Λίγο πριν ή αμέσως μετά το Πάσχα αναμένεται, σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, να προχωρήσει ο Αλέξης Τσίπρας στην ανακοίνωση της ίδρυσης νέου πολιτικού φορέα, ανοίγοντας επισήμως ένα νέο κεφάλαιο στον προοδευτικό χώρο. Η επιλογή του χρόνου μόνο τυχαία δεν είναι, καθώς συνδέεται με μια περίοδο πολιτικής ρευστότητας, κοινωνικής αμφισβήτησης και αναζήτησης εναλλακτικής πρότασης διακυβέρνησης απέναντι στο Μέγαρο Μαξίμου.
Το μήνυμα ότι το εγχείρημα όχι μόνο δεν «πάγωσε» αλλά βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη έστειλε ο πρώην πρωθυπουργός με την πρόσφατη ομιλία του στη Θεσσαλονίκη. Με σαφή και μετρημένο τρόπο, επιχείρησε να αποδομήσει τα σενάρια που καλλιεργήθηκαν το τελευταίο διάστημα και τον ήθελαν να κάνει πίσω ή να αναθεωρεί τα σχέδιά του, ιδίως μετά τις δημόσιες παρεμβάσεις της Μαρίας Καρυστιανού. Η χαρακτηριστική φράση που επέλεξε -«και όμως κινείται»- λειτούργησε ως πολιτικό μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση: το σχέδιο δεν ανεστάλη ποτέ.
Αντιθέτως, όπως ο ίδιος τόνισε, πρόκειται για μια διαδικασία που θα προχωρήσει «με σχέδιο και μεθοδικά», μακριά από βιαστικές κινήσεις και πρόχειρες λύσεις.
Σταδιακά
Στο επιτελείο του πρώην πρωθυπουργού επιμένουν ότι η παρούσα συγκυρία δεν προσφέρεται για αιφνιδιασμούς, αλλά για σταδιακή και ουσιαστική επαναφορά στον δημόσιο διάλογο. Εκτιμούν ότι η κοινωνία βρίσκεται σε μεταβατική φάση, εκφράζοντας την έντονη δυσπιστία της απέναντι στους παραδοσιακούς κομματικούς μηχανισμούς, καθώς και ότι η οικοδόμηση εμπιστοσύνης απαιτεί χρόνο. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και φίλα προσκείμενα στελέχη αναγνωρίζουν πως ο πολιτικός χρόνος δεν είναι απεριόριστος.
Στο μικροσκόπιο της Αμαλίας βρίσκονται φυσικά οι δημοσκοπήσεις, οι οποίες εμφανίζουν τη δυνητική ψήφο σε ένα νέο εγχείρημα του Αλ. Τσίπρα να κινείται από 17% έως 19% και να καταγράφει σταθερότητα, αλλά σε ορισμένες μετρήσεις και μια πτώση των ποσοστών του. Σίγουρα θα επιθυμούσαν να υπάρχει μεγαλύτερη δυναμική, ωστόσο αυτό που σημείωναν με νόημα είναι πως ακόμα ο πρώην πρωθυπουργός επανασυστήνεται στους πολίτες, καθώς απευθύνεται σε ένα τελείως διαφορετικό κοινό. Αυτό χρειάζεται χρόνο, ενώ ακόμη δεν υπάρχουν ούτε κόμμα ούτε πρόγραμμα, ενώ δεν έχουν εμφανιστεί τα πρόσωπα που θα βγουν μπροστά και θα αποτελέσουν την αιχμή του δόρατος στο νέο εγχείρημα. Οσον αφορά τη Μ. Καρυστιανού, προφανώς αναγνωρίζουν ότι υπάρχει δυναμική στην αντισυστημική ψήφο, ωστόσο θεωρούν πως δικαιώνονται καθώς αμέσως, όπως υποστήριζαν, φάνηκε το «ακροδεξιό προφίλ» που έχει, από την πρώτη ακόμη συνέντευξή της.
Δίαυλοι
Ο στόχος του Αλ. Τσίπρα άλλωστε είναι άλλος. Στο παρασκήνιο, η κινητικότητα είναι ήδη έντονη. Πρόσωπα που έχουν απογοητευτεί από την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ φέρονται να έχουν ανοίξει διαύλους επικοινωνίας με το περιβάλλον Τσίπρα, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες, στελέχη της Χαριλάου Τρικούπη συνομιλούν διακριτικά με την πλευρά του πρώην πρωθυπουργού, έχοντας το βλέμμα στραμμένο στην επόμενη ημέρα του προοδευτικού χώρου. Οι επαφές αυτές δεν έχουν ακόμη θεσμικό χαρακτήρα, αποτυπώνουν όμως την αναζήτηση διεξόδου από το αδιέξοδο της πολυδιάσπασης.
Την ίδια στιγμή, συνεχίζουν να διαμορφώνονται εστίες αυτόοργάνωσης «από τα κάτω». Μετά την ανατολική Αττική ακολούθησε η Αχαΐα, όπου 17 υποστηρικτές του Αλ. Τσίπρα συγκρότησαν την Πρωτοβουλία Προοδευτικών Πολιτών Αχαΐας και δημοσιοποίησαν ανοιχτή επιστολή με τον εύγλωττο τίτλο «Δεν πάει άλλο…». Στο κείμενό τους κάνουν λόγο για ένα κενό εκπροσώπησης που έχει δημιουργηθεί λόγω του κατακερματισμού και της αδυναμίας της Αριστεράς και των προοδευτικών δυνάμεων, ένα κενό που, όπως σημειώνουν, κινδυνεύει να καλυφθεί από «αυτόκλητους σωτήρες».
Οι υπογράφοντες αυτοπροσδιορίζονται ως ενεργοί προοδευτικοί πολίτες και δηλώνουν «παρών» στο κάλεσμα του πρώην πρωθυπουργού για μια πολιτική με πυξίδα την εντιμότητα και τη δικαιοσύνη. Εκτιμούν ότι η επιστροφή του Αλ. Τσίπρα στο πολιτικό προσκήνιο μπορεί να αποτελέσει τον πυρήνα μιας νέας συλλογικής προσπάθειας, ικανής να ενώσει δυνάμεις και να δώσει φωνή σε όσους νιώθουν ότι βρίσκονται στο περιθώριο.
Καταλύτης
Τον στρατηγικό σχεδιασμό του εγχειρήματος αποτύπωσε με σαφήνεια και ο στενός συνεργάτης του Αλ. Τσίπρα, Θανάσης Καρτερός. Οπως σημειώνει, στόχος δεν είναι η ίδρυση ενός ακόμη προσωποπαγούς κόμματος, αλλά η κινητοποίηση μιας μειοψηφικής, πλην κρίσιμης, κοινωνικής μάζας που θα λειτουργήσει ως καταλύτης για τη διαμόρφωση ενός ευρύτερου προοδευτικού ρεύματος. Κατά τον ίδιο, οι υφιστάμενοι κομματικοί σχηματισμοί στον προοδευτικό χώρο έχουν εξαντλήσει το πολιτικό τους κεφάλαιο και αδυνατούν να απαντήσουν στις απαιτήσεις της κοινωνίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η απόρριψη της λογικής ενός αριστερού/προοδευτικού μετώπου με τη συμμετοχή των σημερινών ηγεσιών. Ενα τέτοιο σχήμα, σύμφωνα με τον Θ. Καρτερό, θα ήταν τόσο ουτοπικό όσο και αναποτελεσματικό, καθώς θα συνιστούσε μια συγκόλληση «από τα πάνω», χωρίς φρεσκάδα και κοινωνική δυναμική. Αντίθετα, η πρόταση που επεξεργάζεται η πλευρά Τσίπρα αφορά την ανασύνθεση της προοδευτικής παράταξης μέσα από μια ανοιχτή, συμμετοχική διαδικασία, με αναφορές ακόμη και στην εμπειρία της αυτο-οργάνωσης του ΠΑΣΟΚ το 1974.
Ωστόσο, ο Αλ. Τσίπρας φάνηκε στην τελευταία του ομιλία να ρίχνει τους τόνους σε σχέση με τους πρώην συντρόφους του, καθώς εστίασε στην κυβέρνηση και στα καρφιά σε Νίκο Ανδρουλάκη και Μ. Καρυστιανού. Μάλιστα, στην αρχή χαιρέτησε τους παριστάμενους χρησιμοποιώντας τον όρο «σύντροφοι», κάτι που είχε αποφύγει στις προηγούμενες παρουσιάσεις.
Φαίνεται πως το μήνυμα ελήφθη και στο άνοιγμα του κρίσιμου Συνεδρίου της Νέας Αριστεράς, που ολοκληρώνεται σήμερα και θα κρίνει πολλά για τις μετέπειτα κινήσεις στον προοδευτικό χώρο, ο Αλέξης Χαρίτσης έτεινε χείρα ανακωχής και φιλίας προς τον πρώην πρωθυπουργό.
Συγκεκριμένα, αναγνώρισε ότι το εγχείρημα της Νέας Αριστεράς έδωσε «ανάσα αξιοπρέπειας» σε έναν ηττημένο κόσμο, υπογραμμίζοντας παράλληλα την ανάγκη πολιτικού διαλόγου και ουσιαστικής κριτικής, χωρίς αποκλεισμούς και φοβικά σύνδρομα. «Μετά την εμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα στην Αθήνα, όταν όλοι μιλούσαν για εξώστες και άλλες τέτοιες ανοησίες, δείξαμε ότι ο μόνος δρόμος είναι αυτός του πολιτικού διαλόγου και της ουσιαστικής κριτικής», είπε χαρακτηριστικά, ανοίγοντας τον δρόμο της επαναπροσέγγισης.
Ολα τα παραπάνω συνθέτουν ένα σκηνικό προσεκτικών και σταθερών κινήσεων. Η τελική ανακοίνωση του νέου φορέα θα σηματοδοτήσει όχι απλώς μια προσωπική επιστροφή, αλλά μια απόπειρα αναδιάταξης ολόκληρου του προοδευτικού χώρου. Το αν αυτή η προσπάθεια θα καταφέρει να αποκτήσει μαζικά χαρακτηριστικά και πολιτικό βάθος θα κριθεί στους μήνες που ακολουθούν.