Ιός Σαμόντα: Πρώτο κρούσμα σε άνθρωπο, νεκρός ασθενής στη Γαλλία – Τι λέει ο ΠΟΥ για τον κίνδυνο εξάπλωσης

Το πρώτο παγκοσμίως επιβεβαιωμένο κρούσμα του ιού Σαμόντα (Shamonda) σε άνθρωπο ανακοίνωσαν οι γαλλικές υγειονομικές αρχές, αποκαλύπτοντας ότι ο ασθενής, ο οποίος νοσηλευόταν στη Λυών, πέθανε στις αρχές Οκτωβρίου. Ο ιός, που μέχρι σήμερα θεωρούνταν ότι προσβάλλει αποκλειστικά ζώα, κυρίως βοοειδή, εντοπίστηκε σε άνθρωπο με σοβαρή ανοσοκαταστολή, ο οποίος εμφάνισε νευρολογικές επιπλοκές πριν από τον θάνατό του. Η πιθανότερη οδός μόλυνσης είναι το τσίμπημα μολυσμένης σκνίπας στην ανατολική Γαλλία. Παρά την πρωτοφανή εξέλιξη, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εκτιμά ότι πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό και θεωρεί απίθανη την ευρύτερη εξάπλωση του ιού στον ανθρώπινο πληθυσμό.

Η ανακοίνωση πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη (22/10), με τις γαλλικές αρχές να γνωστοποιούν ότι το περιστατικό ερευνάται σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς δημόσιας υγείας.

Σύμφωνα με το Reuters και το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP), ο ασθενής νοσηλευόταν στα πανεπιστημιακά νοσοκομεία Hospices Civils de Lyon, αντιμετωπίζοντας ήδη σοβαρή ασθένεια.

Η λοίμωξη διαπιστώθηκε στο πλαίσιο της διερεύνησης της κατάστασής του, σηματοδοτώντας την πρώτη τεκμηριωμένη μετάδοση του συγκεκριμένου ιού σε άνθρωπο.

Πέθανε στις αρχές Οκτωβρίου – Οι επιπλοκές στον εγκέφαλο

Ο ασθενής έπασχε από σοβαρή ανοσοανεπάρκεια, γεγονός που τον καθιστούσε ιδιαίτερα ευάλωτο σε λοιμώξεις και επιπλοκές.

Σύμφωνα με πληροφορίες της γαλλικής εφημερίδας Le Progrès, τις οποίες δεν έχουν επιβεβαιώσει επισήμως οι αρχές, επρόκειτο για άνδρα περίπου 60 ετών.

Κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του εμφάνισε εγκεφαλικές επιπλοκές, οι οποίες, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής ευρήματα των γαλλικών ερευνών, είναι πολύ πιθανό να συνδέονται με τη μόλυνσή του από τον ιό Σαμόντα.

Ο ασθενής πέθανε στις αρχές Οκτωβρίου, ωστόσο οι επιστημονικές έρευνες για την ακριβή συμβολή του ιού στον θάνατό του δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί.

Οι γαλλικές αρχές επισημαίνουν ότι πρόκειται για εξαιρετικά ασυνήθιστη περίπτωση, καθώς ο ιός κυκλοφορούσε επί δεκαετίες σε ζώα χωρίς να έχει καταγραφεί προηγουμένως ανθρώπινη λοίμωξη.

ΠΟΥ: «Μεμονωμένο κρούσμα, απίθανη η ευρύτερη εξάπλωση»

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εμφανίζεται καθησυχαστικός ως προς τον άμεσο κίνδυνο για τον γενικό πληθυσμό, διευκρινίζοντας ότι εξακολουθεί να παρακολουθεί την κατάσταση.

Σε δήλωσή του προς το Reuters, ο ΠΟΥ ανέφερε ότι, με βάση τις σημερινές πληροφορίες και τις γνώσεις σχετικά με τη μετάδοση γενετικά συγγενικών ιών, πρόκειται για μεμονωμένο ανθρώπινο κρούσμα που δεν αναμένεται να οδηγήσει σε ευρύτερη εξάπλωση αυτή τη στιγμή.

Η εκτίμηση στηρίζεται κυρίως στα γνωστά χαρακτηριστικά των συγγενικών ιών και στον τρόπο με τον οποίο μεταδίδονται.

Οι γαλλικές υγειονομικές αρχές υπογραμμίζουν επίσης ότι δεν έχει εντοπιστεί έως τώρα κίνδυνος για τη δημόσια υγεία του γενικού πληθυσμού.

Παράλληλα, τονίζουν την ανάγκη συνέχισης των ερευνών, ώστε να διευκρινιστεί πλήρως πώς μολύνθηκε ο ασθενής και ποιες επιπτώσεις μπορεί να έχει ο ιός στην ανθρώπινη υγεία.

Πώς μεταδόθηκε ο ιός – Η πιθανή εμπλοκή μολυσμένης σκνίπας

Η επικρατέστερη υπόθεση είναι ότι ο ασθενής μολύνθηκε από τσίμπημα μικρού εντόμου του γένους Culicoides στην ανατολική Γαλλία.

Πρόκειται για πολύ μικρές αιματοφάγες σκνίπες, γνωστές για τη δυνατότητά τους να μεταδίδουν διάφορους ιούς στα ζώα.

Στην ανατολική Γαλλία είχε ήδη καταγραφεί κυκλοφορία του ιού σε εκτρεφόμενα ζώα κατά την άνοιξη και το καλοκαίρι του 2026.

Οι ειδικοί θεωρούν ότι η έκθεση σε μολυσμένο έντομο αποτελεί πιθανή εξήγηση για το ανθρώπινο περιστατικό, χωρίς ωστόσο να έχει εξακριβωθεί το συγκεκριμένο σημείο ή οι συνθήκες της μόλυνσης.

Δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής στοιχεία που να αποδεικνύουν μετάδοση του ιού από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Τι είναι ο ιός Σαμόντα και πότε εμφανίστηκε στην Ευρώπη

Ο ιός Σαμόντα ανήκει στην ομάδα των Orthobunyavirus και σχετίζεται με άλλους ιούς που μεταδίδονται μέσω εντόμων.

Εντοπίστηκε για πρώτη φορά στη Νιγηρία στα μέσα της δεκαετίας του 1960 και τις επόμενες δεκαετίες καταγράφηκε σποραδικά σε ζώα στη δυτική, ανατολική και νότια Αφρική, καθώς και στην Ιαπωνία.

Το καλοκαίρι του 2026 εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε ευρωπαϊκές κτηνοτροφικές μονάδες, αρχικά σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ελβετία και η Γαλλία.

Έκτοτε, η παρουσία του έχει επιβεβαιωθεί σε εκτρεφόμενα ζώα πολλών ευρωπαϊκών χωρών.

Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), ο ιός έχει ανιχνευθεί σε ζώα στην Αυστρία, στο Βέλγιο, στη Γαλλία, στη Γερμανία, στην Ιρλανδία, στην Ιταλία, στο Λιχτενστάιν, στο Λουξεμβούργο, στην Ολλανδία, στην Πορτογαλία, στην Ισπανία και στην Ελβετία, καθώς και στο νησί Τζέρσεϊ.

Η γεωγραφική αυτή εξάπλωση αφορά κρούσματα σε ζώα και όχι επιβεβαιωμένες ανθρώπινες λοιμώξεις.

Ποια συμπτώματα προκαλεί στα ζώα

Ο ιός προσβάλλει κυρίως βοοειδή, αν και λοιμώξεις έχουν εντοπιστεί επίσης σε πρόβατα, αίγες και ιπποειδή.

Σύμφωνα με το γαλλικό υπουργείο Γεωργίας, στα μολυσμένα βοοειδή μπορούν να εμφανιστούν πυρετός, διάρροια και μείωση της παραγωγής γάλακτος.

Τα συμπτώματα αυτά είναι συχνά παροδικά, ωστόσο οι επιστήμονες εξετάζουν και πιθανές επιπτώσεις στην αναπαραγωγή των ζώων.

Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στις μολύνσεις κατά τη διάρκεια της κύησης, καθώς συγγενικοί ιοί έχουν συνδεθεί με αποβολές και σοβαρές συγγενείς ανωμαλίες.

Στην Ελβετία, το Ινστιτούτο Ιολογίας και Ανοσολογίας ανακοίνωσε ότι έως τα μέσα Οκτωβρίου είχαν επιβεβαιωθεί σχεδόν 200 περιπτώσεις της νόσου σε 22 καντόνια.

Οι ερευνητές συνεχίζουν να εξετάζουν τη σχέση του ιού με αναπαραγωγικές επιπλοκές στα ζώα.

Υπάρχει κίνδυνος από το γάλα και το κρέας;

Οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν ότι, με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, δεν έχει τεκμηριωθεί μετάδοση του ιού Σαμόντα μέσω της κατανάλωσης κρέατος, γάλακτος ή παράγωγων προϊόντων.

Παράλληλα, επισημαίνουν ότι προϊόντα προερχόμενα από άρρωστα ζώα αποκλείονται από την αλυσίδα κατανάλωσης.

Όσον αφορά την αντιμετώπιση της λοίμωξης στα ζώα, δεν υπάρχει προς το παρόν διαθέσιμο ειδικό εμβόλιο, ενώ τα μέτρα προστασίας επικεντρώνονται στον περιορισμό της έκθεσης των κοπαδιών στα έντομα που μεταφέρουν τον ιό.

Το ECDC παρακολουθεί την κατάσταση – Έρευνες σε συνεργασία με τον ΠΟΥ

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων ανακοίνωσε ότι βρίσκεται σε άμεση επικοινωνία με τις γαλλικές αρχές και τους ευρωπαϊκούς εταίρους του.

Στόχος είναι η αξιολόγηση των πιθανών συνεπειών για τη δημόσια υγεία και η ενίσχυση της δυνατότητας των εργαστηρίων να αναγνωρίζουν ενδεχόμενα νέα ανθρώπινα περιστατικά.

Το ECDC επισημαίνει ότι η δραστηριότητα των εντόμων Culicoides συνήθως μειώνεται στην Ευρώπη καθώς υποχωρούν οι θερμοκρασίες το φθινόπωρο, αν και οι εποχικές διακυμάνσεις εξαρτώνται από την περιοχή και τις καιρικές συνθήκες.

Οι γαλλικές αρχές συνεχίζουν τις κλινικές, εργαστηριακές και επιδημιολογικές έρευνες, ακολουθώντας την προσέγγιση «Μία Υγεία», η οποία συνδέει την ανθρώπινη υγεία με την υγεία των ζώων και του περιβάλλοντος.

Παρότι η πρώτη καταγεγραμμένη ανθρώπινη λοίμωξη συνοδεύτηκε από τον θάνατο του ασθενούς, οι διεθνείς υγειονομικοί οργανισμοί τονίζουν ότι δεν υπάρχουν προς το παρόν ενδείξεις ευρύτερης διασποράς στον άνθρωπο. Η διερεύνηση του περιστατικού συνεχίζεται, προκειμένου να αποσαφηνιστεί ο ακριβής ρόλος του ιού και να διαπιστωθεί εάν απαιτούνται πρόσθετα μέτρα επιτήρησης.