Tο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ υιοθέτησε με 13 ψήφους υπέρ και 2 αποχές (Πακιστάν και Σομαλία) το ψήφισμα για την ανανέωση της εντολής της ΟΥΝΦΙΚΥΠ στην Κύπρο για έναν ακόμη χρόνο, έως τις 31 Ιανουαρίου 2027. Στο ψήφισμα ωστόσο, επισημαίνεται ότι «το status quo είναι μη βιώσιμο» κι εκφράζεται ανησυχία για τη διεύρυνση του κοινωνικοοικονομικού χάσματος μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Το ψήφισμα επιβεβαιώνει τη δέσμευση του ΟΗΕ για μια ολοκληρωμένη και δίκαιη λύση του Κυπριακού, προειδοποιώντας ότι «το status quo είναι μη βιώσιμο» και ενέχει τον κίνδυνο «μη αναστρέψιμων αλλαγών επί του εδάφους».
“H υφιστάμενη κατάσταση είναι μη βιώσιμη, η κατάσταση επί τόπου δεν είναι σταθερή και ότι η έλλειψη συμφωνίας εντείνει τις πολιτικές εντάσεις και βαθαίνει την αποξένωση των δύο κοινοτήτων, με κίνδυνο να προκληθούν μη αναστρέψιμες αλλαγές επί του εδάφους και να μειωθούν οι προοπτικές επίτευξης συμβιβασμού” αναφέρει το ψήφισμα.
Παρότι οι διαπραγματεύσεις κατέδειξαν ευρεία στήριξη μεταξύ των μελών του Συμβουλίου για το έργο της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, φέτος ήταν σχετικά πιο σύνθετες λόγω αποκλινουσών απόψεων σε ορισμένα βασικά ζητήματα. Το Ηνωμένο Βασίλειο, ως συντάκτης (penholder) του φακέλου για την Κύπρο, κυκλοφόρησε το πρώτο σχέδιο ψηφίσματος στις 16 Ιανουαρίου και συγκάλεσε έναν γύρο διαπραγματεύσεων επί του κειμένου στις 21 Ιανουαρίου.
Μετά τη λήψη γραπτών σχολίων επί δύο αναθεωρημένων σχεδίων, το Ηνωμένο Βασίλειο έθεσε ένα τρίτο αναθεωρημένο σχέδιο υπό διαδικασία σιωπής στις 28 Ιανουαρίου. Το Πακιστάν έσπασε τη σιωπή, μετά από το οποίο και άλλα μέλη υπέβαλαν σχόλια.
Αρκετά μέλη —μεταξύ των οποίων η Δανία, η Γαλλία, η Ελλάδα και η Λετονία— εξέφρασαν προτίμηση για την εκδοχή του σχεδίου που είχε τεθεί σε σιωπηρή διαδικασία. Στη συνέχεια, χθες το απόγευμα (29 Ιανουαρίου) τέθηκε σε τελική μορφή («μπλε κείμενο») ένα τέταρτο αναθεωρημένο σχέδιο.
Το ψήφισμα που υιοθετήθηκε ανανεώνει την εντολή της ΟΥΝΦΙΚΥΠ χωρίς αλλαγές στον βασικό πυρήνα της αποστολής και των καθηκόντων της, όπως αυτά περιγράφηκαν στο Ψήφισμα 2771 της 31ης Ιανουαρίου 2025. Έχουν ωστόσο εισαχθεί ορισμένες επικαιροποιήσεις ώστε να αντικατοπτρίζουν πρόσφατες πολιτικές και επιχειρησιακές εξελίξεις επί του πεδίου.
Επαναβεβαιώνει τη σημασία επίτευξης μιας διαρκούς, συνολικής και δίκαιης διευθέτησης, βασισμένης σε μια δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα, όπως προβλέπεται στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Επαναβεβαιώνει επίσης την εκτίμηση του Συμβουλίου για τη συνεχιζόμενη προσωπική εμπλοκή του Γενικού Γραμματέα και της ομάδας του, ιδίως της Προσωπικής του Απεσταλμένης για την Κύπρο, Μαρία ‘Ανχελα Ολγκίν Κουέγιαρ. Περιλαμβάνει επίσης νέα επιχειρησιακή παράγραφο, κατόπιν πρότασης της Γαλλίας, που καλεί τα μέρη και όλους τους εμπλεκόμενους να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για ενεργό συνεργασία με τον Γενικό Γραμματέα και την ομάδα του.
Το κείμενο καλωσορίζει επίσης την εντατικοποίηση του διαλόγου μεταξύ των δύο πλευρών και τα αποτελέσματα των άτυπων συναντήσεων σε διευρυμένη σύνθεση. Καλεί τους ηγέτες να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους ώστε να παρέχουν την αναγκαία υποστήριξη και στρατηγική καθοδήγηση στο έργο των τεχνικών επιτροπών, με στόχο την αποτελεσματική λειτουργία τους και την προώθηση των πρωτοβουλιών οικοδόμησης εμπιστοσύνης που τους έχουν ανατεθεί.
Χαιρετίζει τα βήματα που έχουν γίνει μέχρι σήμερα —συμπεριλαμβανομένης της σύστασης της Τεχνικής Επιτροπής για τη Νεολαία— και ενθαρρύνει περαιτέρω προσπάθειες από τους ηγέτες για την προώθηση των υπόλοιπων μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Ειδικότερα, υπογραμμίζει τη σημασία προόδου στη διάνοιξη νέων σημείων διέλευσης και στη δημιουργία συμβουλευτικού οργάνου για την ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία ειρήνης.
Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, τα μέλη του Συμβουλίου φέρονται να συζήτησαν τον τρόπο αντιμετώπισης των συνεχιζόμενων παραβιάσεων του στρατιωτικού status quo κατά μήκος των γραμμών κατάπαυσης του πυρός και της συνεχιζόμενης στρατιωτικοποίησης της νεκρής ζώνης, εκφράζοντας αποκλίνουσες απόψεις για το πώς θα αποδοθεί ισορροπημένα η ευθύνη για παραβιάσεις και από τις δύο πλευρές.
Στο πλαίσιο αυτό, το νέο ψήφισμα καταδικάζει τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις του στρατιωτικού status quo κατά μήκος των γραμμών κατάπαυσης του πυρός, συμπεριλαμβανομένων αναφερόμενων εισβολών στη νεκρή ζώνη, αμφισβητήσεων της οριοθέτησης της περιοχής από την αποστολή, μη εξουσιοδοτημένων κατασκευών και εγκατάστασης συστημάτων στρατιωτικής επιτήρησης.
Εκφράζει επίσης ανησυχία για τη σκόπιμη σύγχυση μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών δομών και καλεί και τις δύο πλευρές, καθώς και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, να λάβουν μέτρα αποκλιμάκωσης των εντάσεων εντός και γύρω από τη νεκρή ζώνη και να απέχουν από ενέργειες που δεν συμβάλλουν στη συνολική ειρηνευτική διαδικασία.
Βασικό σημείο τριβής κατά τις διαπραγματεύσεις αποτέλεσε η διατύπωση σχετικά με τις επιπτώσεις της κοινωνικοοικονομικής ανισότητας μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Προηγούμενες εκθέσεις του Γενικού Γραμματέα έχουν υπογραμμίσει τη σημασία του ενδοκυπριακού εμπορίου και της εμβάθυνσης των οικονομικών δεσμών ως μέσου επαναπροσέγγισης των κοινοτήτων, χαρακτηρίζοντας το ζήτημα ως κεντρικό στο έργο εξωστρέφειας και υπεράσπισης της ΟΥΝΦΙΚΥΠ. Το ψήφισμα 2771 (2025) αναγνώρισε ότι τέτοιες ανισότητες ενδέχεται να οδηγήσουν σε περαιτέρω αποξένωση στο νησί και ενθάρρυνε προσπάθειες για την αντιμετώπισή τους.
Το νέο ψήφισμα οικοδομεί επί αυτής της βάσης, σημειώνοντας ότι η κοινωνικοοικονομική ανισότητα θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τις προοπτικές επίτευξης λύσης και καλώντας σε προσπάθειες μετριασμού της μέσω «ουσιαστικών επαφών».
Επαναλαμβάνει αρκετά στοιχεία του ψηφίσματος 2771 (2025), συμπεριλαμβανομένης της επαναβεβαίωσης του καθεστώτος των Βαρωσίων, όπως αυτό προβλέπεται στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, και εκφράζει λύπη για τη συνέχιση μονομερών ενεργειών που αντιβαίνουν στις εν λόγω πρόνοιες.
Υπενθυμίζει επίσης τη ζωτική σημασία της πλήρους συμμόρφωσης με το εφαρμοστέο διεθνές δίκαιο στη μεταχείριση αιτημάτων ασύλου και προσφύγων. Επιπλέον, το κείμενο υπογραμμίζει ότι το Συμβούλιο συνεχίζει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στην Πύλα.
Aναλυτικά το περιεχόμενο του ψηφίσματος:
- Το Συμβούλιο υπογραμμίζει ότι η ευθύνη για την εξεύρεση λύσης «ανήκει πρώτα και κύρια στους ίδιους τους Κυπρίους», ενώ επαναβεβαιώνει τον «πρωταρχικό ρόλο των Ηνωμένων Εθνών» στην υποστήριξη μιας «συνολικής και διαρκούς διευθέτησης».
- Ακόμη, υπογραμμίζει την ανάγκη για πρόοδο προς επανέναρξη των επίσημων διαπραγματεύσεων στη βάση «διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα.
- Χαιρετίζει την εντατικοποίηση της διπλωματικής κινητικότητας, συμπεριλαμβανομένων των ευρύτερης μορφής συναντήσεων στη Γενεύη (18 Μαρτίου 2025) και στη Νέα Υόρκη (17 Ιουλίου 2025), και ενθαρρύνει τη συνέχιση του διαλόγου «με ανοιχτό πνεύμα, πνεύμα ευελιξίας και συμβιβασμού».
- Εκφράζει ανησυχία ότι «το κοινωνικοοικονομικό χάσμα μεταξύ των δύο κυπριακών κοινοτήτων έχει διευρυνθεί περαιτέρω», προειδοποιώντας ότι αυτό ενδέχεται να εντείνει την αποξένωση και να υπονομεύσει τις προοπτικές λύσης.
Ζώνη Ασφαλείας, Παραβιάσεις και Ασφάλεια
- Το Συμβούλιο υπογραμμίζει «την ακεραιότητα και το απαραβίαστο της Νεκρής Ζώνης» και καταδικάζει τις «συνεχιζόμενες παραβιάσεις του στρατιωτικού status quo», συμπεριλαμβανομένων «μη εξουσιοδοτημένων κατασκευών και εγκατάστασης συστημάτων επιτήρησης στρατιωτικού τύπου», που «δημιουργούν σημαντικές προκλήσεις στις επιχειρήσεις και στην εντολή της UNFICYP»
- Καλεί τις δύο πλευρές «να αφαιρέσουν όλες τις μη εξουσιοδοτημένες κατασκευές» και να «σεβαστούν πλήρως την ελευθερία κινήσεων της UNFICYP σε ολόκληρη την Κύπρο».
Βαρώσια και Πύλα
- To ψήφισμα «εκφράζει βαθιά λύπη για τη συνέχιση μονομερών ενεργειών» στα Βαρώσια, ζητεί την «άμεση αναστροφή» τους και προειδοποιεί ότι περαιτέρω κινήσεις «ενδέχεται να προκαλέσουν αντίδραση του Συμβουλίου Ασφαλείας»
- Για την Πύλα σημειώνει ότι η εφαρμογή των συμφωνημένων ρυθμίσεων «παραμένει σε αναστολή», και καλεί σε επανεκκίνηση της συνεργασίας με την UNFICYP ως μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, Κοινωνία των Πολιτών, Γυναίκες και Νεολαία
- Το Συμβούλιο ενθαρρύνει την προώθηση διακοινοτικών επαφών, ενδοκυπριακού εμπορίου, συμφιλίωσης και ενεργού συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών.
- Εκφράζει λύπη για τη «μη πλήρη, ισότιμη και ουσιαστική συμμετοχή των γυναικών», στηρίζει το Σχέδιο Δράσης για τη συμμετοχή των γυναικών και καλεί για πολιτική στήριξη της Τεχνικής Επιτροπής για την Ισότητα των Φύλων.
- Παράλληλα, χαιρετίζει πρωτοβουλίες για τη νεολαία, συμπεριλαμβανομένης της Τεχνικής Επιτροπής Νεολαίας.
Αγνοούμενοι και παραβιάσεις
- Το Συμβούλιο «εκφράζει βαθιά λύπη για την έλλειψη προόδου στη δημιουργία μηχανισμού άμεσης στρατιωτικής επικοινωνίας» και καλεί σε ευελιξία για τη σύσταση του.
- Χαιρετίζει το έργο της Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων, καλώντας για πλήρη συνεργασία και αποφυγή πολιτικοποίησης της ανθρωπιστικής αυτής διαδικασίας.
- Παράλληλα, προωθεί την επίτευξη μιας «Κύπρου χωρίς νάρκες» και την εκκαθάριση των εναπομεινάντων επικίνδυνων περιοχών.
- Καταδικάζει τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις του στρατιωτικού status quo κατά μήκος των γραμμών κατάπαυσης του πυρός, τις αναφερόμενες παραβιάσεις της ουδέτερης ζώνης και από τις δύο πλευρές και τους κινδύνους που αυτές ενέχουν, τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η αποστολή όσον αφορά την οριοθέτηση της ουδέτερης ζώνης, τις συνεχιζόμενες αναφερόμενες στρατιωτικές παραβιάσεις, τις συνεχιζόμενες παράνομες κατασκευές και την εγκατάσταση στρατιωτικών συστημάτων επιτήρησης κατά μήκος της ουδέτερης ζώνης.
Ανανέωση Εντολής και Εποπτεία
- Το Συμβούλιο «αποφασίζει την παράταση της εντολής της UNFICYP έως τις 31 Ιανουαρίου 2027» και δηλώνει ότι θα «συνεχίσει να παρακολουθεί στενά την κατάσταση στην Κύπρο».
- Ζητεί δύο εκθέσεις του Γενικού Γραμματέα με τεκμηριωμένη αξιολόγηση της προόδου και της απόδοσης της αποστολής.
Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ