Η Ρωσία φαίνεται να αποκομίζει σημαντικά οικονομικά οφέλη από την αναταραχή στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν, καθώς τα έσοδά της από εξαγωγές ορυκτών καυσίμων αυξάνονται αισθητά.
Σχεδόν 7 δισ. δολάρια στο «ταμείο»
Σύμφωνα με ανάλυση του Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA), η Ρωσία έχει κερδίσει σχεδόν 7 δισ. δολάρια από εξαγωγές ορυκτών καυσίμων κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν.
Το ευρωπαϊκό think tank, το οποίο παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο τα έσοδα της Ρωσίας από εξαγωγές ενέργειας, διαπίστωσε ότι τα ημερήσια έσοδα της Μόσχας είναι κατά μέσο όρο αυξημένα κατά 14% σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο.
Η ανάλυση δημοσιεύθηκε την Πέμπτη και εξετάστηκε τη γερμανική μη κερδοσκοπική οργάνωση Urgewald, η οποία δραστηριοποιείται κατά της χρηματοδότησης των ορυκτών καυσίμων.
Έσοδα εκατοντάδων εκατομμυρίων ημερησίως
Η ανάλυση του CREA δείχνει ότι τα έσοδα της Ρωσίας από εξαγωγές ορυκτών καυσίμων έφτασαν κατά μέσο όρο τα 510 εκατ. ευρώ την ημέρα, την εβδομάδα που ακολούθησε τα πλήγματα κατά του Ιράν, στις 28 Φεβρουαρίου.
Το ποσό αυτό, σύμφωνα με την έκθεση, θα μπορούσε θεωρητικά να χρηματοδοτήσει την αγορά περίπου 17.000 επιθετικών drones Shahed ημερησίως με εκτιμώμενο κόστος 35.000 δολάρια (30.300 ευρώ) το καθένα, ή σχεδόν 12.000 drones αν η τιμή φτάσει τα 50.000 δολάρια (43.300 ευρώ) ανά μονάδα.
Ο Αλεξάντερ Κερκ, υπεύθυνος εκστρατειών για τις κυρώσεις στην Urgewald, δήλωσε: «Η πραγματικότητα της γεωπολιτικής των ορυκτών καυσίμων είναι ότι όταν οι αγορές πανικοβάλλονται, οι αυταρχικοί εξαγωγείς κερδίζουν».
Όπως πρόσθεσε, «σε λιγότερο από δύο εβδομάδες, η Ρωσία έχει κερδίσει περίπου 6 δισεκατομμύρια ευρώ από εξαγωγές ορυκτών καυσίμων, χρήματα που τελικά τροφοδοτούν την πολεμική μηχανή του Κρεμλίνου».
Οι εξαγωγές LNG προς την Ευρώπη
Παράλληλα, ξεχωριστή ανάλυση της Urgewald με βάση δεδομένα ναυτιλίας έδειξε ότι κάθε φορτίο υγροποιημένου φυσικού αερίου από το έργο Yamal LNG -συνολικά 1.543.347 τόνοι- παραδόθηκε σε λιμάνια της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Φεβρουάριο του 2026.
Πρόκειται για την πρώτη φορά από την έναρξη λειτουργίας του έργου το 2018 που κανένα φορτίο δεν εκτράπηκε προς την Ασία.
Συζητήσεις για χαλάρωση των κυρώσεων
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εξετάζει το ενδεχόμενο χαλάρωσης των κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο προκειμένου να σταθεροποιήσει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας που έχουν αναστατωθεί από τη σύγκρουση.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ έδωσε στις 6 Μαρτίου εξαίρεση από τις κυρώσεις διάρκειας 30 ημερών, επιτρέποντας στην Ινδία να αγοράσει ρωσικό πετρέλαιο που βρισκόταν ήδη εν πλω, χαρακτηρίζοντας την κίνηση ως περιορισμένο μέτρο.
Έπειτα από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν για την Ουκρανία, την ενέργεια και τη σύγκρουση με το Ιράν, ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι ενδέχεται να υπάρξει ευρύτερη χαλάρωση, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ θα άρουν ορισμένες κυρώσεις που σχετίζονται με το πετρέλαιο «μέχρι να εξομαλυνθεί η κατάσταση», ώστε να διασφαλιστεί η επάρκεια και να μειωθούν οι τιμές.
Αντιδράσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση
Αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης εμφανίζονται επιφυλακτικοί.
Ο επίτροπος Οικονομίας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, προειδοποίησε ότι η παροχή ελάφρυνσης κυρώσεων στη Ρωσία θα ήταν «αυτοκαταστροφική» και θα υπονόμευε τις προσπάθειες περιορισμού των πολεμικών εσόδων της Μόσχας.
Παρόμοια θέση εξέφρασε και ο επικεφαλής του Διεθνή Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, ο οποίος προειδοποίησε ότι η επιστροφή στο ρωσικό φυσικό αέριο θα ήταν «οικονομικά και πολιτικά λανθασμένη».
«Στην παρούσα κρίση, ορισμένοι υποστηρίζουν ότι θα έπρεπε να εγκαταλείψουμε τη μακροπρόθεσμη στρατηγική μας και ακόμη και να επιστρέψουμε στα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Αυτό θα ήταν ένα στρατηγικό σφάλμα», δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Επιπτώσεις
Αρχικά, οι κυρώσεις στις ρωσικές πετρελαϊκές εταιρείες Rosneft και Lukoil διεύρυναν τη διαφορά τιμής μεταξύ του ρωσικού πετρελαίου Urals και του Brent, σημειώνει στην έκθεσή της το CREA.
Η εξέλιξη αυτή μείωσε σημαντικά τα έσοδα της Ρωσίας από τις εξαγωγές πετρελαίου, αν και ο όγκος των εξαγωγών παρέμεινε σχετικά σταθερός.
Ωστόσο, η εξαίρεση που έδωσαν οι ΗΠΑ για την αγορά ρωσικού πετρελαίου από την Ινδία, στο πλαίσιο της πρόσφατης κρίσης με το Ιράν, εκτιμάται ότι θα περιορίσει τον αντίκτυπο των κυρώσεων και πιθανότατα θα αυξήσει τις αποστολές προς αγορές που είχαν αρχίσει να μειώνουν τις προμήθειες από τη Μόσχα.