Ο Κωνσταντίνος Κυριακού, πρωταγωνιστής και σκηνοθέτης της βραβευμένης παράστασης “Ay, Carmela” μιλά για το έργο «Έκκληση υπέρ της μνήμης» που πέρυσι ενθουσίασε κοινό και κριτικούς και που για τρίτη σεζόν ανεβαίνει στο θέατρο Μεταξουργείο.
Νάντια Ρηγάτου
Πέρυσι, η παράστασή σας απέσπασε 3 επαίνους (Σκηνοθεσίας, Γυναικείας Ερμηνείας, Ανδρικής Ερμηνείας), στα Θεατρικά Βραβεία «Κάρολος Κουν» της Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών. Πώς αισθάνεστε γι’ αυτήν τη διάκριση;
Αυτή η διάκριση είναι μια μεγάλη ευθύνη τόσο προς το κοινό μας όσο και προς τον ίδιο μας τον εαυτό, και συγχρόνως μάς ενθαρρύνει και μας εμψυχώνει, έτσι ώστε να συνεχίσουμε ακάθεκτοι ως άλλοι Δον Κιχώτες. Και η Κατερίνα και εγώ αισθανόμαστε μέγιστη ηθική ικανοποίηση, καθώς αναγνωρίζεται η δουλειά που έχουμε κάνει μέχρι τώρα ως THEARTES, αλλά και ως μεμονωμένοι καλλιτέχνες. Αυτήν την επιβράβευση της καλλιτεχνικής μας συν δημιουργίας λοιπόν αποφασίσαμε να τη γιορτάσουμε ξαναπαρουσιάζοντας για τρίτη θεατρική χρονιά την αγαπημένη “Ay, Carmela!”μας!
Το έργο διαδραματίζεται κατά την περίοδο του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου. Ποιες είναι οι αναλογίες του με το σήμερα;
Κ.Κ: Οι βασικές αναλογίες με το σήμερα εντοπίζονται σε κάθε γωνιά του πλανήτη μας. Σχεδόν σε κάθε σημείο τού ορίζοντα εκτυλίσσεται ένας εμφύλιος πόλεμος ή λαμβάνει χώρα μία πολεμική σύρραξη μεταξύ γειτονικών χωρών. Δεν νομίζω ότι χρειάζεται να κάνω την απαρίθμησή τους, άσε που σίγουρα κάτι θα μου διαφύγει, αφού κάθε μέρα ξεσπάει ένας καινούργιος πόλεμος, που δεν είναι απαραίτητο να γίνεται με χρήση όπλων, καθόσον υπάρχουν και οι οικονομικοί πόλεμοι, οι υγειονομικοί πόλεμοι, οι καταναλωτικοί πόλεμοι και τόσοι πολλοί άλλοι πόλεμοι! Επιπροσθέτως, το έργο αναφέρεται στην αξιοπρέπεια τόσο των ζωντανών όσο και των νεκρών, διότι η αξιοπρέπεια των νεκρών χάνεται όταν αυτοί λησμονιούνται, και κατά αυτόν τον τρόπο, “βιώνουν” έναν δεύτερο θάνατο, καθόσον έχουν περάσει στη λήθη των ζωντανών. Γι’ αυτό, μέσω της θεατρικής εμπειρίας, παρακινούμε στην αναθύμηση της Ιστορίας μας, γιατί «όποιος λησμονάει το παρελθόν του, είναι καταδικασμένος να το ξαναζήσει».
Πρωταγωνιστές είναι δύο ηθοποιοί, η μαχητική Καρμέλα και ο φοβισμένος Παουλίνο. Τι συμβολίζει η στάση του καθενός;
Κ.Κ: Οι δύο ήρωες του έργου αντιμετωπίζουν τα πράγματα και τις καταστάσεις, με τις οποίες έρχονται αντιμέτωποι, με διαφορετική ιδεολογική τοποθέτηση, προσφέροντας έτσι ένα μικρό εύρος πιθανών ανθρώπινων αντιδράσεων. Βάσει της υπόθεσης του έργου είναι δύο ηθοποιοί, δύο άνθρωποι που προσπαθούν να επιβιώσουν, κρατώντας μια ουδέτερη πολιτική στάση, μέσα στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο τού 1936-39. Ο Παουλίνο είναι μετριοπαθής, έως δουλοπρεπής, και αντιπροσωπεύει όλους εκείνους που κάθονται και κοιτάζουν τη δουλίτσα τους, τη βολή τους και, κυρίως, τον εαυτούλη τους. Παρουσιαζόμενος με σκυμμένο το κεφάλι, συμβολίζει τον υποταγμένο λαό, που τον εκπαιδεύουν να φοβάται, να μη μιλάει, να μην αντιδράει, να μην αντιστέκεται. Ενώ, η Καρμέλα, είναι μια γυναίκα γεμάτη πάθος, είναι η προσωποποίηση της Δημοκρατίας, μια εν δυνάμει μάνα, που διατρανώνει ότι η εξελικτική πορεία της δημιουργίας είναι η γέννα και όχι η θανάτωση, ο πόλεμος. Επιπλέον, ο τρόπος με τον οποίον υπερασπίζεται τα πιστεύω της, στοχεύει στο να αφυπνίσει τον ταπεινωμένο λαό, ώστε να ξεσηκωθεί ενάντια στον φασισμό.
(Φωτογραφίες παράστασης: Φανή Τουμπουλίδου)
Στο σκηνοθετικό σας σημείωμα λέτε ότι πρόκειται για ένα έργο «έκκληση υπέρ της μνήμης, της θύμησης». Θεωρείτε πως έχουν μια έφεση οι λαοί να ξεχνούν; Κι αν ναι που το αποδίδετε;
Κ.Κ: Δυστυχώς, ναι! Παγκοσμίως παρατηρείται αυτό το φαινόμενο της «λήθης»· παντού και πάντα, σε όλες τις εποχές και σε όλους τους λαούς. Όλα τα έθνη έχουν πάθει ιστορική συλλογική αμνησία! Πάσχουμε από “αμνησιακή αφασία”, γεγονός που κατατάσσει τους ανθρώπους ως όντα –σε επίπεδο μνημονικής ικανότητας– κατώτερα και από τα χρυσόψαρα, τα οποία έχουν αποδείξει νεότερες έρευνες ότι έχουν μνήμη διάρκειας τριών, ακόμα και πέντε μηνών. Εμείς οι άνθρωποι, όχι! Ξεχνάμε εντός ολίγων ημερών.
Αυτή η “αμνησιακή αφασία” των λαών προκύπτει όχι από έλλειψη εκπαίδευσης αλλά από μία πολύ καλά οργανωμένη “εκπαίδευση” ή, μάλλον καλύτερα, έναν πολύ καλό “προγραμματισμό”, στον οποίον μας έχουν θέσει οι κυβερνώντες! Μας καθίζουν και μας χαυνώνουν μπροστά σε παντός είδους οθόνες, και με την πρόφαση της επούλωσης ενός τραύματος, μέσω αναμασήματος κατασκευασμένων ειδήσεων, αποπροσανατολίζουν τη μνήμη και τη σκέψη του ανθρώπου, προκειμένου να δυσκολεύεται να αναθυμάται γεγονότα, καταστάσεις, ανθρώπους, συμπεριφορές, και γενικά να μην πολυψάχνει και να μην πολυσκέφτεται τα πράγματα.
Εκτός από σκηνοθέτης και ηθοποιός, είστε και συγγραφέας, μεταφραστής ενώ διδάσκετε και στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο.
Κ.Κ: Ευτυχώς όλες αυτές είναι ιδιότητες που αγαπώ πάρα πολύ και η μία συμπληρώνει την άλλη, ως αλληλένδετες ενώσεις συγκοινωνούντων δοχείων. Αγαπώ τη σκηνική δημιουργία και την πραγμάτωσή της ενώπιον του κοινού. Αγαπώ όμως και όλα όσα έχω γράψει και μεταφράσει, και φυσικά αγαπώ τα χρόνια που πέρασα στα θρανία ως διδασκόμενος και λατρεύω αυτό που κάνω στα αμφιθέατρα και τις αίθουσες διδασκαλίας ως διδάσκων.
Έχετε ιδρύσει τη θεατρική εταιρεία THEARTES με την Κατερίνα Μπιλάλη και δείχνετε να προτιμάτε τα κοινωνικά έργα. Ισχύει;
Κ.Κ: Με την Κατερίνα έχουμε θέσει ως βασικές επιδιώξεις μας στην THEARTES να έχουμε ένα κοινωνικό πρόσημο στα projects μας. Όλα τα θεατρικά έργα ενέχουν μία σύγκρουση στο περιεχόμενό τους, αυτήν τη σύγκρουση επιδιώκουμε να την αναδείξουμε, σεβόμενοι πάντα το κειμενικό υλικό, και να την παραστασιοποιήσουμε, εμπλέκοντας το κοινό στη μυθοπλασία, στοχεύοντας στην αφύπνισή του, προκειμένου να αμφισβητήσει το “παραδοσιακό”, το “θέσφατο”, το “κοινωνικά αποδεκτό”, και να δει το “άλλο”, το “διαφορετικό”, το “αποδιοπομπαίο”, ώστε να συνειδητοποιήσει ότι η κοινωνία μας είναι κατασκευασμένη κατ’ αυτόν τον τρόπο, που να εξυπηρετεί και να βολεύει κάποιους λίγους, εις βάρος των πολλών.
«Ay, Carmela!» στο Θέατρο Μεταξουργείο
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Κωνσταντίνος Κυριακού
ΗΘΟΠΟΙΟΙ: Κατερίνα Μπιλάλη, Κωνσταντίνος Κυριακού
Από Παρασκευή 8 Νοεμβρίου
Κάθε Παρασκευή στις 21:15 και Σάββατο στις 18:15
