Μια γυναίκα έχασε 15 κιλά όταν έκανε κάτι που μοιάζει αντιφατικό: σταμάτησε να κάνει δίαιτα. Μετά από χρόνια περιορισμών, ενοχών και επεισοδίων υπερφαγίας, η Lisa Valente, M.S., RD, συνειδητοποίησε ότι το πρόβλημα δεν ήταν η «έλλειψη θέλησης», αλλά η ίδια η νοοτροπία της δίαιτας.
Όταν άρχισε να τρώει τακτικά, να μην αποκλείει τροφές και να απομακρύνει τη ζυγαριά από την καθημερινότητά της, η σχέση της με το φαγητό άλλαξε και μαζί άλλαξε και το σώμα της. Η ίδια μοιράζεται την προσωπική της εμπειρία προκειμένου να βοηθήσει και άλλους ανθρώπους να βελτιώσουν την σχέση τους με το φαγητό και να πετύχουν τους στόχους τους.
Το κυνήγι της «τελειότητας» και η παγίδα της υπερφαγίας
«Όλα ξεκίνησαν με ένα φόρεμα για έναν χορό που δεν κούμπωνε. Το αγόρασα σε προσφορά, ένα νούμερο μικρότερο, λέγοντας στον εαυτό μου ότι απλώς θα έχανα μερικά κιλά για να το φορέσω. Αυτή ήταν η πρώτη μου επαφή με τη δίαιτα, στα 17 μου χρόνια. Τελικά χώρεσα στο φόρεμα—αλλά το Σαββατοκύριακο μετά τον χορό, κατανάλωσα τεράστιες ποσότητες φαγητού. Αυτό ήταν το πρώτο μου πραγματικό επεισόδιο υπερφαγίας.
Από εκεί και πέρα, οι δίαιτες και η προσπάθεια για απώλεια βάρους έγιναν μια μόνιμη απασχόληση με διακοπές. Πήρα βάρος στο ξεκίνημα των σπουδών μου, κάτι που συμβαίνει σε πολλούς. Μάλλον έφταιγε το ότι ζούσα μόνη, σταμάτησα τον αθλητισμό, είχα πρόσβαση στη λέσχη ανά πάσα στιγμή και άρχισα να πίνω περισσότερο αλκοόλ.
«Ο κύκλος στέρησης και υπερφαγίας είχε ως αποτέλεσμα να πάρω 15 κιλά»
Η παγίδα με τη δίαιτα είναι ότι μόλις χάστε βάρος —ακόμα κι αν το ξαναπάρετε— πείθετε τον εαυτό σας ότι μπορείτε απλώς να χάσετε ξανά τα κιλά. Ορκίστηκα να χάσω τα περιττά κιλά καταναλώνοντας μόνο 1.200 θερμίδες την ημέρα. Και τα έχασα. Μέχρι που τα ξαναπήρα, βιώνοντας επεισόδια υπερφαγίας με όλα τα φαγητά που είχα στερηθεί, μόλις έκανα το παραμικρό «παραστράτημα».
Αυτός ο επικίνδυνος, ανθυγιεινός και εξαντλητικός κύκλος στέρησης και υπερφαγίας είχε ως αποτέλεσμα να πάρω σταδιακά περίπου 15 κιλά κατά τη διάρκεια των σπουδών μου, παρόλο που σπούδαζα διατροφολογία. Ο στόχος μου να έχω την “τέλεια διατροφή”, να χάσω μερικά κιλά, η σκέψη ότι αν είχα περισσότερη θέληση και δεν έτρωγα ποτέ γλυκά ή πίτσα θα ήμουν εντάξει—όλα αυτά με κρατούσαν εγκλωβισμένη.
«Έτρωγα συχνά ανεξέλεγκτα όταν η δίαιτά μου αποτύγχανε»
Δεν πληρούσα τα κριτήρια για τη διάγνωση διαταραχής επεισοδιακής υπερφαγίας, αλλά έτρωγα συχνά ανεξέλεγκτα όταν η «δίαιτά» μου αποτύγχανε. Στη χειρότερη φάση μου, αυτό συνέβαινε μάλλον δύο φορές την εβδομάδα. Κρυβόμουν στην ντουλάπα μου και έτρωγα με μανία μπάρες δημητριακών και φυστικοβούτυρο, ως «τιμωρία» επειδή δεν κατάφερα να είμαι συνεπείς με τη διατροφή μου νωρίτερα μέσα στην ημέρα.
Όταν σπούδαζα διατροφολογία, οι άνθρωποι με ρωτούσαν συχνά αν έτρωγα υγιεινά. Ένιωθα ότι η απάντησή μου έπρεπε να είναι «φυσικά, ναι». Σαλάτες με λάχανο kale, κινόα, σολομός, μύρτιλα και ακριβώς 23 αμύγδαλα τη φορά—φαγητά που όντως έτρωγα και απολάμβανα. Αλλά η διατροφή μου περιλάμβανε επίσης brownies και πίτσα. Αντί όμως να μπορώ να τα φάω χωρίς τύψεις, ένιωθα ντροπή που τα απολάμβανα.
Θυμάμαι να βλέπω κάποια να τρώει ένα cookie με κομμάτια σοκολάτας κατά τη διάρκεια ενός μαθήματος διατροφολογίας και να αναρωτιέμαι πώς μπορεί να το κάνει αυτό. (Είναι αστείο, γιατί τώρα δεν θα το σκεφτόμουν καν!). Εκείνη την εποχή, η διατροφή μού φαινόταν σαν κάτι άσπρο-μαύρο και κυνηγούσα διαρκώς μια τελειότητα που ήταν αδύνατο να επιτευχθεί. Κυνηγώντας την τελειότητα , έχασα βάρος, το ξαναπήρα και με το παραπάνω, και αυτός ο κύκλος συνεχιζόταν μέχρι που η ζυγαριά έδειξε 15 κιλά επιπλέον».
Σταματώντας την εμμονή με τη ζυγαριά και τις δίαιτες
«Είχα πείσει τον εαυτό μου ότι θα ήμουν πολύ πιο ευτυχισμένη αν η ζυγαριά μου έδειχνε έναν συγκεκριμένο αριθμό. Η πραγματικότητα όμως ήταν διαφορετική: έπρεπε να σταματήσω να σκέφτομαι τη ζυγαριά για να αρχίσω να τρέφομαι σωστά. Αυτή η αλλαγή δεν έγινε από τη μια μέρα στην άλλη· χρειάστηκε πολλή προσπάθεια για να “ξεμάθω” παλιές συνήθειες.
Ακολουθούν όσα με βοήθησαν να ξεφύγω από τον κύκλο της υπερφαγίας και του περιορισμού και να επιτύχω επιτέλους μια βιώσιμη απώλεια βάρους:
- Έσπασα τη σιωπή
- Εκτίμησα το σώμα μου
- Άσκηση χωρίς το άγχος της απώλειας βάρους
- Τακτικά γεύματα
- Τέλος στις “απαγορευμένες” τροφές
- Αποδοχή των διακυμάνσεων
- Ένα υποστηρικτικό περιβάλλον
Έσπασα τη σιωπή
Το να μοιραστώ το μυστικό μου με τους γονείς μου και τον σύντροφό μου (τον νυν σύζυγό μου) με βοήθησε να αποβάλω την ντροπή που ένιωθα για τις διαταραγμένες διατροφικές μου συνήθειες. Δεν έπρεπε να το κρατάω κρυφό για τόσο καιρό και θα έπρεπε πιθανότατα να είχα ζητήσει επαγγελματική βοήθεια. Παρόλο που στο παρελθόν είχα κάνει νύξεις για ανθυγιεινές συνήθειες, δεν το είχα μοιραστεί ποτέ πλήρως μέχρι τώρα. Ελπίζω αυτό να βοηθήσει και άλλους ανθρώπους να μιλήσουν για όσα περνάνε.
Εκτίμησα το σώμα μου
Στα 20, είναι εύκολο να νιώθεις ανίκητος. Το σώμα μου είχε καταφέρει πολλά και ήταν αρκετά ανθεκτικό. Η επέμβαση στο γόνατο μετά το πανεπιστήμιο—όσο δύσκολη κι αν ήταν—με βοήθησε να εστιάσω στις δυνατότητες του σώματός μου και με έκανε να θέλω πραγματικά να το φροντίζω, αντί να το κακομεταχειρίζομαι. Δεν συνιστώ σε κανέναν να χρειαστεί χειρουργείο στον χιαστό, αλλά συνιστώ να προσπαθήσετε να εκτιμήσετε το σώμα σας για όσα μπορεί να κάνει, αντί να εστιάζετε μόνο στην εμφάνισή του.
Άσκηση χωρίς το άγχος της απώλειας βάρους
Δεν θα με ξαναδείτε ποτέ να εξαντλούμαι σε ένα ελλειπτικό μηχάνημα μετρώντας θερμίδες. Ανακάλυψα τη χαρά, την αποφόρτιση από το στρες και την τόνωση της αυτοπεποίθησης μέσα από την άσκηση, όταν σταμάτησα να τη χρησιμοποιώ ως μέσο καύσης θερμίδων. Τα μαθήματα γιόγκα ήταν επίσης καθοριστικά. Ακούγοντας τους δασκάλους να λένε ότι είναι εντάξει να κάνεις ένα διάλειμμα, βοήθησε να καταπολεμήσω την τελειομανία μου, η οποία επηρέαζε τη διατροφή και τη ζωή μου.
Τακτικά γεύματα
Για να σταματήσω τα επεισόδια υπερφαγίας, έπρεπε να σταματήσω να τρώω ελάχιστα κατά τη διάρκεια της ημέρας. Το πρωινό μου έχει πλέον διπλασιαστεί, αν όχι τριπλασιαστεί. Εστιάζω στην πρωτεΐνη, τις φυτικές ίνες και τα καλά λιπαρά—θρεπτικά συστατικά που με κρατούν χορτάτη. Επίσης, έχω πάντα σνακ στην τσάντα μου για να μην πεινάσω υπερβολικά.
Τέλος στις “απαγορευμένες” τροφές
Τίποτα δεν είναι εκτός ορίων πλέον. Όταν έκανα δίαιτα, έλεγα στον εαυτό μου ότι αυτή θα ήταν η “τελευταία φορά” που θα έτρωγα γλυκό—και μετά έτρωγα τεράστιες ποσότητες, σκεπτόμενη ότι δεν θα τα ξαναγγίξω. Αυτό με έκανε να σκέφτομαι τα γλυκά συνέχεια. Τώρα, ξέρω ότι μπορώ να φάω brownies όποτε θέλω. Έχω μερικά στην κατάψυξη και συχνά ξεχνάω ότι υπάρχουν. Όταν το θυμηθώ, τρώω ένα κομμάτι και συνεχίζω τη μέρα μου.
Αποδοχή των διακυμάνσεων
Η ζωή δεν είναι ίδια κάθε εβδομάδα, οπότε σταμάτησα να περιμένω ότι τα αποτελέσματα ή η ρουτίνα μου θα παραμένουν σταθερά. Δεν έχω πια τύψεις αν μια εβδομάδα δεν προλάβω να μαγειρέψω υγιεινά. Το ίδιο ισχύει και για το σώμα μου. Δεν έχω ζυγαριά, αλλά καταλαβαίνω ότι το βάρος μου αυξομειώνεται ελαφρώς από το πώς εφαρμόζουν τα ρούχα μου. Αντί για ενοχή, δείχνω κατανόηση στον εαυτό μου.
Ένα υποστηρικτικό περιβάλλον
Ένα τεράστιο μέρος της ανάρρωσής μου είναι ότι περιβάλλομαι από ανθρώπους που δεν κάνουν “diet talk” και δεν σχολιάζουν το φαγητό των άλλων. Ήμουν τυχερή που εργάστηκα σε περιβάλλοντα με γυναίκες που αγαπούσαν το φαγητό και δεν με έκριναν ποτέ. Η υποστήριξη από τον σύντροφο, τους φίλους και την οικογένειά μου κάνει τη διαφορά».
Το μήνυμα της Lisa σε όσους θέλουν να χάσουν βάρους
«Δεν θα ήθελα η δική μου απώλεια 15 κιλών να γίνει η αιτία να εγκαταλείψετε την προσπάθειά σας. Γνωρίζω καλά ότι ακόμα και η αναφορά στην απώλεια βάρους μπορεί να μοιάζει με θέμα “ταμπού”. Η αλήθεια είναι πως δεν υπάρχουν εγγυήσεις για το βάρος σας όταν σταματήσετε τις εξαντλητικές δίαιτες. Κάποιοι άνθρωποι χάνουν βάρος, άλλοι παίρνουν και κάποιοι παραμένουν σταθεροί.
Έχουν περάσει περίπου 20 χρόνια από την τελευταία φορά που είχα επεισόδιο υπερφαγίας και το βάρος μου παρέμεινε σχετικά σταθερό όλο αυτό το διάστημα — με εξαίρεση τις δύο εγκυμοσύνες μου. Το γνωρίζω αυτό μόνο από το ετήσιο ζύγισμα στον γιατρό, κάτι που απέχει κατά πολύ από το να ανεβαίνω καθημερινά στη ζυγαριά και να αφήνω έναν αριθμό να ορίζει τη διάθεσή μου.
«Όταν ξέφυγα από τον περιοριστικό τρόπο σκέψης άλλαξε η ζωή μου»
Τα φοιτητικά μου χρόνια δεν ήταν μόνο αρνητικές αναμνήσεις. Διασκέδασα, έκανα φίλους και δημιούργησα όμορφες αναμνήσεις. Ξέρω όμως ότι θα μπορούσαν να είναι πολύ καλύτερα αν δεν ήμουν παγιδευμένη στον κύκλο των διατροφικών διαταραχών. Παρόλο που έχασα βάρος όταν σταμάτησα να κάνω δίαιτα, αυτό που κέρδισα είναι το πιο πολύτιμο: δεν αγχώνομαι για τα γεύματα, απολαμβάνω αυτό που τρώω και δεν τιμωρώ πια τον εαυτό μου μέσω του φαγητού.
Είναι δύσκολο να απαρνηθείς τη νοοτροπία της δίαιτας. Η δική μου βιωματική εμπειρία μπορεί να διαφέρει πολύ από κάποιου άλλου και αναγνωρίζω ότι έχω επωφεληθεί από το προνόμιο να ζω σε ένα πιο αδύνατο σώμα — ακόμα κι αν εγώ η ίδια δεν ένιωθα πάντα καλά μέσα σε αυτό.
Το να ξεφύγω από τον περιοριστικό τρόπο σκέψης άλλαξε τη ζωή μου. Αν νιώθετε εγκλωβισμένοι σε έναν αέναο κύκλο δίαιτας, εύχομαι να βρείτε την υποστήριξη και τον χώρο που χρειάζεστε για να θεραπευτείτε».