Στο Εθνικό Πάρκο Δάσους Δαδιάς του Έβρου, συνυπάρχουν δύο εντελώς αντικρουόμενες πραγματικότητες γύρω από την τύχη του μαυρόγυπα, ενός από τα σπανιότερα αρπακτικά πτηνά της Ευρώπης. Μόλις λίγες ημέρες μετά το ελπιδοφόρο νέο του επιτυχούς φωλιάσματος ζευγαριών σε τεχνητές φωλιές, στο πλαίσιο της προσπάθειας διάσωσης του είδους μετά τη μεγάλη πυρκαγιά του 2023, ένα νέο περιστατικό με ισχυρές ενδείξεις δηλητηρίασης ήρθε να υπενθυμίσει πόσο εύθραυστη παραμένει η επιβίωση του εμβληματικού πτηνού. Την ώρα λοιπόν, που οι αρμόδιοι φορείς δίνουν μάχη για να ενισχύσουν τον αναπαραγόμενο πληθυσμό μαυρογύπων, η παράνομη χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων συνεχίζει να τους απειλεί.
Ρεπορτάζ: Κωνσταντίνα Χαϊνά
Ήταν αρχές Μαρτίου όταν δύο ζεύγη μαυρόγυπων γέννησαν και κλώσησαν τα αυγά τους, σε δύο από τις τεχνητές φωλιές που τοποθετήθηκαν από την τοπική μονάδα του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος (ΟΦΥΠΕΚΑ). Πρόκειται για το μεγαλύτερο αρπακτικό πουλί της Ευρώπης, με μοναδική του αποικία το δάσος της Δαδιάς, σε όλα τα Βαλκάνια.
Γεννήθηκαν οι πρώτοι μαυρόγυπες σε τεχνητές φωλιές
Ο μαυρόγυπας χτίζει τις φωλιές του στις κορυφές των δέντρων, εκεί όπου κάθε χρόνο γεννά μόλις ένα αυγό, από τα μέσα Ιανουαρίου έως τα μέσα Μαρτίου, ανάλογα με τις κλιματικές ιδιαιτερότητες της χρονιάς, και οι νεοσσοί εκκολάπτονται στα τέλη Απριλίου – αρχές Μαΐου και δεν εγκαταλείπουν τη φωλιά έως τα μέσα με τέλη Αυγούστου. Σε ένα τοπίο που εξακολουθεί να μετρά τις πληγές του από τη μεγάλη πυρκαγιά του 2023, ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ), μέσω της Μονάδας Διαχείρισης Εθνικών Πάρκων Δέλτα Έβρου και Δαδιάς, προχώρησε στην εγκατάσταση 15 επιπλέον τεχνητών φωλιών σε ζωντανά δέντρα από εξειδικευμένους αναρριχητές για το εμβληματικό αρπακτικό, καθώς τα καμένα καταρρέουν σταδιακά, περιορίζοντας τις φυσικές θέσεις φωλεοποίησης.
«Λόγω της μεγάλης πυρκαγιάς που προηγήθηκε, επειδή τα καμένα δέντρα ουσιαστικά πέφτουν, προσπαθούμε να εξασφαλίσουμε ότι τα πουλιά θα βρίσκουν μέρος να φωλιάσουν στο Εθνικό Πάρκο της Δαδιάς. Φέτος, ήταν η πρώτη φορά που φώλιασαν στις τεχνητές φωλιές που έχουμε δημιουργήσει, και φαίνεται πως αυτό λειτουργεί, ώστε να συνεχίσουν να αναπαράγονται στην περιοχή» αναφέρει στο enikos.gr η Σύλβια Ζακκάκ, βιολόγος στην τοπική μονάδα του ΟΦΥΠΕΚΑ.
Παρά τις δυσκολίες, τα τελευταία στοιχεία καταγράφουν μια ιδιαίτερα ενθαρρυντική εξέλιξη. Ο αναπαραγόμενος πληθυσμός αυξήθηκε από 36 σε 47 ζευγάρια το 2025, ενώ το γεγονός ότι δύο ζευγάρια μαυρογύπων φωλιάζουν στις τεχνητές φωλιές φέτος στο δάσος της Δαδιάς γεννά βάσιμες ελπίδες για τη συνέχιση της παρουσίας του σπάνιου είδους στη πυρόπληκτη δασική περιοχή.
Επτά νεκροί μαυρόγυπες
Ωστόσο, από την περασμένη Τετάρτη, αυτή η νότα αισιοδοξίας καλύφθηκε από την σκιά ενός σοβαρού περιστατικού. Συνολικά 7 μαυρόγυπες εντοπίστηκαν νεκροί, ενώ δύο μεταφέρθηκαν στον κτηνίατρο, με ισχυρές ενδείξεις δηλητηρίασης, αναδεικνύοντας για ακόμη μία φορά την απειλή που συνιστούν τα δολώματα για την άγρια πανίδα της περιοχής.
Όπως λέει η κα Ζακκάκ, εδώ και περίπου 40 χρόνια γίνονται τεράστιες προσπάθειες για την προστασία και την ανάκαμψη αυτού του πληθυσμού. «Έτσι, μέσα σε μία ημέρα μπορεί κάποιος να προκαλέσει τεράστια ζημιά, και ουσιαστικά να υπονομεύσει όλη αυτή την προσπάθεια ετών που κάνουμε. Είναι πολύ αργός ο ρυθμός αύξησης, και από την προηγούμενη Τετάρτη, έχουν εντοπιστεί, μέχρι στιγμής, 7 νεκρά πουλιά, και 2 μεταφέρθηκαν στον κτηνίατρο. Δυστυχώς με αυτόν τον τρόπο κάνουμε βήματα πίσω και δυσκολεύει αρκετά η κατάσταση».
Κατά την αρχική αυτοψία συλλέχθηκαν δείγματα από το πεδίο, τα οποία παραδόθηκαν στο αρμόδιο Δασαρχείο, προκειμένου να διενεργηθούν οι προβλεπόμενες τοξικολογικές αναλύσεις. Παράλληλα θα κινηθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες από τις αρμόδιες αρχές, ώστε να διερευνηθούν οι συνθήκες του περιστατικού και να προχωρήσει η προανακριτική διαδικασία για τον εντοπισμό των υπαίτιων.
Η έρευνα στην περιοχή θα συνεχιστεί τις επόμενες ημέρες, με τη συνδρομή και της ΕΜΑΔΔ του Κυνηγετικού Συλλόγου Ορεστιάδας, με στόχο τον εντοπισμό τυχόν επιπλέον θυμάτων ή δηλητηριασμένων δολωμάτων και την αποτροπή περαιτέρω απωλειών άγριας ζωής.
Σημειώνεται πως ο ΟΦΥΠΕΚΑ υλοποιεί δράσεις για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της παράνομης χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων στην ελληνική ύπαιθρο στο πλαίσιο της Πράξης «Έλεγχος της παράνομης χρήσης των δηλητηριασμένων δολωμάτων στην ύπαιθρο, που χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή 2021–2027» , καθώς και μέσω της συμμετοχής του στο ευρωπαϊκό έργο LIFE23-NAT-BG-101148254 Rhodope Vulture, το οποίο στοχεύει στη διατήρηση και ενίσχυση των πληθυσμών των γυπών στην ευρύτερη περιοχή της Ροδόπης.