Στις αρχές Νοεμβρίου αναμένεται να εκδοθεί από τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές η NAVTEX για την επανάληψη των ερευνών βυθού στα διεθνή ύδατα ανάμεσα σε Κρήτη και Κύπρο. Οι εξελίξεις έχουν πάρει τον δρόμο τους μετά τη ναύλωση του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo» από την εταιρεία Nexans που κατασκευάζει το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης και μετά την υποβολή αιτημάτων σε Ελλάδα και Κύπρο για την έκδοση των απαραίτητων NAVTEX που θα ειδοποιούν και θα δίνουν άδεια για τις εργασίες.
Και ενώ από την πλευρά της η Τουρκία κλιμακώνει την ένταση, αναμένεται η παρέμβαση της γαλλικής κυβέρνησης προς την Αγκυρα ώστε να πέσουν οι τόνοι. Όμως, αν η διαμεσολάβηση του Παρισιού αποτύχει, ξεκινά η αντίστροφη μέτρηση για ένα μπρα ντε φερ ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία στην ανατολική Μεσόγειο, με απρόβλεπτες συνέπειες.
Του ΠΑΝΑΓΗ ΓΑΛΙΑΤΣΑΤΟΥ – ΠΗΓΗ: Realnews
Προθέσεις
Την Παρασκευή, η Άγκυρα έδωσε ένα σαφές δείγμα των προθέσεών της αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία τόσο της Ελλάδας όσο και της Κύπρου να εκδίδουν τις απαραίτητες NAVTEX. Με αφορμή την έκδοση NAVTEX από τον υδρογραφικό σταθμό του Ηρακλείου για την πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA» με τη συμμετοχή της Ελλάδας, της Κύπρου, της Γαλλίας και της Ιταλίας σε θαλάσσιες περιοχές που επικαλύπτουν σημαντικό τμήμα της σχεδιαζόμενης διαδρομής της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου – Κρήτης (Great Sea Interconnector – GSI), η Τουρκία εξέδωσε αντι-NAVTEX, ισχυριζόμενη πως η προγραμματισμένη άσκηση εμπίπτει σε περιοχή δικής της υφαλοκρηπίδας και πως αρμοδιότητα για την έκδοση NAVTEX έχει ο υδρογραφικός σταθμός της Αττάλειας. Λίγες ώρες αργότερα η Αγκυρα προχώρησε σε μια δεύτερη αντι-NAVTEX, επιχειρώντας να μπλοκάρει το East Med Corridor (EMC), το καλώδιο μεταφοράς δεδομένων που συνδέει την Ασία με την Ευρώπη μέσω της Σαουδικής Αραβίας, της Κύπρου και της Ελλάδας. Η Κύπρος είχε εκδώσει NAVTEX για την αναγγελία εργασιών (γεωφυσικές έρευνες) του πλοίου «Kobi Ruegg» μέσα στην κυπριακή ΑΟΖ από τις 21 Οκτωβρίου έως τις 2 Νοεμβρίου.
Ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι και οι δύο τουρκικές ναυτικές αναγγελίες αφορούν περιοχές στις οποίες θα ποντιστεί το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης και στις οποίες θα πραγματοποιηθούν οι έρευνες από το πλοίο «Abeille Marengo». Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η κινητικότητα γύρω από την προοπτική επανάληψης των εργασιών για το GSI και η είδηση ότι πλέον έχει ναυλωθεί το πλοίο και ξεκινά πάλι το έργο ανησύχησαν την Τουρκία, η οποία θεωρεί πως αν οι εργασίες της ηλεκτρικής διασύνδεσης αρχίσουν ξανά χωρίς τη δική της άδεια, τότε ακυρώνονται οι αιτιάσεις της σε ό,τι αφορά τις θαλάσσιες ζώνες αλλά και το ιδεολόγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Ωστόσο, οι εξελίξεις «τρέχουν», αφού εδώ και λίγες ημέρες η Nexans έχει υποβάλει στο υπουργείο Εξωτερικών το σχετικό αίτημα, το οποίο θα εξεταστεί από τη διυπουργική Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ). Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η διαδικασία διαρκεί περίπου δύο εβδομάδες με αποτέλεσμα η NAVTEX να αναμένεται να εκδοθεί στις αρχές Νοεμβρίου. Παράλληλα, «τρέχει» και το αίτημα των Γάλλων, που έχει υποβληθεί και στις αρμόδιες Αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας για αδειοδότηση των ερευνών βυθού και για την έκδοση NAVTEX στις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας της, από τις οποίες πρόκειται να περάσει το καλώδιο.
Εμπόδια
Το μήνυμα που προσπαθεί να στείλει η Αγκυρα σε όλους τους εμπλεκομένους είναι ότι θα προχωρήσει σε ενέργειες εναντίον του έργου και θα προσπαθήσει να το εμποδίσει αν δεν ζητηθεί η άδειά της, κάτι που η Αθήνα πάντως απορρίπτει κατηγορηματικά αφού οι περιοχές όπου πρόκειται να ποντιστεί το καλώδιο περιλαμβάνονται στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, είτε αυτή είναι οριοθετημένη με την Αίγυπτο, είτε μη οριοθετημένη, αλλά σε κάθε περίπτωση περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν στελέχη της κυβέρνησης, «δεν πρόκειται να αποδεχθούμε καμία άλλη αδειοδότηση, πλην αυτής που θα δώσουμε εμείς». Τα ίδια στελέχη απορρίπτουν κατηγορηματικά το ενδεχόμενο να υπάρξουν διαπραγματεύσεις των γαλλικών εταιρειών που συμμετέχουν στο έργο, της Nexans και της Meridiam που κατέχει το 66% του GSI. «H Αθήνα δέχεται μόνο διαπραγματεύσεις της γαλλικής κυβέρνησης με την Αγκυρα», αναφέρουν χαρακτηριστικά.
Από τη ναύλωση του πλοίου αλλά και από τη δραστηριοποίηση των γαλλικών εταιρειών σε Ελλάδα και Κύπρο για την έκδοση των απαραίτητων αδειών προκύπτει ότι οι Γάλλοι θέλουν να προχωρήσουν, είναι άγνωστο ωστόσο αν η Τουρκία θα επιδείξει διαλλακτικότητα. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, αναμένεται να υπάρξει -και μάλιστα σύντομαπρωτοβουλία της γαλλικής κυβέρνησης σε αυτή την κατεύθυνση, χωρίς ωστόσο να προδικάζεται αν αυτή η πρωτοβουλία θα στεφθεί από επιτυχία ή όχι. Ούτως ή άλλως, οι Γάλλοι είναι εξαιρετικά φειδωλοί ως προς τις κινήσεις που κάνουν και θα κάνουν στο θέμα αυτό. Διπλωματικές πηγές λένε πως το «κλειδί» για να προχωρήσει το καλώδιο χωρίς εντάσεις βρίσκεται στα χέρια της Γαλλίας.
Βούληση
Τόσο στο Παρίσι όσο και στην Αθήνα υπάρχει η βούληση να προχωρήσει το έργο και, όπως διαβεβαιώνουν διπλωματικές πηγές, ανεξαρτήτως των αποτελεσμάτων του διαλόγου Γαλλίας – Τουρκίας, το πλοίο θα πλεύσει σε κάθε περίπτωση στην ανοικτή θάλασσα. Σε ανύποπτο χρόνο, μάλιστα, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, έχει δηλώσει πως το έργο θα γίνει σε κάθε περίπτωση.
Αυτό φέρνει πολύ κοντά την προοπτική οι εργασίες βυθού να διεξάγονται συνοδεία ελληνικών πολεμικών πλοίων και μέσα σε κλοιό τουρκικών πολεμικών πλοίων. Σε αυτή την περίπτωση και με το ενδεχόμενο κλιμάκωσης ανοιχτό, ένα «ατύχημα» μπορεί να οδηγήσει σε θερμό επεισόδιο και σε μια σύρραξη ανάμεσα στις δύο χώρες – κάτι που ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα είχε χαρακτηρίσει ως αδιανόητο, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ δεν θα επιτρέψουν να συμβεί κάτι τέτοιο. Πάντως σε σχέση με το καλώδιο ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών είχε αφήσει να εννοηθεί πως θα υπάρξει μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας παρέμβαση της Ουάσιγκτον, ώστε να πέσουν οι τόνοι και να διευθετηθεί το ζήτημα, κάτι που έως τώρα δεν έχει γίνει ορατό και δεν φαίνεται στον ορίζοντα.
Από την ελληνική και την κυπριακή πλευρά, όμως, δεν υπάρχει καμία διάθεση για αναβολή ή καθυστέρηση των εργασιών. Μάλιστα, τα πράγματα φαίνεται να επιταχύνονται και τα εμπόδια και οι εκκρεμότητες να αίρονται, όπως αυτό της οικονομικής συμμετοχής της Κύπρου στην ανάκτηση των εξόδων του GSI. O Κύπριος υπουργός Ενέργειας, Μιχάλης Δαμιανός, επικοινώνησε στις αρχές της εβδομάδας με τον Ελληνα ομόλογό του Σταύρο Παπασταύρου προαναγγέλλοντας την έκδοση NAVTEX από τις ελληνικές Αρχές έως το τέλος Οκτωβρίου, ενώ ανέφερε ότι μόλις αυτή εκδοθεί θα δρομολογηθούν οι διαδικασίες από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας της Κύπρου, τον Διαχειριστή Μεταφοράς και το υπουργείο Οικονομικών ώστε να γίνει η αποδέσμευση της πρώτης δόσης των 25 εκατ. ευρώ προς τον ΑΔΜΗΕ (που παραμείνει διαχειριστής του GSI) από την Κυπριακή Δημοκρατία.
Η Τουρκία πάντως εμφανίζεται ανυποχώρητη και επιμένει ότι το καλώδιο δεν μπορεί να ποντιστεί χωρίς τη δική της άδεια. Μάλιστα, την τουρκική θέση επανέφερε στο προσκήνιο στις αρχές της περασμένης εβδομάδας ο διευθυντής του Κέντρου Ερευνών Ναυτικού Δικαίου (DEHUKAM), Μουσταφά Μπασκαρά, σε τηλεοπτική του συνέντευξη στο CNN Türk. Ο Μ. Μπασκαρά υποστήριξε ότι η διαδρομή του Great Sea Interconnector (GSI) διέρχεται από περιοχές που η Τουρκία θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα και ότι οποιαδήποτε δραστηριότητα σε αυτές πρέπει να πραγματοποιηθεί με τη συγκατάθεσή της.
Ο Τούρκος αξιωματούχος στήριξε την επιχειρηματολογία του στις συντεταγμένες που η Αγκυρα κοινοποίησε στα Ηνωμένα Εθνη τον Μάρτιο του 2020, αλλά και στο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 και στη συμφωνία οριοθέτησης που υπέγραψε η Τουρκία με το ψευδοκράτος το 2011. Οπως μάλιστα τόνισε, για τις δραστηριότητες που πρόκειται να πραγματοποιηθούν εντός αυτών των περιοχών απαιτείται άδεια της Τουρκίας, προσθέτοντας: «Αν δεν έχει ζητηθεί άδεια, το έργο δεν μπορεί να γίνει. Αυτή η διαδικασία δεν αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα. Οποιος πρόκειται να πραγματοποιήσει εργασίες στην υφαλοκρηπίδα της Τουρκίας πρέπει να λάβει άδεια για τις εργασίες αυτές». Ο Μ. Μπακαρά δεν είναι τυχαίος αφού το Ινστιτούτο του οποίου προΐσταται κατήρτισε τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της Τουρκίας και έχει ετοιμάσει και το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Η συνέντευξή του ήταν ένα μήνυμα από την Αγκυρα προς όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές.