Από τις 24 Ιούλιου, η τελευταία δημιουργία από το σύμπαν της Marvel, η ταινία «The Fantastic Four: First Steps», παίζεται στους κινηματογράφους και αφηγείται τις περιπέτειες μιας ομάδας επιστημόνων του διαστήματος που αποκτούν υπερδυνάμεις, τις οποίες αξιοποιούν για να πολεμήσουν έναν εξωγήινο οργανισμό, τον Galactus, που καταστρέφει πλανήτες.
Οι διάσημοι χαρακτήρες Δρ. Reed Richards (Mister Fantastic), η σύζυγός του Susan (Invisible Woman), ο αδελφός της Johny Storm (Human Torch) και ο φίλος τους, Ben Grimm (The Thing) είναι τα βασικά πρόσωπα στα κόμικ της Marvel από την πρώτη τους εμφάνιση, τον Νοέμβριο του 1961.
Η κοσμική ακτινοβολία στον κινηματογράφο και την πραγματικότητα
Πολλοί χαρακτήρες στο σύμπαν της Μarvel, απέκτησαν τις υπερδυνάμεις τους μέσω επιστημονικών πειραμάτων, όπως η ακούσια έκθεση σε ακτινοβολία γάμμα του καλοσυνάτου Δρ. Bruce Banner (Hulk), ή η χορήγηση στον Steve Rogers ενός ειδικού ορού σε συνδυασμό με ακτινοβολία Vita-Ray, που τον μετέτρεψε στον Captain America.
Στην περίπτωση των Fantastic Four, ωστόσο, οι ικανότητες της ομάδες προήλθαν από μη εξουσιοδοτημένη πτήση με διαστημόπλοιο, στη διάρκεια της οποίας εκτέθηκαν σε κοσμική ακτινοβολία, η οποία τους χάρισε μοναδικές ικανότητες.
Τι θα μπορούσε ωστόσο να συμβεί στην πραγματική ζωή, σε κάποιον που θα επηρεαζόταν από τις κοσμικές δυνάμεις που μετέτρεψε τους Fantastic Four σε σούπερ ήρωες;
Κοσμική ακτινοβολία: Τι είναι;
Κοσμική ακτινοβολία είναι σωματίδια υψηλής ενέργειας, κυρίως πρωτόνια και ατομικοί πυρήνες που προέρχονται από ουράνια σώματα, όπως ο Ήλιος (οι κοσμικές ηλιακές ακτίνες), μακρινούς αστέρες και ακραία αστροφυσικά φαινόμενα όπως σούπερ νόβα, συγκρούσεις αστέρων νετρονίων ή ενεργοί γαλαξιακοί πυρήνες
Η έκθεση στην κοσμική ακτινοβολία στα κόμικ της Marvel, δίνει στον Reed Richards (Mister Fantastic) απίστευτη ελαστικότητα σε όλο του το σώμα, ενώ στη γυναίκα του, Susan (Invisible Woman), τη δυνατότητα να γίνεται αόρατη.
Ο Johnny Storm (Human Torch) μετενσαρκώθηκε σε φλόγα, ενώ ο Ben Grimm μεταμορφώθηκε σε ένα τερατώδες, πέτρινο ανθρωποειδές με απίστευτη δύναμη (The Thing).
Αν ωστόσο, ένας πραγματικός άνθρωπος εκτεθεί σε επίπεδα κοσμικής ακτινοβολίας παρόμοια με εκείνα των Fantastic Four, το αποτέλεσμα στην ανθρώπινη φυσιολογία, μόνο υπερδυνάμεις δεν θα θυμίζει.
Οι πραγματικές παρενέργειες της έκθεσης σε κοσμική ακτινοβολία
Η άμεση βιολογική παρενέργεια της κοσμικής ακτινοβολίας είναι βλάβη στο DNA, καθώς η ακτινοβολία τόσο υψηλής τάσης, ιονίζει τα μόρια του ιστού των ανθρώπινων κυττάρων και διαμελίζοντας τις αλυσίδες του DNA.
Αν και ο οργανισμός του ανθρώπου έχει την ικανότητα να διορθώνει κάποιες από τις βλάβες που προκαλούνται από το περιβάλλον, ένα φαινόμενο όπως η έκθεση στην ακτινοβολία που μεταμόρφωσε τους Fantastic Four, θα κατακερμάτιζε τον οργανισμό του ανθρώπου, οδηγώντας σε κυτταρικό θάνατο, μεταλλάξεις ή κακοήθεις μεταλλάξεις – κυρίως με την μορφή του καρκίνου
Οι μεγάλες ποσότητες -όπως αυτές στις οποίες εκτέθηκαν οι Fantastic Four στο διάστημα- θα μπορούσαν να προκαλέσουν σύνδρομο οξείας ακτινοβολίας, εκδηλώνοντας συμπτώματα όπως ναυτία και εμετό, εσωτερική αιμορραγία και νευρολογικές παρενέργειες.
Ακόμη πιο σοβαρές επιπτώσεις, μπορεί να οδηγήσουν σε κατάρρευση του ανοσοποιητικού συστήματος, η οποία μπορεί, ανάλογα με το επίπεδο της έκθεσης, να αποβεί θανατηφόρα.
Έστω κι αν κάποιος κατάφερνε να επιβιώσει από αυτό το σοκ για τον οργανισμό και να γλίτωνε βραχυπρόθεσμα, θα εξακολουθούσε να διατρέχει αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου και μακροπρόθεσμα προβλήματα υγείας, όπως καταρράκτη, υπογονιμότητα, καρδιαγγειακά νοσήματα και νευροεκφυλιστικα προβλήματα από τη βλάβη στον ιστό του εγκεφάλου – μεταξύ άλλων προβλημάτων.
Γιατί δεν αρρωσταίνουν οι πραγματικοί αστροναύτες;
Στις αρχές της λειτουργίας του διαστημικού προγράμματος των ΗΠΑ, υπήρχαν αμφιβολίες για το αν θα κατάφερναν οι αστροναύτες να ταξιδέψουν στο διάστημα χωρίς να εκτεθούν σε πιθανώς θανατηφόρα επίπεδα ακτινοβολίας κατά τη διέλευσή της από τις ζώνες ακτινοβολίας Van Allen, που αποτελούνται από σωματίδια με μεγάλο ηλεκτρικό φορτίο που παγιδεύτηκαν από το μαγνητικό πεδίο και περικυκλώνουν τη Γη.
Σταδιακά, η NASA και άλλες διαστημικές υπηρεσίες άρχισαν να μελετούν τρόπους προστασίας των διαστημοπλοίων από την έκθεση στην ακτινοβολία, επενδύοντας πολύ στη θωράκιση, καθώς και στην προσαρμογή της διάρκειας της αποστολής και την παρατήρηση της ηλιακής δραστηριότητας, με σκοπό την ελαχιστοποίηση της έκθεσης των αστροναυτών στην ακτινοβολία.
Σήμερα, οι αστροναύτες και οι επιβάτες των συμβατικών αεροσκαφών προστατεύονται σε μεγάλο βαθμό από τις επιβλαβείς δόσεις κοσμικής ακτινοβολίας, ωστόσο η έκθεση -ιδίως για τους αστροναύτες- οδηγεί σε συσσώρευση ακτινοβολίας με την πάροδο του χρόνου, αυξάνοντας τους σχετικούς κινδύνους.
Ακόμη και σε περιβάλλοντα χαμηλής τροχιάς γύρω από τη Γη, όπως ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός (ISS), υπάρχει κίνδυνος για πρόκληση καρκίνου, ενώ οι αποστολές στο βαθύ διάστημα (όπως αυτές προς τον Άρη) αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις από τις γαλαξιακές κοσμικές ακτίνες (GCRs).
Ευτυχώς οι διαστημικές υπηρεσίες, όπως είναι η ΝASA, έχουν πάρει στα σοβαρά το θέμα.
Τι συμβαίνει με τις μεταλλάξεις
Η κοσμική ακτινοβολία μπορεί πράγματι να προκαλέσει μεταλλάξεις, όμως αυτές είναι τυχαίες και κατά κανόνα επιβλαβείς. Παρ’ όλα αυτά, δεν κάνουν κανέναν αόρατο ούτε χαρίζουν υπερδυνάμεις, αλλά συνήθως καταστρέφουν τα κύτταρα ή προκαλούν καρκινογενέσεις.
Με άλλα λόγια, η μεταλλαξογένεση που προκαλείται από την ακτινοβολία δεν αναμορφώνει το ανθρώπινο σώμα ώστε να αποκτήσει υπερδυνάμεις. Το πιθανότερο είναι αυτές οι μεταλλάξεις να σκοτώσουν το κύτταρο που έχει υποστεί τη βλάβη ή να το μετατρέψουν σε καρκινικό.
Εν ολίγοις, η έκθεση σε μεγάλη ποσότητα κοσμικής ακτινοβολίας, όπως διαβάζομε στα κόμικ και βλέπουμε στην ταινία «The Fantastic Four: First Steps», είναι κάτι καταστροφικό.
Ευτυχώς για τους λάτρεις του σινεμά, δεν χρειάζεται να έχετε καμία υπερδύναμη για να δείτε τη συνέχεια της ιστορικής ομάδας υπερηρώων της Marvel. Η ταινία έχει λάβει γενικά θετικές κριτικές και έφερε στις αίθουσες πολλή περιπέτεια – εκτός από κινηματογραφική, κοσμική ακτινοβολία.