Ενώ οι συγκρούσεις μαίνονται στο κατώφλι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η πρόσφατη Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες δεν κατάφερε να παράγει τίποτα περισσότερο από ευχολόγια, αποκαλύπτοντας μια Ευρώπη εγκλωβισμένη στην εσωστρέφεια και την αδυναμία λήψης αποφάσεων.
Δύο πόλεμοι -της Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής– σε απόσταση αναπνοής από τα ευρωπαϊκά σύνορα επισκίασαν τη 12ωρη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών της ΕΕ.
Ωστόσο, για διαφορετικούς λόγους στην κάθε περίπτωση, οι «27» βρέθηκαν παράλυτοι, ανίκανοι να επηρεάσουν ουσιαστικά τις εξελίξεις. Σύμφωνα με την ανάλυση του Politico, σπάνια η αδυναμία του μπλοκ να αναλάβει ηγετικό ρόλο στις διεθνείς υποθέσεις ήταν τόσο προφανής.
Ανάμεσα στον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι -ηγέτες τριών εκ των δέκα ισχυρότερων οικονομιών του κόσμου- το μόνο που καταγράφηκε ήταν εσωτερικές διαφωνίες ή λόγια κενά περιεχομένου, την ώρα που οι βομβαρδισμοί και οι σκοτωμοί συνεχίζονταν.
«Σε αυτές τις ταραγμένες στιγμές που ζούμε, είναι πιο κρίσιμο από ποτέ να υπερασπιστούμε τη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος προήδρευσε της συνάντησης.
«Η εναλλακτική είναι το χάος. Η εναλλακτική είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή».
Όπως επισημαίνει το Politico, η ρητορική αυτή ήταν και το μέγιστο των όσων επιτεύχθηκαν.
Ασχολούμενοι με τους ρύπους ενώ καίγεται ο Κόλπος
Την ώρα που η Τεχεράνη σφυροκοπούσε τους γείτονές της, διακόπτοντας τον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης, και το Κίεβο έπληττε ρωσικά εργοστάσια, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναλώθηκαν σε συζητήσεις για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS).
Πρόκειται για ένα θέμα που, αν και δεν είναι άσχετο με το παγκόσμιο ενεργειακό σοκ, δύσκολα θα μπορούσε να θεωρηθεί επίδειξη γεωπολιτικής ισχύος.
Στο ζήτημα του Ιράν, οι ηγέτες διαπίστωσαν ότι έχουν ελάχιστα μέσα πίεσης ή καμία βούληση για παρέμβαση. Όπως αποκάλυψε ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος στο Politico, δεν υπήρχε «καμία διάθεση εμπλοκής» στο τραπέζι για τη σύγκρουση με το Ιράν.
Στην Ουκρανία, τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή —ένα πεδίο όπου θεωρητικά έχουν και μέσα και βούληση— απέτυχαν να ξεπεράσουν τις εσωτερικές διαιρέσεις για την έγκριση των 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο.
Μάλιστα, ο Μερτς παραπονέθηκε ότι η εστίαση στο Ιράν κινδύνευε να αποσπάσει την προσοχή από τα μέτρα ενίσχυσης της ευρωπαϊκής οικονομίας, που ήταν και ο αρχικός σκοπός της Συνόδου.
«Ο κόσμος φαινόταν πολύ διαφορετικός στο Alden Biesen», δήλωσε αξιωματούχος της ΕΕ, αναφερόμενος στην προηγούμενη συνάντηση για την ανταγωνιστικότητα, πριν ο πόλεμος του Ιράν και το βέτο του Βίκτορ Όρμπαν στο δάνειο της Ουκρανίας ανατρέψουν την ατζέντα.
«Δεν είναι δικός μας πόλεμος»
Αυτό δεν σημαίνει ότι το Ιράν αγνοήθηκε πλήρως. Υπήρξε μια αναθέρμανση της συζήτησης για την αποστολή γαλλικών πολεμικών πλοίων για την προστασία των Στενών του Ορμούζ, τα οποία η Τεχεράνη έχει ουσιαστικά κλείσει.
Ο Μακρόν σημείωσε πως ξεκίνησε μια «διερευνητική διαδικασία», όμως το τελικό ανακοινωθέν της Συνόδου περιορίστηκε σε γενικές αναφορές για ενίσχυση των υπαρχουσών ναυτικών επιχειρήσεων της ΕΕ.
Η Κάγια Κάλας, επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, προειδοποίησε τους ηγέτες με μια χαρακτηριστική παρομοίωση: «Το να ξεκινάς έναν πόλεμο είναι σαν μια ερωτική σχέση — είναι εύκολο να μπεις και δύσκολο να βγεις».
Σύμφωνα με το Politico, η μετάφραση αυτής της φράσης είναι σαφής: Αυτός δεν είναι ο πόλεμος της Ευρώπης — και δεν πρόκειται να γίνει.
Φλεγόμενα κοιτάσματα και κλιματική πολιτική
Η Ευρώπη είχε ήδη προκαλέσει τον εκνευρισμό του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απορρίπτοντας το κάλεσμά του για τη διασφάλιση των Στενών του Ορμούζ.
Παρά την προειδοποίηση του Κατάρ ότι δεν θα μπορέσει να τηρήσει τα συμβόλαια προμήθειας LNG με το Βέλγιο και την Ιταλία λόγω των ιρανικών πληγμάτων, οι ηγέτες επέλεξαν να αφιερώσουν ώρες συζητώντας για τους ρύπους.
«Το να λες ότι το ETS είναι το μεγαλύτερο ζήτημα όταν καίγονται τεράστια κοιτάσματα φυσικού αερίου είναι κάπως περίεργο», σχολίασε αξιωματούχος της ΕΕ στο Politico.
Το «τρελό» βέτο του Όρμπαν
Η Σύνοδος αποκάλυψε επίσης το σημείο όπου οι πόλεμοι σε Ιράν και Ουκρανία τέμνονται: στην ενέργεια.
Ο Βίκτορ Όρμπαν, στην ίσως τελευταία του Σύνοδο αν χάσει τις εκλογές του επόμενου μήνα, χαρακτήρισε τη στρατηγική των Ευρωπαίων στην ενεργειακή κρίση ως «απλώς τρελή», προσθέτοντας ότι η ΕΕ χρειάζεται το ρωσικό πετρέλαιο για να επιβιώσει.
Ο Ούγγρος Πρωθυπουργός διατηρεί το μπλόκο στα 90 δισ. ευρώ για το Κίεβο, λόγω της διένεξης για τον αγωγό που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο μέσω Ουκρανίας.
Η στάση του προκάλεσε την οργή των υπολοίπων.
Ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον δήλωσε: «Δεν έχω ακούσει ποτέ τόσο σκληρή κριτική εναντίον οποιουδήποτε, ποτέ». Ο Μερτς συμφώνησε, λέγοντας πως οι ηγέτες ήταν «βαθιά αναστατωμένοι» με τον Όρμπαν.
Παρά τις πιέσεις, το αδιέξοδο παρέμεινε. Όπως καταλήγει το Politico, η Ευρώπη δεν κατάφερε να φτάσει πουθενά ούτε στο θέμα του Ιράν ούτε στο θέμα της Ουκρανίας.
Αν και πολλοί προέβλεπαν ολονύχτιες διαβουλεύσεις λόγω της κρισιμότητας των στιγμών, οι ηγέτες ολοκλήρωσαν τις εργασίες τους πριν τα μεσάνυχτα, έχοντας ελάχιστα νέα να μεταφέρουν στις χώρες τους.
«Τα πράγματα τελείωσαν έτσι απλά», σημειώνει το άρθρο, αφήνοντας την Ευρώπη στο περιθώριο των παγκόσμιων εξελίξεων.