Η συστηματική παρακολούθηση της πορείας των υποθέσεων διαφθοράς, η εξαγωγή συμπερασμάτων για τη βέλτιστη εφαρμογή του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου και την πάταξη της διαφθοράς, η διασφάλιση της αποτελεσματικότερης και ταχύτερης απονομής της ποινικής δικαιοσύνης και η εμπέδωση του αισθήματος ασφάλειας δικαίου, είναι οι στόχοι του νομοσχεδίου του υπουργείου Δικαιοσύνης που κατατέθηκε στη Βουλή και θα τεθεί προς επεξεργασία στην αρμόδια επιτροπή την ερχόμενη Τρίτη, 17 Φεβρουαρίου 2026.
Δείτε εδώ ολόκληρο το νομοσχέδιο
Η αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου
Συγκεκριμένα, και σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου που έχει τον τίτλο «Σύσταση και λειτουργία Ενιαίου Ψηφιακού Μητρώου παρακολούθησης υποθέσεων διαφθοράς, παρεμβάσεις στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και λοιπές διατάξεις»:
- Με τις αξιολογούμενες ρυθμίσεις του Μέρους Α’ αντιμετωπίζεται η έλλειψη ενιαίου και θεσμοθετημένου ψηφιακού μηχανισμού καταγραφής και παρακολούθησης των ενεργών υποθέσεων διαφθοράς. Μέσω της δημιουργίας Ψηφιακού Μητρώου καθίσταται δυνατή η συστηματική παρακολούθηση της πορείας των υποθέσεων, η συγκέντρωση και επεξεργασία στατιστικών δεδομένων, καθώς και η υποστήριξη του έργου των δικαστικών και εισαγγελικών αρχών στο πλαίσιο άσκησης των αρμοδιοτήτων τους.
- Με τις προτεινόμενες παρεμβάσεις του Κεφαλαίου Β’ του Μέρους Β‘ επιχειρείται η συμπλήρωση και ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης του ν. 5221/2025 (Α’ 133) μέσω ενός πλέγματος διατάξεων που, είτε επεξηγεί, διευκρινίζει και εξασφαλίζει την εφαρμογή του ως άνω νόμου, είτε προβαίνει στη βελτίωση των συνθηκών στην πολιτική δίκη, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την αναβάθμιση του νομοθετικού πλέγματος περί αναίρεσης. Ειδικότερα, αντιμετωπίζονται οι καθυστερήσεις στον καθορισμό ημερομηνιών συζήτησης και στη διαδικασία άσκησης και επεξεργασίας ενδίκων μέσων, εισάγονται σαφέστεροι κανόνες για την ενημέρωση σχετικά με τη διαμεσολάβηση και απλουστεύεται η διαδικασία ενώπιον του Αρείου Πάγου.
Εκσυγχρονίζεται, επίσης, η διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης και των πλειστηριασμών με την ενίσχυση της ηλεκτρονικής διαδικασίας και την καθιέρωση πλήρους ψηφιακής ροής για την κατάσχεση εις χείρας τρίτου και τη δήλωση τρίτου μέσω της εγκεκριμένης ψηφιακής πλατφόρμας που διατηρεί η Ομοσπονδία Δικαστικών Επιμελητών Ελλάδας (portal.odee.gr), στοιχείο που συμβάλλει στη διαφάνεια, την ταχύτητα και την ενοποίηση της πρακτικής.
- Με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις του Κεφαλαίου Γ’ του Μέρους Β’ αντιμετωπίζονται μεταβατικά και εφαρμοστικά ζητήματα που ανέκυψαν από τον ν. 5221/2025, ώστε να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη και ομοιόμορφη εφαρμογή του νέου πλαισίου. Ειδικότερα, αποσαφηνίζονται ο χρόνος και το πεδίο εφαρμογής των υφιστάμενων ρυθμίσεων, καταργούνται επικαλυπτόμενες διατάξεις και επικαιροποιείται ο πίνακας του άρθρου 61Α του Κώδικα Δικηγόρων (ν. 4194/2013, Α’ 208) για την ενιαία εφαρμογή της προσκόμισης γραμματίου προείσπραξης.
- Με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις του Kεφαλαίου Β’ του Μέρους Γ’ αντιμετωπίζεται το πρόβλημα της άνισης και συχνά δυσλειτουργικής στελέχωσης και συγκρότησης των ποινικών συνθέσεων και των Τμημάτων Βουλευμάτων, που οδηγεί σε καθυστερήσεις και αναβολές. Με την εξειδικευμένη στελέχωση Ποινικού Τμήματος στα Εφετεία Αθηνών και Θεσσαλονίκης, τη σαφή ρύθμιση της διαδικασίας επιλογής με κλήρωση, τις ρητές αντικαταστάσεις, καθώς και τις μεταβατικές ρυθμίσεις, επιδιώκονται θεσμική σταθερότητα, διαφάνεια, καλύτερη αξιοποίηση ανθρώπινων πόρων και εν τέλει ταχύτερη απονομή της ποινικής δικαιοσύνης. Επιπλέον, διασφαλίζεται η συνέχεια της υπαλληλικής σχέσης και των αποδοχών των διοριζόμενων δικαστικών υπαλλήλων από την Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών ακόμη και σε περίπτωση καθυστέρησης της πράξης διορισμού, καθορίζονται τα προσόντα για την προαγωγή στη θέση του Γενικού Επιτρόπου της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο, ενώ επικαιροποιείται και η ρύθμιση περί δικαστικού ενσήμου.
- Με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις του Κεφαλαίου Γ’ του Μέρους Γ’ διευθετούνται ζητήματα σχετικά με τη λειτουργία του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Αρχικά, επιδιώκεται η αναδιοργάνωση της υπηρεσιακής δομής του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στις πραγματικές ανάγκες λειτουργίας του.
Συγκεκριμένα, μειώνονται οι οργανικές θέσεις των κατηγοριών Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (ΤΕ) και Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης (ΥΕ) και αυξάνονται εκείνες της κατηγορίας Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΠΕ), δεδομένου ότι οι ανάγκες του Δικαστηρίου αφορούν πλέον κατά κύριο λόγο εξειδικευμένο προσωπικό και ότι οι υπηρεσίες καθαριότητας καλύπτονται μέσω ιδιωτικών συνεργείων. Παράλληλα, καλύπτεται το νομοθετικό κενό ως προς την αναπλήρωση Τμηματαρχών, ώστε, όπως ήδη προβλέπεται για Γενικούς Συντονιστές και Επιτρόπους, η αναπλήρωση των Τμηματαρχών να γίνεται με απόφαση του Προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Επίσης, αντιμετωπίζεται το επερχόμενο πρόβλημα μαζικής συνταξιοδότησης Γενικών Συντονιστών, καθώς και η ανάγκη ίσης μεταχείρισης όσων υπαλλήλων έχουν μεταταγεί στο Ελεγκτικό Συνέδριο, ως προς τις προϋποθέσεις μετάταξης σε θέση Επιτρόπου. Τέλος, ρυθμίζονται οι περιπτώσεις Επιτρόπων που απουσιάζουν για μακρό χρονικό διάστημα λόγω απόσπασης ή άδειας άνευ αποδοχών, μέσω της πρόβλεψης δυνατότητας απαλλαγής από τα καθήκοντά τους για λόγους εύρυθμης λειτουργίας, με εφαρμογή της ρύθμισης και σε ήδη υφιστάμενες περιπτώσεις.
- Με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις του Κεφαλαίου Δ’ του Μέρους Γ‘ αντιμετωπίζονται κρίσιμα λειτουργικά ζητήματα της δικαιοσύνης, ήτοι αυξάνονται οι οργανικές θέσεις δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών, εντάσσονται προϋποθέσεις (όπως πιστοποίηση e-auction) για συμβολαιογράφους και θεσπίζονται διατάξεις σχετικές με την επιθεώρηση αποσπασμένων δικαστικών λειτουργών. Περαιτέρω, αφαιρείται ο χρονικός περιορισμός ως προς το έργο της κωδικοποίησης της νομοθεσίας του Συμβουλίου της Επικρατείας, αναγνωρίζονται τα «Σπίτια του Παιδιού» ως οργανικές μονάδες επιπέδου Τμήματος, με σαφές διοικητικό και ιεραρχικό πλαίσιο και πρόβλεψη επιδόματος θέσης ευθύνης στους Προϊσταμένους τους, ενώ ρυθμίζονται υπηρεσιακά ζητήματα προσωπικού του Υπουργείου Δικαιοσύνης, όπως η απόσπαση δικαστικών υπαλλήλων σε Ιερές Μητροπόλεις κατ’ εξαίρεση για κάλυψη συγκεκριμένων λειτουργικών αναγκών.
Επιπλέον, τίθενται κανόνες για τον αριθμό σελίδων ορισμένων δικογράφων (αιτήσεων αναίρεσης, αιτήσεων επανάληψης της διαδικασίας, πρόσθετων λόγων και εφέσεων κατά αποφάσεων Συμβουλίου Εφετών για έκδοση και εκτέλεση Ευρωπαϊκών Ενταλμάτων Σύλληψης), επαναπροσδιορίζεται η έναρξη ισχύος των διαχειριστικών αρμοδιοτήτων του Ταμείου Χρηματοδότησης Δικαστικών Κτιρίων (ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ.), προσδιορίζεται ο τρόπος υπολογισμού του χρόνου πλασματικής έκτισης της ποινής κατά την εφαρμογή του 572. άρθρου 6Α του Σωφρονιστικού Κώδικα (ν. 2776/1999, Α’ 291), θεσπίζεται δυνατότητα αντικατάστασης έκτισης ποινής με κοινωφελή εργασία υπό προϋποθέσεις, ενώ μεταφέρεται η αρμοδιότητα καθορισμού λεπτομερειών για ζητήματα αποφυγής σύγκρουσης συμφερόντων των κυβερνητικών αξιωματούχων.