Σαφή όρια σε ό,τι αφορά το εύρος των συνομιλιών με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα έθεσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, λίγες ημέρες πριν αναχωρήσει για τη συνάντηση με τον Τούρκο Πρόεδρο και τη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ) ανάμεσα στις δύο χώρες. Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο περιοδικό «Foreign Policy» ο Πρωθυπουργός υπενθύμισε τις ελληνικές «κόκκινες γραμμές», καθώς δήλωσε ότι «η μία βασική διαφορά που αναγνωρίζουμε αφορά την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο». Προσέθεσε, δε, ότι στην Άγκυρα «θα διατυπώσει ξεκάθαρες θέσεις ως προς τη βασική μας διαφορά».
Στο Μαξίμου δεν έχουν προσδοκίες ότι μπορεί να υπάρξει κάποια πρόοδος σε ό,τι αφορά το μείζον στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Οπως είπε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης σε συνέντευξή του στις αρχές της περασμένης εβδομάδας, «όσο η Τουρκία προσθέτει σε αυτό το “μενού” (δηλαδή την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας) και άλλα θέματα, καταλαβαίνετε ότι το να προχωρήσουμε περαιτέρω σε αυτή την κατεύθυνση είναι κάτι το οποίο σε αυτή τη συγκυρία το θεωρώ δύσκολο».
Από την πλευρά τους οι Τούρκοι δεν σταματούν να βάζουν με προκλητικό τρόπο θέματα στην ατζέντα, όπως έκαναν με την ανακοίνωση στον απόηχο της τραγωδίας της Χίου, με την οποία επανέφεραν την πάγια και διαχρονική διεκδίκησή τους για έρευνα και διάσωση στο μισό Αιγαίο. Μόλις συνέβη η τραγωδία στη Χίο, εκδόθηκε αμέσως από τις ελληνικές Αρχές η αναγκαία NAVTEX, αλλά και NOTAM, για την έναρξη της επιχείρησης έρευνας και διάσωσης (S&R). Με δική της ΝΟΤΑΜ η Τουρκία απάντησε ότι δεν αποδέχεται τον ορισμό της περιοχής S&R με αναφορά στο FIR Αθηνών και ότι η ελληνική NOTAM παραβιάζει τμήμα των τουρκικών χωρικών υδάτων και εμπίπτει στην τουρκική θαλάσσια περιοχή έρευνας και διάσωσης. Η ΝΟΤΑΜ επανέφερε στην πραγματικότητα δύο πάγιες τουρκικές θέσεις της «Γαλάζιας Πατρίδας»: τη μη αναγνώριση των ορίων του FIR Αθηνών και τη διεκδίκηση αρμοδιότητας για επιχειρήσεις S&R έως τον 25ο μεσημβρινό.
Είχε προηγηθεί, μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα, μια προκλητική απάντηση του τουρκικού υπουργείου Αμυνας σε όσα ανέφερε σε συνέντευξή του την περασμένη Δευτέρα ο Κυριάκος Μητσοτάκης για τα 12 ναυτικά μίλια. «Το δικαίωμα επέκτασης έως τα 12 μίλια είναι αναφαίρετο δικαίωμα της Ελλάδας», είχε πει ο πρωθυπουργός. Στην ανακοίνωσή του, το τουρκικό υπουργείο Αμυνας χαρακτήρισε τις δηλώσεις του «αντίθετες στο Διεθνές Δίκαιο και απαράδεκτες», ενώ σημείωνε ότι «αγνοούν τις υφιστάμενες διαφορές, παραβιάζουν τα δικαιώματα της τουρκικής πλευράς και δεν παράγουν αποτελέσματα». Πάντως, είναι αξιοσημείωτο ότι σε αυτή την τοποθέτηση δεν υπήρχε -όπως και στις δηλώσεις του Τούρκου ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν πριν από έναν μήνα- κάποια αναφορά στο casus belli.
Θετική ένδειξη
Η Αθήνα διαβάζει προσεκτικά και με ενδιαφέρον τις αντιφατικές τουρκικές τοποθετήσεις, χωρίς να αφίσταται ωστόσο από τις «κόκκινες γραμμές» της. Στο Μαξίμου πάντως αντιλαμβάνονται τις δηλώσεις Φιντάν ως μια θετική ένδειξη τουρκικού προβληματισμού. «Εγώ θα κρατήσω ότι η δήλωση του κυρίου Φιντάν ήταν ένα δειλό βήμα, θα έλεγα, στη σωστή κατεύθυνση. Αλλά περισσότερα θα μπορώ να σας πω μετά τη συνάντηση που θα έχω με τον κύριο Ερντογάν», είπε ο πρωθυπουργός στη συνέντευξή του.
Η συνάντηση των δύο ηγετών θα είναι η πρώτη από τον Σεπτέμβριο του 2024 στη Νέα Υόρκη. Γίνεται σε ένα εντελώς διαφορετικό τοπίο από τότε και με το κλίμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων να απέχει παρασάγγας από εκείνο που επικρατούσε πριν από δύο χρόνια. Ωστόσο, η Αθήνα αντιλαμβάνεται ότι η συζήτηση είναι καλύτερο να γίνεται από το να μη γίνεται και ότι η απευθείας επικοινωνία με τον Ερντογάν ξορκίζει τα… σενάρια αμερικανικής επιδιαιτησίας που διακινούνται εδώ και αρκετούς μήνες: «Δεν θεωρώ -και νομίζω ότι αυτή την άποψη συμμερίζεται και η Τουρκία- ότι χρειαζόμαστε κάποιον επιδιαιτητή ή κάποιον διαμεσολαβητή για να συζητήσουμε ζητήματα τα οποία αφορούν τις δύο χώρες», έχει δηλώσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Ο Έλληνας Πρωθυπουργός θα έχει μια κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Ερντογάν στο Λευκό Παλάτι της Αγκυρας και θα ακολουθήσει η διευρυμένη συνεδρίαση του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας. Θα συνοδεύεται από τον διευθυντή του διπλωματικού του γραφείου, Μίλτωνα Νικολαΐδη, και τη διευθύντρια του γραφείου Διεθνούς Στρατηγικού Σχεδιασμού και Επικοινωνίας, Αριστοτελία Πελώνη. Στην Αγκυρα θα βρίσκεται σύσσωμη η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών (Γιώργος Γεραπετρίτης, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου και Χάρης Θεοχάρης). Οι υπουργοί που θα συμμετάσχουν στο ΑΣΣ αναμένεται να οριστικοποιηθούν τα επόμενα εικοσιτετράωρα, ενώ θα μεταβούν στην Αγκυρα με διαφορετικό αεροπλάνο από εκείνο του πρωθυπουργού.