Πώς αντιμετωπίζονται τα κόμπλεξ;
Τι είναι τα κόμπλεξ, πώς τα αποκτούμε και πώς τα αντιμετωπίζουμε; Κόμπλεξ (αγγλιστί=complex) είναι ο όρος που καθιερώθηκε να χρησιμοποιείται στον καθημερινό λόγο για να αποτυπώσει μια σειρά από χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και ψυχικές αντιδράσεις, συχνά μάλιστα με σημαντική ανομοιογένεια μεταξύ τους.
Γράφει ο Δρ. Kυριάκος Πλατρίτης
Κλινικός Ψυχολόγος – Συνθετικός Ψυχοθεραπευτής, Αντιπρόεδρος του Παγκύπριου Συλλόγου Ψυχολόγων.
Στον επιστημονικό λόγο η λέξη κόμπλεξ αποδίδεται ορθότερα στην ελληνική γλώσσα με τον όρο «σύμπλεγμα». Ως πιο δημοφιλή στην επιστήμη της ψυχολογίας ψυχικά συμπλέγματα καθιερώθηκαν αυτά που πρότεινε η κλασική ψυχανάλυση, όπως το «Οιδιπόδειο σύμπλεγμα» και το «Σύμπλεγμα της Ηλέκτρας». Σε μια προσπάθεια απλουστευμένης διατύπωσης των προηγούμενων συμπλεγμάτων, το «οιδιπόδειο σύμπλεγμα» αναφέρεται στην τάση του αγοριού να προσκολληθεί στη μητέρα του ενώ το «σύμπλεγμα της Ηλέκτρας» αναφέρεται στην τάση του κοριτσιού να προσκολληθεί στον πατέρα του. Σύμφωνα με τη φροϋδική αντίληψη οι τάσεις αυτές εμφανίζονται σε όλους τους ανθρώπους και αποτελούν μέρος της φυσιολογικής ψυχοσεξουαλικής τους ανάπτυξης.
Ωστόσο, κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις, οι τάσεις αυτές μπορεί να εξελιχθούν σε παθολογικές καταστάσεις, οι οποίες να επιβαρύνουν την προσωπικότητα κατά τέτοιο τρόπο μάλιστα που σε κάποιους ανθρώπους να εμφανιστούν σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην πορεία της ζωής τους. Κατά τον ίδιο τρόπο, τα «συμπλέγματα κατωτερότητας και ανωτερότητας» αποτελούν κάποιους άλλους όρους που εισήχθησαν στην επιστήμη της ψυχολογίας προκειμένου να εξηγηθούν συγκεκριμένες τάσεις οι οποίες συνήθως υποκινούνται από ασυνείδητες διεργασίες και στοχεύουν είτε στην ανάδειξη είτε στη συγκάλυψη συγκεκριμένων συμπεριφορών, σκέψεων και συναισθημάτων, που ουσιαστικά καθιστούν το άτομο δυσλειτουργικό και δυσπροσάρμοστο στην καθημερινή του ζωή.
Πώς αποκτώνται τα κόμπλεξ;
Η παιδική ηλικία και κυρίως η εφηβεία διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο για τη γένεση και διατήρηση παθολογικών συμπλεγμάτων. Τα παιδιά πολύ εύκολα μπορούν να επηρεαστούν από τοποθετήσεις ή συμπεριφορές των ενηλίκων κυρίως του στενού τους περιβάλλοντος (γονείς, συγγενείς, δάσκαλοι). Οι συμπεριφορές των ενηλίκων και οι αλληλεπιδράσεις τους με τα παιδιά μπορούν να ευνοήσουν καταστάσεις που συντείνουν στην εμφάνιση παθολογικών συμπλεγμάτων. Τέτοιες καταστάσεις είναι η πρόκληση ψυχικών τραυμάτων ή εσωτερικών συγκρούσεων στο παιδί, η διαρκής συσσώρευση άγχους και άλλων αρνητικών συναισθημάτων και σκέψεων που ενισχύουν στο παιδί τη ματαίωση, την ανασφάλεια, την απόρριψη, τη χαμηλή αυτοπεποίθηση και μια διαστρεβλωμένη αυτοεικόνα. Επίσης, η σύγχυση των γονεϊκών ρόλων, η αστάθεια στη λήψη των αποφάσεων που σχετίζονται με την καθημερινότητα του παιδιού είναι μερικοί άλλοι βασικοί λόγοι που συνδέονται με την εκδήλωση παθολογικών συμπλεγμάτων. Στην εφηβεία οι αντιδράσεις του νέου διαφοροποιούνται κατά πολύ από αυτές που απαντώνται σε μικρότερες ηλικίες.
Διαβάστε περισσότερα στο boro.gr