Η κυβέρνηση προχωρά στην ενεργοποίηση του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου (ΚΚΤ), ενός νέου χρηματοδοτικού εργαλείου ύψους 5,3 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2032. Το Ταμείο αυτό έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς η διεθνής ενεργειακή κρίση συνεχίζεται και το Ταμείο Ανάκαμψης πλησιάζει στην ολοκλήρωσή του, με στόχο να στηρίξει 1,5 εκατ. νοικοκυριά και 70.000 επιχειρήσεις προκειμένου να ανταπεξέλθουν στο κόστος της ενεργειακής μετάβασης, διευκολύνοντας την προσαρμογή τους στα νέα δεδομένα της ενεργειακής αγοράς.
Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κατέθεσε πρόσφατα νομοσχέδιο στη Βουλή για τη σύσταση της Συντονιστικής Αρχής και της Ειδικής Επιτροπής του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου. Ο νέος αυτός φορέας, με Διοικητή τριετούς θητείας, θα αναλάβει τη διαχείριση των πόρων μέχρι το 2032. Παράλληλα, έχει ήδη υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση μια ολοκληρωμένη πρόταση που περιλαμβάνει 25 συγκεκριμένες δράσεις, η υλοποίηση των οποίων προγραμματίζεται να ξεκινήσει εντός του 2026.
Γιατί τώρα και γιατί επείγει
Η χρονική σύμπτωση δεν είναι τυχαία. Το 2027 επεκτείνεται το Σύστημα Εμπορίας Ρύπων (ETS2/ΣΕΔΕ2), επιβαρύνοντας περαιτέρω το κόστος πετρελαίου και φυσικού αερίου. Παράλληλα, η Ελλάδα εμφανίζει υψηλούς δείκτες ενεργειακής φτώχειας — ιδίως στην ύπαιθρο και στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα — σε συνδυασμό με παλαιό κτιριακό απόθεμα και υψηλή εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα στις μεταφορές και τη θέρμανση. Το ΚΚΤ / Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο σχεδιάστηκε, ακριβώς, για να απορροφήσει αυτή την επιβάρυνση, προτού αυτή πλήξει τα πιο αδύναμα νοικοκυριά.
Τι χρηματοδοτείται
Πάνω από 20 από τα 25 νέα μέτρα προβλέπεται να εκκινήσουν μέσα στο 2026, από το φθινόπωρο και μετά.
Για παράδειγμα:
- η μεγαλύτερη σε κόστος παρέμβαση για τα νοικοκυριά (1,2 δισ. ευρώ), η οποία προβλέπεται στο σχέδιο το οποίο υπέβαλε στις Βρυξέλες η Αθήνα, αφορά ένα νέο «Εξοικονομώ» για 62.000 κατοικίες, με επιδότηση που θα καλύπτει και τον ΦΠΑ. Παρεμβάσεις αξίας 24.800 ευρώ θα έχουν έκπτωση έως 80% και θα κοστίζουν στον ιδιοκτήτη μόλις 5.000 ευρώ.
- επιπλέον 930 εκατ. ευρώ αφορούν αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης, με αγορά και τοποθέτηση αντλίας θερμότητας και ηλιακού θερμοσίφωνα με ιδία συμμετοχή 2.000 ευρώ.
- το «Κοινωνικό Leasing» (174 εκατ. ευρώ) επιδοτεί 12.500 νοικοκυριά με 13.000 ευρώ για τετραετή μίσθωση ΙΧ ηλεκτρικού αυτοκινήτου, με μίσθωμα έως 145 ευρώ τον μήνα.
- άτομα με αναπηρία θα μπορούν να λάβουν επιδότηση που φτάνει και το 100% για ηλεκτρικά αμαξίδια, mobility scooters και handbikes (συνολικά 51 εκατ. ευρώ για 13.200 άτομα).
- επιπλέον 435 εκατ. ευρώ αφορούν στην ανέγερση 2.350 διαμερισμάτων zero-energy (κλάση Α+) και μέσου εμβαδού 84 τμ σε τέσσερα πρώην στρατόπεδα (Χαϊδάρι, Αχαρνές, Ζιάκα στη Θεσσαλονίκη και Μανουσογιαννάκη στην Πάτρα) που θα στεγάσουν 7.000 πολίτες με χαμηλό μίσθωμα, μέσω της νέας Εθνικής Αρχής Στέγασης.
Επιπλέον, από το 2027 και κάθε Οκτώβριο, 340 εκατ. ευρώ θα ενισχύουν κατ’ έτος το επίδομα θέρμανσης 780.000 δικαιούχων κατά έως 100 ευρώ, για να αντισταθμίσουν την επιβάρυνση του ETS2.
Επιπροσθέτως, 40 εκατ. ευρώ καλύπτουν 200.000 δωρεάν Πιστοποιητικά Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ). Το μέτρο έχει μεγάλη πρακτική σημασία για τους ιδιοκτήτες: χωρίς το Πιστοποιητικό αυτό, τα ακίνητα δεν θα μπορούν να ενοικιαστούν ή να πωληθούν με τους νέους ευρωπαϊκούς κανονισμούς.
Τι παίρνουν οι επιχειρήσεις
Συνολικά 10.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις μοιράζονται 394 εκατ. ευρώ για προγράμματα «Εξοικονομώ επιχειρήσεων» .
Επιπλέον 289 εκατ. ευρώ θα δοθούν σε επιχειρήσεις για ηλεκτρικά επαγγελματικά οχήματα — με 40% επιδότηση για ΙΧ και vans ή 30% για φορτηγά.
Για παράδειγμα: Εταιρεία αγοράζει ΙΧ 30.000 ευρώ και van 50.000 ευρώ εισπράττει πίσω 32.000 ευρώ.
Ενώ ιδιοκτήτες ταξί προβλέπεται επιδότηση έως 20.000 ευρώ για αγορά ηλεκτρικού – ή έως 29.000 ευρώ για προσβάσιμα οχήματα ΑμεΑ.
Πρόσβαση χωρίς αποκλεισμούς
Για να μην παραμείνουν οι ενισχύσεις στα χαρτιά, θεσμοθετείται Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης με «Κάρτα Ευάλωτου» και one-stop shop υπηρεσίες σε κάθε Περιφέρεια. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΟΚΕ), στη Γνώμη της επί του νομοσχεδίου, επισημαίνει ότι «η πρόσβαση στις ενισχύσεις πρέπει να είναι ουσιαστική και όχι μόνο τυπική», ζητώντας ιδιαίτερη μέριμνα για ηλικιωμένους και πολίτες απομακρυσμένων περιοχών.