Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, χαρακτήρισε «μεγάλο πολιτικό θόρυβο» τις αντιδράσεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, χαρακτηρίζοντας παράλληλα κατανοητές τις διπλωματικές πρωτοβουλίες της Ελλάδας στην ΕΕ.
- Παρά την πρόθεση της Άγκυρας για συνέχιση των διαβουλεύσεων, η Αίγυπτος επανέλαβε το κατηγορηματικό της «όχι», ξεκαθαρίζοντας ότι απορρίπτει την πρόσφατη έγκριση της συμφωνίας από τη λιβυκή Βουλή.
- Η Ελλάδα απορρίπτει το μνημόνιο ως άκυρο και ανυπόστατο με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ βρίσκεται σε επαφές με το Κάιρο για την επέκταση της μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ προς την Κύπρο.
Στις διπλωματικές πρωτοβουλίες της Ελλάδας κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου αναφέρθηκε την Παρασκευή (23/10) ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, σχολιάζοντας τις αντιδράσεις που προκάλεσε η πρόσφατη έγκριση της συμφωνίας από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης.
Ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας υποστήριξε ότι η συμφωνία του 2019 βρίσκεται ήδη σε ισχύ, χαρακτήρισε τις αντιδράσεις «πολιτικό θόρυβο» και αναφέρθηκε στις προσπάθειες της Αθήνας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χαρακτηρίζοντας τις ελληνικές κινήσεις κατανοητές. Παράλληλα, εξέφρασε την προθυμία της Άγκυρας να συνεχίσει τις διαβουλεύσεις με την Αίγυπτο, η οποία εξακολουθεί να απορρίπτει κατηγορηματικά το μνημόνιο.
Οι δηλώσεις έγιναν στην Κωνσταντινούπολη, μετά τις υπουργικές συναντήσεις της περιφερειακής ομάδας R4 με ευρωπαϊκές χώρες.
Φιντάν: «Κατανοητές οι πρωτοβουλίες της Ελλάδας στην ΕΕ»
Σύμφωνα με το τουρκικό πρακτορείο ANKA, ο Χακάν Φιντάν υπενθύμισε ότι η Άγκυρα υπέγραψε το μνημόνιο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών με τη Λιβύη το 2019 και υποστήριξε ότι η πρόσφατη έγκρισή του από το λιβυκό κοινοβούλιο δεν μεταβάλλει τη νομική του ισχύ, όπως την αντιλαμβάνεται η τουρκική πλευρά.
Ο Τούρκος υπουργός χαρακτήρισε «μεγάλο πολιτικό θόρυβο» τις αντιδράσεις που προκάλεσε η απόφαση της λιβυκής Βουλής, επιμένοντας ότι η συμφωνία βρίσκεται ήδη σε ισχύ.
Αναφερόμενος ειδικότερα στη στάση της Αθήνας, δήλωσε: «Βλέπουμε τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει ανοιχτά η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό είναι επίσης κατανοητό».
Παράλληλα, ο Φιντάν επανέλαβε ότι η Άγκυρα θα συνεχίσει τις προσπάθειές της για τη σταθεροποίηση της Λιβύης, παρά τις διαφωνίες που εξακολουθούν να υπάρχουν με άλλες χώρες της Ανατολικής Μεσογείου για τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης.
Συζητήσεις με την Αίγυπτο και πρόταση για συμμετοχή της Ιταλίας
Αναφερόμενος στις αντιρρήσεις της Αιγύπτου, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών αναγνώρισε ότι το Κάιρο διατηρεί επιφυλάξεις για το μνημόνιο, σημειώνοντας ωστόσο ότι το συγκεκριμένο ζήτημα συζητείται μεταξύ των δύο χωρών εδώ και αρκετά χρόνια.
Ο Φιντάν υποστήριξε ότι υπάρχει δυνατότητα εποικοδομητικών διαβουλεύσεων και αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο συνομιλιών με τη συμμετοχή της Τουρκίας, της Αιγύπτου και της Ιταλίας για την αντιμετώπιση των ανησυχιών που συνδέονται με τη Λιβύη και τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης.
«Μπορούν να υπάρξουν θετικές, εποικοδομητικές προσεγγίσεις. Πρέπει να υπάρξουν. Δεν έχουμε κανένα πρόβλημα με αυτό. Το εξέφρασα και στον Αιγύπτιο ομόλογό μου. Αυτή είναι και η θέση του προέδρου μας», δήλωσε.
Η τοποθέτησή του αφορά το ενδεχόμενο περαιτέρω διαβουλεύσεων για το τουρκολιβυκό μνημόνιο και δεν συνιστά ανακοίνωση έναρξης διαπραγματεύσεων για οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου.
Κατηγορηματικό «όχι» από την Αίγυπτο
Παρά το άνοιγμα της τουρκικής πλευράς, η Αίγυπτος επανέλαβε την πλήρη αντίθεσή της στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Σύμφωνα με την αιγυπτιακή εφημερίδα Egyptian Gazette, ο υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελάτι συναντήθηκε με τον Χακάν Φιντάν στην Κωνσταντινούπολη και ξεκαθάρισε ότι το Κάιρο απορρίπτει την έγκριση της συμφωνίας του 2019 από τη λιβυκή Βουλή.
Ο Αιγύπτιος υπουργός υπογράμμισε την ανάγκη σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών του 1982, ιδίως σε ό,τι αφορά την οριοθέτηση Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών και υφαλοκρηπίδας.
Μάλιστα, σε συνέντευξή του στο τουρκικό τηλεοπτικό δίκτυο TRT, ο Αμπντελάτι χαρακτήρισε το τουρκολιβυκό μνημόνιο άκυρο, επισημαίνοντας ότι η απόφαση της λιβυκής Βουλής δεν παράγει νομικές συνέπειες για την Αίγυπτο ή τα θαλάσσια δικαιώματά της, όπως μετέδωσε το Egypt Today.
Από την πλευρά του, ο Φιντάν δήλωσε ότι κατανοεί τις αιγυπτιακές ανησυχίες και τάχθηκε υπέρ της συνέχισης των επαφών.
Η ελληνική απάντηση και η θέση της ΕΕ
Η νέα τοποθέτηση Φιντάν έρχεται μετά την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου, να εγκρίνει τη συμφωνία που είχε υπογραφεί το 2019 μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης.
Η Ελλάδα απορρίπτει το μνημόνιο ως άκυρο και ανυπόστατο, υποστηρίζοντας ότι η χάραξη των θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης παραγνωρίζει την ύπαρξη και τα κυριαρχικά δικαιώματα ελληνικών νησιών, κυρίως της Κρήτης.
Αντίστοιχη θέση έχει διατυπώσει και η Ευρωπαϊκή Ένωση, επισημαίνοντας ότι το μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες εις βάρος τους.
Παράλληλα, η Αθήνα έχει προχωρήσει σε διπλωματικές ενέργειες στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει ξεκαθαρίσει ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να αποδεχθεί την εφαρμογή της επίμαχης συμφωνίας.
Σύμφωνα με το Reuters, Ελλάδα και Αίγυπτος βρίσκονται επίσης σε συζητήσεις για την επέκταση προς ανατολάς της συμφωνίας μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ που υπέγραψαν το 2020, προς την κατεύθυνση της Κύπρου.
Προαναγγέλλει εξελίξεις για την ενοποίηση της Λιβύης
Στη συνέντευξη Τύπου, ο Χακάν Φιντάν αναφέρθηκε και στις προσπάθειες ενοποίησης της Λιβύης, εκτιμώντας ότι έχουν πλέον διαμορφωθεί κατάλληλες συνθήκες για την προσέγγιση των αντίπαλων διοικήσεων στα ανατολικά και δυτικά της χώρας.
Όπως υποστήριξε, η διαδικασία δεν περιορίζεται στην πολιτική ενοποίηση, αλλά περιλαμβάνει και τη συγκρότηση ενιαίων στρατιωτικών δομών.
«Και οι δύο πλευρές διαθέτουν στρατιωτικές δομές. Εφόσον πρόκειται να υπάρξει ενοποίηση της χώρας, αυτές πρέπει να ενωθούν υπό έναν εθνικό στρατό», ανέφερε.
Ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας προανήγγειλε μάλιστα ότι η Άγκυρα ενδέχεται να ανακοινώσει σύντομα θετικές εξελίξεις για τη συγκεκριμένη διαδικασία, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.