Στον τοίχο του πίσω δωματίου ενός οπτικού καταστήματος στο Μπόργκο Πίο, μια γειτονιά της Ρώμης που συνορεύει με το Βατικανό, κρέμονται οι φωτογραφίες πέντε παπών από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, αποτυπώνοντας τόσο την πρόσφατη ιστορία της Καθολικής Εκκλησίας όσο και την πορεία του ίδιου του καταστήματος.
Ο ιδιοκτήτης, Βάλτερ Κολαντίνι, που είχε κατασκευάσει γυαλιά για έναν από τους ποντίφικες, θυμήθηκε την ένταση μεταξύ Βατικανού και Λευκού Οίκου κατά τον Πόλεμο του Κόλπου το 1991, σημειώνοντας ωστόσο ότι τίποτα δεν συγκρίνεται με τη ρήξη που προκάλεσε ο Ντόναλντ Τραμπ μετά την κριτική του Πάπα Λέοντα για τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν, σημειώνει η Άντζελα Τζιουφρίντα στην ανάλυση της στον Guardian.
Ο Τραμπ, σε μια οργισμένη ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χαρακτήρισε τον Λέοντα, τον πρώτο Αμερικανό πάπα, «αδύναμο απέναντι στο έγκλημα» και «απαίσιο στην εξωτερική πολιτική», υποστηρίζοντας μάλιστα ότι εξελέγη επειδή ο ίδιος βρισκόταν στον Λευκό Οίκο. Στη συνέχεια δημοσίευσε μια εικόνα Τεχνητής Νοημοσύνης όπου απεικονιζόταν ως Χριστόμορφη φιγούρα, πριν τη διαγράψει, λόγω των αντιδράσεων που δέχτηκε.
«Ο Τραμπ είναι εκτός ελέγχου, δεν έχει όρια», δήλωσε ο Κολαντίνι, εκφράζοντας ένα συναίσθημα που συμμερίζονται και άλλοι καταστηματάρχες της περιοχής, οι οποίοι παραδοσιακά εξυπηρετούν το Βατικανό και παρακολουθούν με ανησυχία την επιδείνωση των σχέσεων με την Ουάσιγκτον.
Αντιδράσεις πιστών και στάση του Πάπα
Η ένταση επεκτάθηκε και στον πολιτικό λόγο των ΗΠΑ, με τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, καθολικό στο θρήσκευμα, να δηλώνει ότι το Βατικανό θα πρέπει να περιοριστεί σε ηθικά ζητήματα και να αφήσει την πολιτική στον πρόεδρο. Παράλληλα, ο ράφτης εκκλησιαστικών αμφίων Ρανιέρο Μαντσινέλι σχολίασε ότι «δεν ξέρουμε τι σκέφτεται ή τι κάνει ο Τραμπ από τη μία μέρα στην άλλη», επισημαίνοντας την αντίφαση ανάμεσα στις υποσχέσεις για ειρήνη και τη σημερινή ανησυχητική διεθνή κατάσταση.
Στην πλατεία του Αγίου Πέτρου, επισκέπτες εξέφρασαν την ανησυχία τους για τη σύγκρουση και τη στήριξή τους προς τον Πάπα. «Ο Τραμπ έχει ξεπεράσει κάθε ηθικό όριο», δήλωσε ο Άντρις ΝτεΒίντερ από το Βέλγιο, ενώ μια επισκέπτρια από το Ηνωμένο Βασίλειο υποστήριξε ότι «ο Τραμπ κοιτά μόνο τον εαυτό του» και εξέφρασε την ελπίδα ο Λέων να συνεχίσει να του αντιστέκεται.
Ωστόσο, δεν λείπουν και οι αντίθετες φωνές. Δύο Αμερικανοί καθολικοί δήλωσαν ότι, παρά τον σεβασμό τους προς τον Πάπα, στηρίζουν τον Τραμπ, θεωρώντας ότι «κάνει τον κόσμο πιο ασφαλή», συνεχίζει στην ανάλυση της η Τζιουφρίντα.
Ο Πάπας Λέων, που θεωρείται πιο ήπιος και διπλωματικός από τον προκάτοχό του Φραγκίσκο, έχει σταδιακά υιοθετήσει πιο έντονη ηθική στάση, καταδικάζοντας τον πόλεμο στο Ιράν και τη γενικότερη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα μετά τις δηλώσεις Τραμπ περί «εξάλειψης ενός ολόκληρου πολιτισμού». Παρά τις επιθέσεις, ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι δεν φοβάται την αμερικανική κυβέρνηση και θα συνεχίσει να μιλά κατά του πολέμου.
Πολιτικές προεκτάσεις και πίεση στους Ρεπουμπλικανούς
Την ίδια στιγμή, η σύγκρουση έχει προκαλέσει σοβαρούς πονοκεφάλους στο εσωτερικό των ΗΠΑ, καθώς οι Ρεπουμπλικανοί στηρίζονται στις ψήφους των καθολικών για να διατηρήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου στις ενδιάμεσες εκλογές. Οι επιθέσεις του Τραμπ προς τον Πάπα προκάλεσαν έντονη καταδίκη από επισκόπους, ακτιβιστές και ηγέτες της καθολικής κοινότητας, που τις χαρακτήρισαν «προσβλητικές» και «ανώριμες», σύμφωνα με τους New York Times.
Η επιλογή του Τραμπ να συγκρουστεί με τον Λέοντα εντάσσεται σε μια σειρά κινήσεων που έχουν δυσκολέψει την προσπάθεια των Ρεπουμπλικανών να πείσουν τους ψηφοφόρους ότι αντιμετωπίζουν το βασικό τους πρόβλημα, δηλαδή το αυξημένο κόστος ζωής. Ο πόλεμος με το Ιράν έχει προκαλέσει ρήγματα ακόμη και στο εσωτερικό του κινήματος MAGA, ενώ η άνοδος των τιμών καυσίμων και η οικονομική αβεβαιότητα εντείνουν τη δυσαρέσκεια.
Παράλληλα, η στάση του Τραμπ έχει ενοχλήσει και θρησκευόμενους ψηφοφόρους, ιδιαίτερα μετά από προκλητικές αναρτήσεις και δηλώσεις, ενώ η σύγκρουση με τον Πάπα εκτιμάται ότι μπορεί να διαβρώσει περαιτέρω τη στήριξή του σε κρίσιμες πολιτείες όπως το Μίσιγκαν, το Οχάιο και το Ουισκόνσιν, όπου οι καθολικοί αποτελούν σημαντικό εκλογικό σώμα.
Η βουλευτής Ντέμπι Ντίνγκελ χαρακτήρισε τις επιθέσεις «ανεπίτρεπτες και βαθιά ανησυχητικές», τονίζοντας ότι ο Πάπας αποτελεί πρότυπο ταπεινότητας και αξιών, σε αντίθεση με τον πρόεδρο. Την ίδια στιγμή, ακόμη και συντηρητικοί κύκλοι προειδοποιούν ότι τέτοιες συγκρούσεις αποτελούν «αυτογκόλ» που απομακρύνουν την πολιτική ατζέντα από τα προβλήματα των πολιτών.
Διχασμός στους καθολικούς ψηφοφόρους και αβέβαιο εκλογικό αποτέλεσμα
Παρά τις αντιδράσεις, ορισμένοι σύμμαχοι του Τραμπ θεωρούν ότι η επίθεση στο Βατικανό μπορεί να ενισχύσει τη βάση του, παρουσιάζοντας τον Πάπα ως «φιλελεύθερο πολιτικό» και όχι ως πνευματικό ηγέτη. Ο Στιβ Μπάνον υποστήριξε ότι οι συντηρητικοί καθολικοί είναι πιθανότερο να ταχθούν με την κυβέρνηση σε ζητήματα όπως η μετανάστευση, σύμφωνα με τους New York Times.
Ωστόσο, η δημοτικότητα του Πάπα Λέοντα φαίνεται να είναι υψηλότερη από εκείνη του Τραμπ, ενώ η ιδιότητά του ως Αμερικανού ποντίφικα ενισχύει τη συναισθηματική σύνδεση των πιστών μαζί του, γεγονός που μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες πολιτικές συνέπειες.
Σε διεθνές επίπεδο, η στήριξη προς τον Πάπα υπήρξε ευρεία, με Ευρωπαίους ηγέτες να καταδικάζουν τις δηλώσεις Τραμπ. Ακόμη και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, στενή σύμμαχος του Αμερικανού προέδρου, χαρακτήρισε τα σχόλια «απαράδεκτα», ενώ ο ίδιος ο Τραμπ αντέδρασε επιτιθέμενος και σε εκείνη για τη στάση της στο ζήτημα του Ιράν.
Παρά τις πιέσεις, ο Πάπας Λέων εμφανίζεται αποφασισμένος να συνεχίσει την παρέμβασή του, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του ως ηθική φωνή σε μια περίοδο διεθνούς έντασης και πολιτικού διχασμού.