Μια εκτενής ανασκόπηση σχεδόν 100.000 ειδών εντόμων και αραχνοειδών στη Βόρεια Αμερική αποκάλυψε μια απροσδόκητη και ανησυχητική πραγματικότητα: οι επιστήμονες στερούνται ακόμη και βασικών αξιολογήσεων για τη διατήρηση της μεγάλης πλειονότητας εξ αυτών.
Συγκεκριμένα, μία νέα μελέτη διαπιστώνει ότι σχεδόν το 90% των εντόμων και των αραχνοειδών της Βόρειας Αμερικής δεν διαθέτουν κανένα καθεστώς προστασίας. Τα αραχνοειδή, συμπεριλαμβανομένων των αραχνών, των σκορπιών και των φαλαγγίων (τα γνωστά «daddy long-legs»), συχνά προκαλούν φόβο ή αποστροφή.
Η μελέτη για τα έντομα και τα αραχνοειδή στις ΗΠΑ
Παρά τη φήμη τους, αυτά τα ζώα παίζουν ουσιαστικό ρόλο στη διατήρηση της λειτουργίας των οικοσυστημάτων. Καθώς η παγκόσμια βιοποικιλότητα μειώνεται σε αυτό που ορισμένοι ερευνητές αποκαλούν «αποκάλυψη των εντόμων», δύο οικολόγοι στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης Amherst ξεκίνησαν να αξιολογήσουν πώς τα πηγαίνουν τα έντομα και τα αραχνοειδή σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αυτό που βρήκαν δεν ήταν καθησυχαστικό, αλλά μια εντυπωσιακή έλλειψη βασικών πληροφοριών. Η μελέτη τους, η οποία δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό PNAS, υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη για καλύτερη μέτρηση, προστασία και αναγνώριση της αξίας των εντόμων και των αραχνοειδών ως θεμέλιο της υγείας του πλανήτη.
«Τα έντομα και τα αραχνοειδή είναι θεμελιώδη για την ανθρώπινη κοινωνία», λέει η Laura Figueroa, επίκουρη καθηγήτρια περιβαλλοντικής διατήρησης στο UMass Amherst και κύρια συγγραφέας της δημοσίευσης. «Βοηθούν στην επικονίαση και τον βιολογικό έλεγχο των παρασίτων. Μπορούν να λειτουργήσουν ως δείκτες παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα και του νερού, και έχουν εισχωρήσει βαθιά σε πολλούς πολιτισμούς σε όλο τον κόσμο» — σκεφτείτε τον Άραγκογκ στη σειρά βιβλίων Χάρι Πότερ, για παράδειγμα.
«Πολλοί άνθρωποι νοιάζονται για δημοφιλή χαρισματικά ζώα του πλανήτη, όπως τα λιοντάρια και τα πάντα, τα οποία, δικαίως, έχουν λάβει διεθνή προσοχή για τη διατήρησή τους. Δεδομένου ότι τα έντομα και τα αραχνοειδή συνήθως δεν τυγχάνουν της ίδιας προσοχής, θέλαμε να μάθουμε πώς τα πηγαίνουν».
Ένα τρομακτικό κενό δεδομένων
Για να αποκτήσουν μια σαφέστερη εικόνα, η Figueroa και ο μεταπτυχιακός της φοιτητής, Wes Walsh, ο οποίος ήταν επικεφαλής της μελέτης, συγκέντρωσαν αξιολογήσεις διατήρησης για 99.312 γνωστά είδη εντόμων και αραχνοειδών που απαντώνται στη Βόρεια Αμερική, βόρεια του Μεξικού.
Η κλίμακα των όσων αποκάλυψαν τους εξέπληξε. «Σχεδόν το 90% —88,5% για την ακρίβεια— των ειδών εντόμων και αραχνοειδών δεν έχουν κανένα καθεστώς διατήρησης», λέει η Figueroa. «Απλώς δεν έχουμε ιδέα για το πώς τα πηγαίνουν. Σχεδόν τίποτα δεν είναι γνωστό για τις ανάγκες διατήρησης των περισσότερων εντόμων και αραχνοειδών στη Βόρεια Αμερική».
Σε πρακτικούς όρους, αυτό σημαίνει ότι η συντριπτική πλειονότητα αυτών των ειδών δεν έχει αξιολογηθεί ποτέ επίσημα για τον κίνδυνο που αντιμετωπίζει, αφήνοντας τους επιστήμονες και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής χωρίς τις απαραίτητες πληροφορίες για την καθοδήγηση των προσπαθειών προστασίας.
Μεροληψία στις προσπάθειες προστασίας εντόμων
Τα περιορισμένα δεδομένα που υπάρχουν είναι άνισα κατανεμημένα. Τα υδρόβια έντομα που χρησιμοποιούνται για τη μέτρηση της ποιότητας του νερού, συμπεριλαμβανομένων των εφημερόπτερων, των πλεκόπτερων και των τριχόπτερων (mayflies, stoneflies και caddisflies), είναι πολύ πιο πιθανό να μελετηθούν.
Πιο οπτικά ελκυστικές ομάδες, όπως οι πεταλούδες και οι λιβελούλες, λαμβάνουν επίσης δυσανάλογο μερίδιο προσοχής για τη διατήρησή τους. «Τα αραχνοειδή, ειδικότερα, απουσιάζουν πραγματικά από τις προσπάθειες διατήρησης. Οι περισσότερες πολιτείες δεν προστατεύουν ούτε ένα είδος. Χρειαζόμαστε περισσότερα δεδομένα και προστασία για τα έντομα, αλλά και για τα αραχνοειδή», λέει ο Walsh.
Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης πολιτικά και οικονομικά πρότυπα. Πολιτείες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εξορυκτικές βιομηχανίες, όπως η μεταλλεία, η λατομική δραστηριότητα και η εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου, ήταν λιγότερο πιθανό να προσφέρουν προστασία σε έντομα ή αραχνοειδή.
Αντίθετα, πολιτείες όπου οι δημόσιες στάσεις είναι πιο οικοκεντρικές έτειναν να διασφαλίζουν μεγαλύτερο αριθμό ειδών.
Μαθήματα από την προστασία των πτηνών
Συγκριτικά, η Figueroa επισημαίνει τη διατήρηση των πτηνών, η οποία υπήρξε πολύ πιο επιτυχημένη στην προστασία και τη διαφύλαξη των ειδών. «Η έρευνα δείχνει ότι επιτυγχάνονται οι καλύτερες προσπάθειες διατήρησης όταν ενώνονται ευρείες και ποικίλες συμμαχίες», αναφέρει η ίδια.
«Στην περίπτωση των πτηνών, ήταν οι κυνηγοί, οι παρατηρητές πουλιών, οι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί και πολλές άλλες ομάδες συμφερόντων που ενώθηκαν για να επιτύχουν έναν κοινό στόχο».
«Τα έντομα και τα αραχνοειδή είναι κάτι παραπάνω από αντικείμενα φόβου», λέει ο Walsh, ο οποίος φέρει ένα εντυπωσιακό τατουάζ αράχνης στο μπράτσο του. «Πρέπει να τα εκτιμήσουμε για την οικολογική τους σημασία, και αυτό ξεκινά με τη συλλογή περισσότερων δεδομένων και την αναγνώριση ότι αξίζουν προσπάθειες διατήρησης».