Ανθρώπινα πρόσωπα σκαλισμένα σε πέτρα, μια σπάνια χάντρα διπλής όψης και ένα ανατριχιαστικό άγαλμα που παραπέμπει στην ακινησία του θανάτου – ο απέραντος αρχαιολογικός χώρος Taş Tepeler της Τουρκίας αποκάλυψε μερικές από τις πιο αινιγματικές νεολιθικές ανακαλύψεις του μέχρι σήμερα.
Οι ανακοινώσεις έγιναν αυτήν την εβδομάδα στη Σανλιούρφα, όπου το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού αποκάλυψε 30 άγνωστα προηγουμένως ευρήματα που αναδιαμορφώνουν τις τρέχουσες αντιλήψεις για την τελετουργική ζωή στα αρχαιότερα μνημειώδη τοπία του κόσμου.
Ένα γλυπτό με παγωμένη την τελευταία του έκφραση
Κατά τη διάρκεια ανασκαφών στο Sayburç, οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν ένα εντυπωσιακό απεικονιστικό κομμάτι που περιγράφεται από τους ερευνητές με «ένα στόμα ραμμένο».
Αν και έχει ύψος μόνο λίγα εκατοστά, η απόκοσμα ήρεμη έκφρασή του οδήγησε τους ειδικούς να εξετάσουν εάν το κομμάτι αντιπροσωπεύει ένα αποθανόν άτομο, έναν συμβολικό πρόγονο ή μια τελετουργική απεικόνιση της σιωπής σε ταφικά πλαίσια.
Σύμφωνα με το Υπουργείο, αυτή η μορφή της «νεκρικής μάσκας» ξεχωρίζει ως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά τελετουργικά αντικείμενα που έχουν ανακτηθεί σε ολόκληρο το σύνολο ευρημάτων του Taş Tepeler.
Γκιομπεκλί Τεπέ: Μια Ανθρώπινη μορφή κρυμμένη σε τοίχο
Στο Γκιομπεκλί Τεπέ, οι ερευνητές αποκάλυψαν ένα λεπτοτεχνικό ανθρώπινο ειδώλιο, το οποίο ήταν σκόπιμα σφραγισμένο εντός της εσωτερικής όψης του τοίχου της Δομής Δ.
Το αντικείμενο φαίνεται να είχε αποτεθεί ως αναθηματική προσφορά — πιθανώς ως διασφάλιση για το κτήριο ή ως συμβολικός συμμετέχων στις τελετουργίες που πραγματοποιούνταν εκεί.
Σεφέρτεπε: Δύο Πέτρινα Πρόσωπα που Σπάνε το Γνωστό Καλλιτεχνικό Μοτίβο
Ίσως οι πιο εντυπωσιακές νέες ανακαλύψεις ήρθαν στην επιφάνεια στο Σεφέρτεπε, όπου οι ερευνητές εντόπισαν δύο σκαλιστά πρόσωπα, λαξευμένα σε προσεκτικά δουλεμένους πέτρινους ογκόλιθους.
Το ένα αποδίδεται σε υψηλό ανάγλυφο, το άλλο με μια πιο ρηχή τεχνική, ωστόσο και τα δύο αποκλίνουν έντονα από τα στυλ προσώπων που είχαν τεκμηριωθεί προηγουμένως στο Γκιομπεκλί Τεπέ, το Καραχάν Τεπέ και το Σαϊμπούρτς.
Ο υπουργός τόνισε ότι αυτές οι διαφορετικές αναλογίες και στρατηγικές σκάλισης μαρτυρούν μια καλλιτεχνική γλώσσα μοναδική για το Σεφέρτεπε, υποδηλώνοντας τοπικές ταυτότητες εντός του ευρύτερου πολιτιστικού δικτύου του Taş Tepeler.
Ένα νεολιθικό άγαλμα «νεκρικής μάσκας» ανακαλύφθηκε στο Σαϊμπούρτς, με επιμήκη κεφαλή, εγχάρακτες γραμμές στον κορμό και μια χαρακτηριστική έκφραση προσώπου που αντικατοπτρίζει τη συμβολική τέχνη των πρώιμων νεολιθικών κοινοτήτων της προ-κεραμικής περιόδου. Ένα άλλο αξιοσημείωτο κομμάτι από την ίδια περιοχή — μια μαύρη χάντρα φιδίτη διπλής όψης — αποκαλύπτει ένα επίπεδο συμβολικής πολυπλοκότητας που απαντά σπάνια στα φορητά αντικείμενα της περιοχής.
Με το ένα πρόσωπο να κοιτάζει μπροστά και το άλλο ίσως να ατενίζει, οι ερευνητές πιστεύουν ότι μπορεί να φορέθηκε ως φυλαχτό συνδεδεμένο με τη δυαδικότητα, τον μετασχηματισμό ή την προστασία των προγόνων.
Ένα μνημειώδες έργο – ένα μυστήριο που βαθαίνει
Πλέον στον πέμπτο χρόνο της, η πρωτοβουλία Taş Tepeler καλύπτει περισσότερες από δώδεκα νεολιθικές θέσεις λόφων και κορυφών σε ολόκληρη τη Σανλιούρφα, αποτελώντας ένα από τα πιο φιλόδοξα αρχαιολογικά έργα στην ιστορία της Δημοκρατίας.
Κάθε νέα αρχαιολογική αποστολή, προσθέτει νέες αποχρώσεις σε ερωτήματα γύρω από την πρώιμη τελετουργική αρχιτεκτονική, την καλλιτεχνική έκφραση και τους συμβολικούς κόσμους της προ-κεραμικής Νεολιθικής εποχής — ερωτήματα που συνεχίζουν να αψηφούν τις απλές εξηγήσεις.