδόν 11 με 12 μέτρα, μάλλον βυθίστηκε κοντά στο ακρωτήριο της Χελιδονίας (νότια ακτή της Ανατολίας, κοντά στον κόλπο της Αττάλειας), εξαιτίας καταιγίδας, κατά την μεταφορά χαλκού από την Κύπρο στα Μινωικά Ανάκτορα.
Πρόκειται για το ναυάγιο ενός πλοίου μήκους 11 ή 12 μέτρων, το οποίο πραγματοποιούσε εμπορικά δρομολόγια στις ακτές της Κύπρου, της Ανατολίας και της Κρήτης κατά τη διάρκεια της Μέσης Εποχής του Χαλκού, σύμφωνα με τα συμπεράσματα των ερευνητών, οι οποίοι πληροφορούν ακόμη ότι, δεν θα προκαλούσε έκπληξη αν, μελλοντικές ανακαλύψεις καταδείξουν χρονολογία προγενέστερη του 16ου αιώνα π.Χ., καθώς και πιο στενούς δεσμούς με την Κρήτη.
