Το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου συμπληρώνονται τρία χρόνια από το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, με τους συγγενείς θυμάτων της τραγωδίας να αναζητούν ακόμη απαντήσεις για την αιτία θανάτου των δικών τους ανθρώπων.
Η παραγγελία της εισαγγελέως Λάρισας να πραγματοποιηθούν οι εκταφές σορών θυμάτων, προκειμένου να πραγματοποιηθούν εργαστηριακές εξετάσεις που έχουν ζητηθεί, αποδεικνύεται «κενό γράμμα», καθώς δεν μπορούν να γίνουν στη χώρα μας, όπως επιμένει η δικαστική Αρχή που έχει αναλάβει την υπόθεση.
Πανεπιστημιακά ιδρύματα που διαθέτουν σχετικά εργαστήρια αλλά και ιατροδικαστές εμπλεκόμενοι στην υπόθεση έχουν αποστείλει έγγραφα με τα οποία ξεκαθαρίζουν ότι, λόγω ανεπαρκούς εξοπλισμού, δεν μπορούν να καλύψουν το σύνολο των εξετάσεων που ζητείται. Παράλληλα, προτείνουν τη μεταφορά δειγμάτων ή και των σορών σε εξειδικευμένα εργαστήρια του εξωτερικού, πρόταση που δεν έχει γίνει έως τώρα δεκτή από την Εισαγγελία.
Ενδεικτική της αδυναμίας των ελληνικών εργαστηρίων είναι η απάντηση που δίνει ο ιατροδικαστής Νάουσας στην εισαγγελική λειτουργό. «Οσον αφορά τις χημικές τοξικολογικές αναλύσεις που υπάρχουν στο αίτημά σας (πτητικές ουσίες, προϊόντα και επιταχυντές καύσης κ.λπ.), θα πρέπει να παρευρεθεί ειδικός χημικός/τεχνικός ώστε να προβεί με ασφάλεια στη λήψη δειγμάτων. Επίσης, εξ όσων γνωρίζουμε, δεν υπάρχει εντός της ελληνικής επικράτειας εργαστήριο που μπορεί να ανταποκριθεί με ασφάλεια στις παραπάνω αναφερόμενες αναλύσεις. Για τον λόγο αυτό αναμένουμε από την εισαγγελική Αρχή να υποδείξει τον σχετικό πραγματογνώμονα και το κατάλληλο εργαστήριο ώστε να αποστείλουμε τα δείγματα. Τέλος εάν κρίνει πως θα πρέπει να αποσταλούν σε εργαστήριο της αλλοδαπής, θα πρέπει να μας το υποδείξει, όπως θα πρέπει να μας υποδείξει και τον ακριβή τρόπο ασφαλούς μεταφοράς (μέσω του ανωτέρου τεχνικού λήψης των δειγμάτων). Εφόσον η Εισαγγελία κρίνει πως δεν χρειάζεται ή αδυνατεί να ορίσει τα ανωτέρω, τότε οι εξετάσεις αυτές δεν δύναται να πραγματοποιηθούν και παραλείπονται», αναφέρεται στην απάντηση του ιατροδικαστή.
Για τις παραπάνω εξετάσεις οι ίδιες επισημάνσεις αναφέρονται και σε έγγραφο του εργαστηρίου του ΑΠΘ, ενώ ως προς τις υπόλοιπες -οδοντολογική, ανθρωπολογική, ιστολογική, βιοχημικές εξετάσεις κ.λπ.- σημειώνεται και από την πλευρά του Πανεπιστημίου ότι θα πρέπει να ανατεθούν σε κατάλληλο εργαστήριο που αδυνατούν να υποδείξουν. «Ως προς την υπόδειξη εργαστηρίου στην ελληνική επικράτεια το οποίο να μπορεί να διενεργήσει όλες τις απαιτούμενες εξετάσεις, είμαστε εξαιρετικά επιφυλακτικοί διότι εξ όσων γνωρίζουμε δεν υπάρχει τέτοιο», τονίζεται από το ΑΠΘ.
Κομβικό ζήτημα για τις οικογένειες των θυμάτων παραμένει το ενδεχόμενο να υποστούν μια ιδιαίτερα επώδυνη διαδικασία χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα. Γι’ αυτό, όπως επισημαίνουν, εάν δεν γίνουν δεκτά τα αιτήματά τους για τον τρόπο και τον τόπο διενέργειας των εξετάσεων, θα αρνηθούν τις εκταφές, όταν μάλιστα ετοιμάζονται για το ετήσιο μνημόσυνο. «Πού θα τιμήσουμε τη μνήμη τους; Σε έναν άδειο τάφο; Και χωρίς να υπάρχουν οι προϋποθέσεις για ουσιαστικό αποτέλεσμα;», σημειώνουν.
«Τεκμηριωμένο αίτημα»
Η δικηγόρος Στέλλα Ντολοπούλου-Βαλάνη, νομική παραστάτης του Χρήστου Τηλκερίδη που έχασε τον γιο του Αγγελο στο τραγικό δυστύχημα και κατέθεσε την πρώτη προσφυγή κατά της διενέργειας εκταφής, δηλώνει στη Realnews: «Δύο ημέρες πριν από την έκδοση της εισαγγελικής παραγγελίας για άμεση εκταφή, καταθέσαμε τεκμηριωμένο αίτημα για αποστολή της σορού σε εξειδικευμένα εργαστήρια του εξωτερικού. Κατά της παραγγελίας ασκήσαμε άμεσα πρώτοι εμείς προσφυγή, διότι οι ίδιοι οι ιατροδικαστές-πραγματογνώμονες έχουν βεβαιώσει εγγράφως ότι οι απαιτούμενες εξειδικευμένες αναλύσεις δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν στη χώρα».
Επιπλέον, η δικηγόρος εξηγεί πως στόχος της ενέργειας είναι η επιστημονική αλήθεια. «Η εκταφή είναι πράξη μη αναστρέψιμη και θα πρέπει να κατατείνει στη διακρίβωση και όχι στον περιορισμό της αλήθειας. Δεν μπορεί να γίνει χωρίς να εξασφαλίζεται πλήρης επιστημονική διερεύνηση. Δεν ζητούμε καθυστέρηση. Ζητούμε πλήρη αλήθεια. Η νομιμότητα της διαδικασίας και η πληρότητα της απόδειξης δεν είναι διαπραγματεύσιμες και γι’ αυτό εμμένουμε στην ορθή διαδικασία. Η αλήθεια απαιτεί επιστημονική επάρκεια και όχι περιορισμούς», αναφέρει η Στ. Ντολοπούλου-Βαλάνη, προσθέτοντας πως η οικογένεια Τηλκερίδη με εξώδικο επιστολή-διαμαρτυρία επεσήμανε το ανέφικτο, αντικειμενικά αδύνατο και παράλογο της επώδυνης αυτής διαδικασίας και δήλωσε ρητά και κατηγορηματικά ότι, εφόσον δεν διενεργηθούν εξειδικευμένες εξετάσεις σε εξειδικευμένα και διαπιστευμένα εργαστήρια του εξωτερικού, δεν επιθυμεί να συντελεστεί η ως άνω διαδικασία εκταφής.
«Αυτό προφανώς και δεν συνιστά απόσυρση ή παραίτηση αλλά επιμονή στη διακρίβωση της αλήθειας και του δικαίου που οφείλουμε στον απανθρακωμένο Αγγελό μας! Αλλωστε, δύο ακόμη φορές χρησιμοποιήθηκε αυτό το εργαλείο στην ιστορία αυτή. Μία το 2024 για επεξεργασία βίντεο που δόθηκαν με παραγγελία Μπακαΐμη στο εξωτερικό και μία για τα καθίσματα του συμπληρωματικού πορίσματος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ! Τώρα γιατί όχι;», διερωτάται η δικηγόρος.
Σε περίπτωση απόρριψης των αιτημάτων τους, δικηγόροι των οικογενειών-θυμάτων αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο προσφυγής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου με στόχο, όπως αναφέρουν, τη διασφάλιση πλήρους και αποτελεσματικής διερεύνησης της υπόθεσης.
Η δίκη
Ολα αυτά συμβαίνουν σχεδόν έναν μήνα πριν ξεκινήσει η κύρια δίκη για το δυστύχημα των Τεμπών, που θα διεξαχθεί σε ειδικά διαμορφωμένη αίθουσα στον συνεδριακό χώρο «Γαιόπολις» του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στη Λάρισα.
Μετά τις μετατροπές που έγιναν, δημιουργήθηκε κύρια αίθουσα ικανή να φιλοξενήσει τους 36 κατηγορουμένους, περίπου 250 δικηγόρους τόσο της υπεράσπισης όσο και της υποστήριξης της κατηγορίας, περισσότερους από 250 μάρτυρες, καθώς και μεγάλο αριθμό συγγενών των θυμάτων της τραγωδίας.
Στο εδώλιο θα καθίσει ο σταθμάρχης Λάρισας, ο οποίος κατηγορείται ότι το μοιραίο βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου 2023 οδήγησε την επιβατική αμαξοστοιχία στη λάθος γραμμή.
Μαζί του θα δικαστούν δύο ακόμη σταθμάρχες, που κατηγορούνται για πρόωρη αποχώρηση από τη βάρδιά τους, καθώς και ο προϊστάμενος του Τμήματος Επιθεώρησης Λάρισας του ΟΣΕ.
Ωστόσο, οι κατηγορίες δεν περιορίζονται στο ανθρώπινο λάθος. Στη δικογραφία αποτυπώνεται ένα πλέγμα ευθυνών που εκτείνεται σε διοικητικά και διευθυντικά στελέχη, τα οποία όφειλαν, είτε εκ της θέσεώς τους είτε βάσει συμβατικών υποχρεώσεων, να διασφαλίζουν την ασφάλεια των σιδηροδρομικών μεταφορών. Εντεκα στελέχη και προϊστάμενοι του ΟΣΕ κατηγορούνται για σοβαρές παραλείψεις που αφορούν την απουσία κρίσιμων συστημάτων ασφαλείας, ενώ 16 στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ -μεταξύ αυτών πρώην πρόεδροι και διευθύνοντες σύμβουλοικατηγορούνται για τη μη ολοκλήρωση της σύμβασης 717, που αφορούσε τη σηματοδότηση και την τηλεδιοίκηση του σιδηροδρομικού δικτύου.
Στο εδώλιο θα καθίσουν επίσης ο διευθύνων σύμβουλος και ο τεχνικός διευθυντής της Hellenic Train Α.Ε., ο γενικός διευθυντής Μεταφορών του υπουργείου Υποδομών, η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Σιδηροδρομικών Μεταφορών και η τότε πρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων.
Από τους 36, οι 33 κατηγορούμενοι αντιμετωπίζουν το κακούργημα της διατάραξης συγκοινωνιών, που επισύρει ακόμη και ισόβια, καθώς και τα πλημμελήματα της ανθρωποκτονίας από αμέλεια κατά συρροή, της βαριάς σωματικής βλάβης από αμέλεια, από υπόχρεο κατά συρροή, και της απλής σωματικής βλάβης από αμέλεια, από υπόχρεο κατά συρροή. Τα δύο στελέχη της Hellenic Train αντιμετωπίζουν τα προαναφερθέντα πλημμελήματα, αλλά και αυτό της παράβασης καθήκοντος, το οποίο αποδίδεται επίσης σε μία κατηγορουμένη που ήταν μέλος της Τριμελούς Επιτροπής Μετατάξεων του ΟΣΕ.
Στις αρχές της εβδομάδας έγινε γνωστή και η σύνθεση της έδρας που θα εκδικάσει την υπόθεση, η οποία προέκυψε έπειτα από κλήρωση. Το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων συγκροτούν η πρόεδρος Γεωργία Στεφανίδου, η οποία τοποθετήθηκε στο Εφετείο Λάρισας τον περασμένο Σεπτέμβριο, με αναπληρώτρια πρόεδρο την Ιωάννα Κοσίνα, που επίσης μετατέθηκε πρόσφατα. Τακτικά μέλη είναι οι Δημήτρης Χριστόπουλος και Χρυσοβαλάντης Λέτσιος, πρόεδρος Πρωτοδικών, ενώ αναπληρωματικό μέλος ορίστηκε η Μαρία Τσάνα. Εισαγγελέας της έδρας θα είναι η Αγγελική Κουρινιώτη με αναπληρωτή τον Φίλιππο Καρατσίδη.
Ακόμα έξι δικογραφίες
Παράλληλα με τη βασική δικογραφία, έχουν σχηματιστεί ακόμη έξι που σχετίζονται με πτυχές της τραγωδίας και της διαχείρισης του δυστυχήματος. Δύο από αυτές βρίσκονται ήδη στον Αρειο Πάγο, με ανοιχτό το ενδεχόμενο η κύρια ανάκριση που διενεργείται από ανακριτές αρεοπαγίτες να καταλήξει σε ειδικό δικαστήριο.
Η πρώτη, που αφορά την αλλοίωση του τόπου του δυστυχήματος, βρίσκεται στην τελική ευθεία της ανάκρισης που διενεργεί η αρεοπαγίτης ανακρίτρια Φωτεινή Μηλιώνη. Μετά την ολοκλήρωση των απολογιών των κατηγορουμένων τον περασμένο Δεκέμβριο, η δικογραφία αναμένεται να διαβιβαστεί στον εισαγγελέα προκειμένου να υποβάλει την πρότασή του προς το Δικαστικό Συμβούλιο του Αρείου Πάγου, που έχει και τον τελευταίο λόγο για το εάν και ποιοι κατηγορούμενοι θα παραπεμφθούν.
Κεντρικά πρόσωπα είναι ο πρώην υφυπουργός Χρήστος Τριαντόπουλος, ο πρώην περιφερειάρχης Θεσσαλίας Κωνσταντίνος Αγοραστός, καθώς και πέντε στελέχη της Πυροσβεστικής και της Αστυνομίας, με όλους να αρνούνται κατά τις απολογίες τους όσα τους αποδίδονται, υποστηρίζοντας ότι ενήργησαν στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους και υπό συνθήκες έκτακτης ανάγκης. Η βασική κατηγορία που αντιμετωπίζουν είναι η παράβαση καθήκοντος σε βαθμό πλημμελήματος, ωστόσο συγγενείς θυμάτων έχουν επανειλημμένα ζητήσει την αναβάθμισή της σε κακούργημα.
Η δεύτερη δικογραφία αφορά τον πρώην υπουργό Μεταφορών Κώστα Καραμανλή, ο οποίος έχει παραπεμφθεί σε δικαστικό συμβούλιο επίσης για το αδίκημα της παράβασης καθήκοντος. Η ανακριτική διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη, με συγγενείς θυμάτων να έχουν ήδη καταθέσει παραστάσεις προς υποστήριξη της κατηγορίας ζητώντας και σε αυτή την υπόθεση αναβάθμιση του κατηγορητηρίου, ενώ ο ανακριτής του Δικαστικού Συμβουλίου Ηλίας Γιαρένης προχωρά με την εξέταση μαρτύρων.
Σε εξέλιξη είναι στη Λάρισα και η δίκη για το «χαμένο» υλικό από τις κάμερες του σιδηροδρομικού σταθμού Θεσσαλονίκης. Αφορά τα βίντεο της εμπορικής αμαξοστοιχίας το βράδυ της πολύνεκρης τραγωδίας, τα οποία παραδόθηκαν από τους υπευθύνους της εταιρείας διαχείρισής τους στον εφέτη ανακριτή, χωρίς σε αυτά να περιλαμβάνονται τα βίντεο από το μηχανοστάσιο στο οποίο έγινε η φόρτωση του τρένου.
Στο μεταξύ, λίγες ημέρες πριν από την έναρξη της κύριας δίκης αναμένεται να εκδικαστεί στο Τριμελές Πλημμελειοδικείο η υπόθεση που αφορά δύο ελεγκτές της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, οι οποίοι κατηγορούνται για παράβαση καθήκοντος όσον αφορά τον έλεγχο της σύμβασης 717. Παράλληλα, εντός του 2026 αναμένεται να οδηγηθεί στο ακροατήριο και η αυτοτελής δικογραφία για τη σύμβαση 717, η οποία υπεγράφη το 2014 με αρχικό χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης το 2016, αλλά έλαβε συνολικά επτά παρατάσεις. Για το συγκεκριμένο σκέλος διώκονται 23 πρόσωπα για αδικήματα που σχετίζονται με απάτη και ψευδείς βεβαιώσεις, ενώ έχει συνενωθεί και δεύτερη δικογραφία που αφορά αποζημίωση περίπου 3 εκατ. ευρώ προς την κοινοπραξία του έργου.