Ερευνητές ανακάλυψαν ότι τεράστιες ροές λάβας και λιμνάζουσες μάζες λάβας που κατέρρευσαν (lava ponds) στο υποθαλάσσιο όρος Axial, αποκαλύπτουν πώς οι υποβρύχιες εκρήξεις αναδιαμορφώνουν τον πυθμένα της θάλασσας.
Οι ηφαιστειακές εκρήξεις ενέχουν σοβαρούς γεωλογικούς κινδύνους.
Τα υποθαλάσσια ηφαίστεια είναι ιδιαίτερα δύσκολο να παρατηρηθούν άμεσα, ωστόσο παίζουν κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση του ωκεάνιου πυθμένα και μπορούν να προκαλέσουν τσουνάμι που απειλούν τις γειτονικές ακτογραμμές.
Η ράχη Χουάν ντε Φούκα (Juan de Fuca Ridge) εκτείνεται σε μήκος περίπου 500 χιλιομέτρων κατά μήκος του βορειοανατολικού Ειρηνικού, λίγο έξω από τις ακτές του Όρεγκον και της Ουάσιγκτον.
Πάνω σε αυτή τη ράχη βρίσκεται το υποθαλάσσιο όρος Axial, ένα ενεργό υποβρύχιο ηφαίστειο που έχει εκραγεί επανειλημμένα από την ανακάλυψή του τη δεκαετία του 1980.
Πεδία λάβας χωρίς προηγούμενο στη Γη
Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, ομάδες από το Εργαστήριο Χαρτογράφησης Βυθού και την Ομάδα Υποβρύχιου Ηφαιστειακού Ελέγχου του MBARI ερευνούν αυτή την τοποθεσία, χρησιμοποιώντας αυτόνομα υποβρύχια οχήματα (AUVs) για τη χαρτογράφηση του αναγλύφου και τηλεκατευθυνόμενα οχήματα (ROVs) για τη συλλογή δειγμάτων και άμεσων παρατηρήσεων.
Τα τελευταία τους αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Geochemistry, Geophysics, Geosystems.
Η λεπτομερής χαρτογράφηση αποκάλυψε τρία εξαιρετικά μεγάλα πεδία ροής λάβας (65-100 τ.χλμ., έως 130 μ. πάχος) στις απομακρυσμένες ζώνες ρήγματος του ηφαιστείου.
Οι επιστήμονες εντόπισαν ένα μοναδικό δίκτυο βαθιών, συνδεδεμένων λιμνών λάβας στον θαλάσσιο πυθμένα, προσφέροντας νέα στοιχεία για την ανάπτυξη αυτών των ασυνήθιστων δομών.
Οι ροές λάβας διογκώνονται, καταρρέουν και αναδιαμορφώνονται
Οι ροές λάβας επεκτάθηκαν προς τα έξω και στη συνέχεια πάχυναν, μια διαδικασία γνωστή ως διόγκωση (inflation), αφού η εμπρόσθια κίνησή τους επιβραδύνθηκε ενώ το λιωμένο υλικό στο εσωτερικό συνέχιζε να ανεβαίνει και να εξαπλώνεται.
Αυτή η εσωτερική πίεση προκάλεσε εξόγκωση, υπερχείλιση και θραύση της επιφάνειας. Όταν τμήματα του στερεοποιημένου φλοιού υποχώρησαν, σχηματίστηκαν βαθιές κοιλότητες καθώς οι οροφές κατέρρευσαν.
Ορισμένες από τις λίμνες λάβας παρέμειναν σε ρευστή μορφή μέχρι που τα δομικά ρήγματα επέτρεψαν στο λειωμένο πέτρωμα να αποστραγγιστεί. Αυτές οι μεγάλες εκρήξεις τροφοδοτήθηκαν ταχύτατα μέσω φλεβών (dikes) που συνδέονταν με τον μαγματικό θάλαμο στην κορυφή του ηφαιστείου.
Τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι το πιο πρόσφατο από αυτά τα συμβάντα, πριν από περίπου 1.200 χρόνια, ενδέχεται να συνέπεσε με μια δραματική κατάρρευση της καλντέρας στην κορυφή. Τα παλαιότερα πεδία λάβας φαίνεται να σχηματίστηκαν μέσω παρόμοιων διεργασιών και πιθανόν να συνδέονται επίσης με προγενέστερες καταρρεύσεις της καλντέρας.
