Πριν από δεκατέσσερις χιλιάδες χρόνια, όταν ακόμη οι άνθρωποι ζωγράφιζαν σε τοίχους σπηλαίων και δεν είχαν ανακαλύψει τον τροχό, ο Ήλιος εξαπέλυσε μια «αόρατη» -με το γυμνό μάτι- επίθεση προς τη Γη, τη σφοδρότερη που έχει καταγραφεί ποτέ εναντίον του πλανήτη μας. Το αποτύπωμα αυτής, διασώζεται ακόμη και σήμερα, χαραγμένη σε αρχαίους κορμούς δέντρων.
Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Earth and Planetary Science Letters, αποκάλυψε στοιχεία για την πιο ισχυρή ηλιακή καταιγίδα που έπληξε ποτέ τη Γη, πριν από περισσότερα από 14.000 χρόνια, στο τέλος της τελευταίας Εποχής των Παγετώνων.
Το φαινόμενο αυτό χαρακτηρίστηκε ως το ισχυρότερο «ηλιακό γεγονός σωματιδίων» στην καταγεγραμμένη ιστορία, ξεπερνώντας κατά 18% ακόμη και την περίφημη ηλιακή καταιγίδα του 775 μ.Χ., η οποία μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν η πιο ισχυρή.
Τα ίχνη των ηλιακών καταιγίδων
Η Γη βομβαρδίζεται συνεχώς από κοσμικές ακτίνες και όταν τα σωματίδια αυτών εισέρχονται στην ατμόσφαιρά μας, ενισχύουν την παραγωγή κοσμογενών ισοτόπων όπως ο ραδιενεργός άνθρακας.
Τα δέντρα «παγιδεύουν» αυτή την απότομη αύξηση στους δακτυλίους ανάπτυξης κάτω από τον φλοιό τους, όπου υποδεικνύουν σε ετήσια βάση τις συνθήκες ανάπτυξής τους, γεγονός που μας βοηθά να εντοπίσουμε χρονολογικά τα φυσικά αποτυπώματα αυτού του φαινομένου.
Αυτές οι ασυνήθιστες «ραβδώσεις» ισοτόπων που καταγράφονται στους δακτυλίους είναι γνωστές ως γεγονότα Miyake. «Τα γεγονότα Miyake μάς επιτρέπουν να προσδιορίσουμε ακριβή ημερολογιακά έτη σε διάφορες αρχαιολογικές περιόδους», δήλωσε ο καθηγητής Ίλια Ουσόσκιν.
Αν και τα αίτια των γεγονότων Miyake δεν είναι πλήρως κατανοητά, θεωρείται ότι πιθανή αιτία είναι ισχυρές εκρήξεις ηλιακής ενέργειας από τον Ήλιο.
Αυτές οι ηλιακές καταιγίδες προκαλούνται όταν ο Ήλιος εκτοξεύει υψηλής ενέργειας πρωτόνια και πυρήνες σωματιδίων. Όταν αυτά τα σωματίδια φτάνουν στη Γη, μπορεί να προκαλέσουν διακοπές ρεύματος και σοβαρές βλάβες σε δορυφόρους, ηλεκτρικά δίκτυα και τηλεπικοινωνίες.
Πολλαπλά γεγονότα Miyake έχουν ανιχνευθεί στα έτη 994 μ.Χ., 663 π.Χ., 5259 π.Χ. και 7176 π.Χ., αλλά κανένα δεν ξεπέρασε το γεγονός του 775 μ.Χ.
Ωστόσο, το 2023 οι επιστήμονες ανακάλυψαν αύξηση 40% σε ραδιενεργό άνθρακα σε απολιθωμένο δέντρο, που αντιστοιχούσε στο έτος 14000 π.Χ.
Το μοντέλο που ανέπτυξαν οι επιστήμονες
Τα υπάρχοντα κλιματικά μοντέλα δεν μπορούσαν να προσδιορίσουν την ένταση του φαινομένου υπό τις παλαιοκλιματικές συνθήκες της εποχής.
Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Όουλου στη Φινλανδία, ανέπτυξαν ένα νέο μοντέλο, με την ονομασία «SOCOL:14C-Ex», ειδικά προσαρμοσμένο στις συνθήκες της Ολοκαίνου εποχής. Το μοντέλο επιβεβαίωσε πως το γεγονός Miyake του 12350 π.Χ. ήταν κατά 18% ισχυρότερο από εκείνο του 775 μ.Χ.
Οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι το ακραίο αυτό φαινόμενο σημειώθηκε μεταξύ Ιανουαρίου και Απριλίου του 12350 π.Χ.
Συγκριτικά, το ισχυρότερο ηλιακό γεγονός της σύγχρονης εποχής, που σημειώθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2005, ήταν 500 φορές πιο ασθενές.
«Το αρχαίο γεγονός του 12350 π.Χ. είναι το μοναδικό γνωστό ακραίο γεγονός ηλιακών σωματιδίων εκτός της εποχής του Ολοκαίνου, των τελευταίων περίπου 12.000 ετών σταθερού και θερμού κλίματος», δήλωσε η ερευνήτρια Ξένια Γκολουμπένκο.
«Το νέο μας μοντέλο αίρει τον περιορισμό στην ανάλυση γεγονότων μόνο εντός του Ολοκαίνου και επεκτείνει τη δυνατότητα ανάλυσης των δεδομένων ραδιενεργού άνθρακα ακόμη και για συνθήκες παγετώδους κλίματος».
Τι θα συνέβαινε τώρα στη Γη
Τα τελευταία χρόνια, οι ηλιακές καταιγίδες έχουν δείξει ότι μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα στη Γη. Για παράδειγμα, η ηλιακή καταιγίδα κατά την περίοδο του Halloween το 2003 πίεσε τα δίκτυα ηλεκτροδότησης, προκαλώντας διακοπές ρεύματος διάρκειας μιας ώρας στη Σουηδία. Παράλληλα, παρατηρήθηκαν διακοπές σε επικοινωνίες μέσω ραδιοσυχνοτήτων και σε συστήματα πλοήγησης.
Εάν σήμερα επαναλαμβανόταν ένα ηλιακό φαινόμενο της έντασης του 12350 π.Χ., οι συνέπειες θα ήταν καταστροφικές.
Οι πιθανές επιπτώσεις περιλαμβάνουν γεωμαγνητικά επαγόμενα ρεύματα που θα προκαλούσαν παρατεταμένα μπλακάουτ, ίσως και για μήνες, ακραίες διακυμάνσεις στο μαγνητικό πεδίο της Γης που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σχεδόν πλήρη απώλεια δορυφορικού διαδικτύου, τηλεόρασης και επικοινωνιών, καθώς και σε εμφανίσεις σέλαος σε χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη.
Με πληροφορίες από: New Atlas