Η τηλεοπτική εμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα στο «Ενώπιος Ενωπίω» δεν ήταν απλώς μια συνέντευξη. Ήταν ένα πολιτικό σήμα επανεκκίνησης, με σαφές χρονοδιάγραμμα, αιχμές προς το παρελθόν και αυστηρούς όρους για το μέλλον. Τρία χρόνια μετά την τελευταία τηλεοπτική παρουσία του, ο πρώην πρωθυπουργός επέλεξε τον Νίκο Χατζηνικολάου για να στείλει μηνύματα προς πάσα κατεύθυνση: στους παλιούς συντρόφους, στους πολιτικούς αντιπάλους, αλλά κυρίως στην κοινωνία.
Το σημαντικότερο νέο; Ο χρονικός ορίζοντας. Για πρώτη φορά, ο Αλ. Τσίπρας «δείχνει» Σεπτέμβριο για την ίδρυση νέου πολιτικού φορέα, χωρίς ωστόσο να αποκλείει αιφνιδιασμούς. «Οι εξελίξεις μάς προλαβαίνουν», σημειώνει με νόημα, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι διεργασίες έχουν ήδη ξεκινήσει στο παρασκήνιο και ενδέχεται να «τρέξουν» πιο γρήγορα από το αναμενόμενο.
Οπως και να έχει, ξεκαθάρισε πως θα είναι παρών στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση, όποτε και αν αυτή γίνει.
Ωστόσο, το εγχείρημα που περιγράφει δεν θυμίζει σε τίποτα τα κλασικά κομματικά μοντέλα. Ο πρώην πρωθυπουργός θέτει από τώρα τους κανόνες του παιχνιδιού: καμία «ρεζερβέ» θέση, καμία προνομιακή μεταχείριση, κανένα αυτόματο εισιτήριο για την πρώτη γραμμή. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο και αποδέκτες του είναι όσοι θεωρούν ότι έχουν προβάδισμα λόγω παρελθόντος στον ΣΥΡΙΖΑ.
Σε οργανωτικό επίπεδο, οι διεργασίες έχουν ήδη ξεκινήσει. Το μανιφέστο του νέου κόμματος αναμένεται μετά το Πάσχα, με επικεφαλής της ομάδας επεξεργασίας τον Γιώργο Σιακαντάρη, ενώ το στήσιμο του δικτύου στην περιφέρεια έχει αναλάβει ο Γιώργος Βασιλειάδης, ο οποίος βρίσκεται σε επαφές με στελέχη σε όλη τη χώρα.
«Σε αυτή τη νέα προσπάθεια όσοι χωρίς εξαιρέσεις συμφωνούν και επιθυμούν να ακολουθήσουν θα είναι ευπρόσδεκτοι, χωρίς όμως να θέτουν όρους και προϋποθέσεις για τη στήριξή τους. Οι παθογένειες δεν θα συνεχιστούν», τονίζει, επιλέγοντας μια φράση που συμπυκνώνει την πρόθεσή του να αποστασιοποιηθεί από επιλογές και πρόσωπα της προηγούμενης περιόδου.
Επανατοποθέτηση
Δεν πρόκειται απλώς για αυτοκριτική, είναι μια προσπάθεια πολιτικής επανατοποθέτησης, με σαφή στόχο να εμφανιστεί ως φορέας ανανέωσης και όχι ως συνέχεια. Ακόμη πιο αυστηρός εμφανίζεται στο θέμα των βουλευτών. Ο Αλ. Τσίπρας βάζει «κόφτη» σε όσους σκέφτονται να τον ακολουθήσουν διατηρώντας την έδρα τους. Οποιος θέλει να συμμετάσχει στο νέο εγχείρημα, θα πρέπει πρώτα να παραιτηθεί. «Αυτή η προσπάθεια, επειδή συνειδητά θέλω να γεννηθεί μέσα στην κοινωνία, δεν θα γεννηθεί μέσα στη Βουλή. Δεν μπορεί στο ξεκίνημά της να έχει εν ενεργεία βουλευτές, διότι δεν θα έχει Κοινοβουλευτική Ομάδα», είπε χαρακτηριστικά. Και κάπου εκεί έρχεται η πιο προσωπική στιγμή της συνέντευξης. «Εχω πάθει και έχω μάθει», ανέφερε, συνοψίζοντας τη διάθεσή του για αυτοκριτική. «Δεν είμαι ο ίδιος Τσίπρας», προσέθεσε, επιχειρώντας να πείσει ότι επιστρέφει διαφορετικός, πιο έμπειρος, πιο συνειδητοποιημένος, ίσως και πιο προσεκτικός.
Ομως η συζήτηση πήρε φωτιά όταν ήρθε στο τραπέζι το 2015. Η αναφορά του στο κλείσιμο των τραπεζών ήταν αρκετή για να προκαλέσει πολιτική θύελλα. Ο πρώην πρωθυπουργός υποστήριξε ότι ένα από τα λάθη του ήταν πως δεν προχώρησε ο ίδιος σε αυτή την κίνηση νωρίτερα – μια δήλωση που άνοιξε ξανά μία από τις πιο τραυματικές σελίδες της ελληνικής οικονομικής κρίσης.
«Δεν κλείσαμε εμείς τις τράπεζες, μας τις έκλεισαν. Εμείς έπρεπε να τις κλείσουμε την επομένη των εκλογών (του Ιανουαρίου του 2015) και όχι να αφήσουμε να μας εκβιάζουν μέσα από τη διαρροή των καταθέσεων, μέσα από τις κινήσεις με το σταγονόμετρο “σας δίνουμε ρευστότητα, δεν σας δίνουμε ρευστότητα” και να πάμε να κάνουμε τη διαπραγμάτευση έχοντας βεβαίως ένα μικρό υφεσιακό κόστος εκεί, το κλείσιμο των τραπεζών και τα capital controls», τόνισε ο πρώην πρωθυπουργός.
Η αντίδραση δεν άργησε. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης έκανε λόγο για «ανατριχιαστική» τοποθέτηση, κατηγορώντας τον για αμετανόητη στάση και επιχειρώντας να τον ταυτίσει με τις πιο ακραίες φωνές της περιόδου, όπως ο Παναγιώτης Λαφαζάνης και ο Γιάνης Βαρουφάκης. Η σύγκρουση αυτή δείχνει ότι, παρά την αποχώρησή του από την κομματική ηγεσία, ο Αλ. Τσίπρας παραμένει στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Στο ίδιο μήκος κύματος, υπερασπίστηκε και το δημοψήφισμα του 2015, επιμένοντας ότι αποτέλεσε ένα κρίσιμο εργαλείο για την επίτευξη συμφωνίας και την έξοδο από τα μνημόνια. «Εκείνο το βράδυ, του 63% του “όχι” στο δημοψήφισμα, μπορούσα να πάρω τη χώρα και να την πάω όπου θέλω. Αλλά δεν ήμουν ανόητος», ανέφερε και προσέθεσε: «Θεωρώ ότι η 5η Ιουλίου ήταν η κορυφαία στιγμή για την έξοδο της χώρας από τη μνημονιακή επιτροπεία. Αν δεν υπήρχε αυτό το δημοψήφισμα, δεν υπήρχε περίπτωση η χώρα να ορθοποδήσει». Μια θέση που εξακολουθεί να διχάζει και πιθανότατα θα συνεχίσει να αποτελεί σημείο σύγκρουσης στον δημόσιο διάλογο.
Σαφείς αιχμές
Ο πρώην πρωθυπουργός άσκησε έντονη κριτική στην κυβέρνηση τόσο για την υπόθεση των υποκλοπών όσο και για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και την τραγωδία των Τεμπών, λέγοντας πως υπό κανονικές συνθήκες ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα έπρεπε ήδη να έχει εξαγγείλει πρόωρες εκλογές, ενώ άφησε αιχμές κατά του ΠΑΣΟΚ λέγοντας πως δεν μπορεί να πείσει όταν το μισό υπουργικό συμβούλιο αποτελείται από πρώην στελέχη του και έχει δημιουργήσει την εικόνα μιας «περιστρεφόμενης» πόρτας ανάμεσα στο Μαξίμου και στη Χαριλάου Τρικούπη.
Πίσω από τις δηλώσεις διακρίνεται μια συνολική στρατηγική: ο Αλ. Τσίπρας επιχειρεί να χτίσει ένα νέο πολιτικό αφήγημα, ισορροπώντας ανάμεσα στην αυτοκριτική και στη διεκδίκηση. Να αποδεχθεί τα λάθη, χωρίς να αποκηρύξει πλήρως το παρελθόν του. Να εμφανιστεί ως «νέος», χωρίς να πάψει να είναι γνώριμος.
Η συνέντευξη στο «Ενώπιος ενωπίω» ήταν το πρώτο βήμα. Ενα restart με σαφή μηνύματα, αλλά και πολλές εκκρεμότητες. Ενα είναι βέβαιο. Οτι ο Αλ. Τσίπρας δήλωσε «παρών». Και αυτή τη φορά δείχνει πως θέλει να παίξει το παιχνίδι με τους δικούς του όρους.