Στο ΦΕΚ δημοσιεύθηκε η Κοινή Υπουργική Απόφαση (86272 ΕΞ 02-06-2026) για τη δράση « Ανακαίνιση Κατοικίας», που χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ 2021-2027 και που αποσκοπεί στην ανακαίνιση και ήπια ενεργειακή αναβάθμιση παλαιών κατοικιών, με στόχο την αύξηση της διαθέσιμης στεγαστικής προσφοράς και τη μείωση του στεγαστικού κόστους.
Η δράση αφορά δύο κατηγορίες: τις κλειστές κατοικίες που παρέμεναν ουσιαστικά αχρησιμοποίητες τα έτη 2024-2025 και θα διατεθούν μετά την ανακαίνιση είτε για ιδιοκατοίκηση είτε για μακροχρόνια μίσθωση. Και τις ανοικτές κατοικίες που ήδη χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία και χρειάζονται ανακαίνιση.
Επίσης επισημαίνεται πως δικαιούχοι της δράσης είναι τα φυσικά πρόσωπα που πληρούν τα παρακάτω εισοδηματικά κριτήρια. Ειδικότερα, τα ανώτατα εισοδήματα κυμαίνονται:
- από 18.000 ευρώ έως 35.000 ευρώ για την Κατηγορία Ι,
- και από 25.000 ευρώ έως 45.000 ευρώ για την Κατηγορία ΙΙ, με προσαυξήσεις ανάλογα με τα παιδιά.
Τι άλλο αναφέρει η απόφαση
Ακόμη στην απόφαση επισημαίνονται τα εξής:
1.Τα ποσοστά επιχορήγησης
- 80% είναι για την Εισοδηματική Κατηγορία Ι.
- 70% είναι για την Εισοδηματική Κατηγορία ΙΙ.
Υπάρχει επιπλέον προσαύξηση 5% για:
- τις ορεινές ή νησιωτικές περιοχές,
- τις μονογονεϊκές, τρίτεκνες ή πολύτεκνες οικογένειες,
- και τα ΑμεΑ.
Το τελικό ποσοστό μπορεί να φτάσει:
- έως 95% για την Κατηγορία Ι,
- έως 85% για την Κατηγορία ΙΙ.
2. Το ποσό της επιδότησης
Η επιδότηση ανέρχεται έως:
– 300 ευρώ /τ.μ.
– και έως 36.000 ευρώ ανά κατοικία (για κατοικία 120 τ.μ.).
Επιπλέον καλύπτονται έως 2.500 ευρώ για:
- μηχανικούς,
- ΠΕΑ,
- Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου,
- άδειες,
- ελέγχους ολοκλήρωσης.
3. Βασικές προϋποθέσεις κατοικίας
Η κατοικία θα πρέπει:
- να έχει οικοδομική άδεια έως 31/12/1990,
- να είναι έως 120 τ.μ. (150 τ.μ. για τρίτεκνους/πολύτεκνους υπό όρους),
- να βρίσκεται σε ενεργειακή κατηγορία έως Γ,
- να μην έχει ενταχθεί σε αντίστοιχο πρόγραμμα μετά την 1.1.2020,
- να μην είναι καταχωρημένη σε βραχυχρόνια μίσθωση (Airbnb).
4.Υποχρεωτική ενεργειακή αναβάθμιση
Οι παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης:
- θα πρέπει να αναβαθμίζουν το ακίνητο τουλάχιστον κατά μία ενεργειακή κατηγορία,
- και να αντιστοιχούν στο 20%-40% του συνολικού προϋπολογισμού του έργου.
5.Υποχρεώσεις μετά την επιδότηση
Για 5 χρόνια:
- οι ανοικτές κατοικίες πρέπει να παραμείνουν σε ιδιοκατοίκηση,
- οι κλειστές κατοικίες πρέπει να χρησιμοποιούνται είτε για ιδιοκατοίκηση είτε για μακροχρόνια μίσθωση.
Απαγορεύεται:
- η βραχυχρόνια μίσθωση (Airbnb),
- η επαγγελματική χρήση,
- η υπεκμίσθωση.
Μεταβίβαση του ακινήτου εντός της πενταετίας συνεπάγεται επιστροφή της επιχορήγησης.
6.Η ηλεκτροδότηση
Ως προς τα στοιχεία ηλεκτροδότησης, θα πρέπει να πληρούται μία από τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
i) Η κατοικία να παραμένει αδιάλειπτα μη ηλεκτροδοτούμενη κατά την ημερομηνία υποβολής του αιτήματος έκδοσης Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας κατόπιν αιτήματος διακοπής ηλεκτροδότησης, που πρέπει να έχει υποβληθεί από τον συμβεβλημένο χρήστη μέσω του οικείου προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας πριν από την 1/1/2024 ή
ii) για κατοικίες που είναι ουσιαστικά κενές χρήσεων – μη χρησιμοποιούμενες, αλλά οι ιδιοκτήτες τους δεν έχουν προβεί σε αίτηση διακοπής ή διακοπή ηλεκτροδότησης ως την ημερομηνία έκδοσης της βεβαίωσης επιλεξιμότητας, να έχει καταγραφεί κατανάλωση μικρότερη των 50 kWh συνολικά για τα έτη 2024 και 2025 (όριο κατανάλωσης, που αντιστοιχεί σε ποσοστό μικρότερο του ενός τοις εκατό (1%) της μέσης ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατοικιών στην Ελλάδα για τα έτη αυτά), βάσει των διαθέσιμων καταμετρήσεων του ΔΕΔΔΗΕ για το εν λόγω χρονικό διάστημα. Επιπλέον, για το χρονικό διάστημα από την 1.1.2026 έως την ημερομηνία υποβολής του αιτήματος έκδοσης Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας, η καταγεγραμμένη κατανάλωση, βάσει των διαθέσιμων μετρητικών δεδομένων του ΔΕΔΔΗΕ, δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το ανωτέρω όριο, αναγόμενο αναλογικά στο αντίστοιχο χρονικό διάστημα.
Σε περίπτωση, που οι διαθέσιμες ενδείξεις του μετρητή της παροχής καλύπτουν χρονικά διαστήματα, που εκτείνονται πέραν των ορίων των ετών 2024 και 2025, ο έλεγχος του ορίου κατανάλωσης διενεργείται με αναγωγή της καταγραφείσας κατανάλωσης στο αντίστοιχο χρονικό διάστημα, κατ’ αναλογία των ημερών, που εμπίπτουν εντός των ετών αυτών.
Σε περίπτωση που δεν υφίστανται διαθέσιμα μετρητικά δεδομένα στον ΔΕΔΔΗΕ που να καλύπτουν πλήρως το χρονικό διάστημα των ετών 2024 και 2025, η επιλεξιμότητα της κατοικίας τεκμηριώνεται κατόπιν λήψης έκτακτης ένδειξης του μετρητή από τον ΔΕΔΔΗΕ, σύμφωνα με τη διαδικασία που εφαρμόζει ο Διαχειριστής, στο πλαίσιο αιτήματος του ωφελούμενου για έκτακτη λήψη ένδειξης. Στην περίπτωση αυτή, κι αφού ολοκληρωθεί η έκτακτη λήψη ένδειξης, ο ωφελούμενος υποχρεούται να παράσχει πρόσβαση στον ΔΕΔΔΗΕ προκειμένου ο τελευταίος να εγκαταστήσει «έξυπνο μετρητή» στην παροχή, εντός εξαμήνου από την έκδοση της βεβαίωσης επιλεξιμότητας. Ο τρόπος ελέγχου εκπλήρωσης της εν λόγω απαίτησης θα εξειδικευτεί στον Οδηγό Εφαρμογής της Δράσης.
Εφόσον το χρονικό διάστημα κατά το οποίο η κατοικία δεν ηλεκτροδοτείται, κατόπιν αιτήματος διακοπής σύμφωνα με την περ. i), δεν καλύπτει το σύνολο της περιόδου από 1.1.2024 έως και την ημερομηνία έκδοσης Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας, το κριτήριο της περ. ii) εφαρμόζεται συμπληρωματικά και αναλογικά για το χρονικό διάστημα εντός της ίδιας περιόδου κατά το οποίο η κατοικία παρέμενε ηλεκτροδοτούμενη.
Δεν θεωρείται επιλέξιμη ως «Κλειστή Κατοικία» κατοικία για την οποία καταγράφεται κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας μετά τη διακοπή ηλεκτροδότησης, σύμφωνα με τα ανωτέρω, η οποία δεν δικαιολογείται από υποβολή νέου αιτήματος εκπροσώπησης της παροχής από προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας.
Ως προς τα στοιχεία, που έχουν δηλωθεί από τον αιτούντα στο έντυπο Ε2 της δήλωσης φορολογίας εισοδήματός του, η κατοικία θα πρέπει να έχει δηλωθεί ως «κενή» για το σύνολο των μηνών του φορολογικού έτους 2025 ή για όσους μήνες εντός του έτους αυτού ο αιτών κατείχε εμπράγματο δικαίωμα επί αυτής σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 1 α) του άρθρου 3 της παρούσας.
6. Ως «ολοκλήρωση έργου» νοείται η πιστοποίηση της ολοκλήρωσης του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου της επένδυσης, η έκδοση Β’ Π.Ε.Α., η διενέργεια ελέγχου από Ελεγκτή Δόμησης, η ολοκλήρωση των απαιτούμενων ελέγχων και η οριστική εκταμίευση της επιχορήγησης.
7.Στόχος και αντικείμενο της δράσης
1. Στόχος της δράσης είναι η επιχορήγηση νοικοκυριών χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων για την ανακαίνιση και την ήπια ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, με στόχο την αύξηση της προσφοράς κατάλληλων και ποιοτικών κατοικιών προς ιδιοκατοίκηση ή εκμίσθωση, η οποία θα συνδράμει στην αποκλιμάκωση της ραγδαίας αύξησης του κόστους στέγασης και συντήρησης της κατοικίας κατά τα τελευταία έτη. Η δράση συμβάλλει ιδίως στην επαναφορά ανενεργού στεγαστικού αποθέματος στη μίσθωση κύριας κατοικίας και στην αντιμετώπιση του στεγαστικού αποκλεισμού ευάλωτων και μεσαίων νοικοκυριών.
2. Αντικείμενο της δράσης είναι η παροχή επιχορήγησης προς τους ωφελούμενους, που ανήκουν στις παρακάτω οριζόμενες εισοδηματικές κατηγορίες για την ανακαίνιση και ήπια ενεργειακή αναβάθμιση παλαιών κατοικιών. Στη δράση θα εντάσσονται δύο κατηγορίες κατοικιών:
α) Κλειστές, σύμφωνα με τον ορισμό του άρθρου 1 της παρούσας, κατοικίες, οι οποίες μετά την επιχορήγηση θα ιδιοκατοικηθούν από τον ωφελούμενο – λήπτη της επιχορήγησης ή θα εκμισθωθούν αποκλειστικά για χρήση ως κύρια κατοικία,
β) ανοικτές, σύμφωνα με τον ορισμό του άρθρου 1 της παρούσας, κατοικίες που ιδιοκατοικούνται, αλλά λόγω παλαιότητας δεν καλύπτουν τις σύγχρονες στεγαστικές ανάγκες, και οι οποίες απαιτείται να ανακαινισθούν/αναβαθμιστούν με στόχο να συνεχίσουν να ιδιοκατοικούνται.
3. Η επιχορήγηση χορηγείται υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις, που προβλέπονται στα επόμενα άρθρα.
4. Οι επιλέξιμες παρεμβάσεις, το ύψος και οι όροι χορήγησης της επιχορήγησης καθορίζονται στην παρούσα απόφαση και θα εξειδικευτούν περαιτέρω τεχνικά στον Οδηγό Εφαρμογής της Δράσης.
8.Κριτήρια επιλεξιμότητας ωφελούμενων και ποσοστά επιχορήγησης
1. Δικαίωμα συμμετοχής στη Δράση, έχουν φυσικά πρόσωπα, που πληρούν τα εισοδηματικά κριτήρια της παρ. 3 του παρόντος άρθρου και διαθέτουν:
α) Την πλήρη κυριότητα ή την επικαρπία σε ποσοστό ίσο ή μεγαλύτερο του πενήντα τοις εκατό (50%) σε κλειστή κατοικία, η οποία πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 4,
β) εμπράγματο δικαίωμα (πλήρης κυριότητα/επικαρπία/ψιλή κυριότητα) σε ανοικτή κατοικία η οποία πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 4 και μόνο εφόσον η κατοικία αυτή αποτελεί την κύρια κατοικία του σύμφωνα με τον ως άνω ορισμό (παρ. 4 του άρθρου 1).
2. Για την συμμετοχή στη δράση απαιτείται η υποβολή αίτησης, μέσω πληροφοριακού συστήματος και σύμφωνα με την διαδικασία που προσδιορίζεται στο άρθρο 8. Σε περίπτωση ύπαρξης περισσότερων κατόχων εμπράγματων δικαιωμάτων (συγκύριων ή συνεπικαρπωτών), απαιτείται η παροχή συναίνεσης των υπολοίπων.
Ειδικότερα για την περίπτωση β) αν ο αιτών κατέχει το δικαίωμα της ψιλής κυριότητας, απαιτείται η παροχή συναίνεσης του επικαρπωτή.
3. Τα φυσικά πρόσωπα που δύναται να υποβάλουν αίτηση πληρούν τα εισοδηματικά κριτήρια, που αναφέρονται στον πίνακα που ακολουθεί, ανάλογα με την οικογενειακή κατάστασή τους:
4. Ως προς το ανώτατο ανά περίπτωση εισοδηματικό όριο, στο ετήσιο φορολογητέο εισόδημα -πραγματικό ή τεκμαρτό- ανεξαρτήτως κατηγορίας και του κωδικού εγγραφής του στη Δήλωση Φορολογίας Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων του φορολογικού Έτους 2025, δεν περιλαμβάνεται το εισόδημα εκείνο, το οποίο αθροιστικά απαλλάσσεται από το φόρο εισοδήματος του ν. 4172/2013, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, για τη λήψη του επιδόματος θέρμανσης.
5. Για τους έγγαμους/μέρη συμφώνου συμβίωσης αξιολογείται το ετήσιο οικογενειακό φορολογητέο -πραγματικό ή τεκμαρτό- εισόδημα, ανεξαρτήτως εάν οι σύζυγοι/μέρη συμφώνου συμβίωσης (ΜΣΣ) κάνουν κοινή ή χωριστή Δήλωση Φορολογίας Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων.
6. Σε περίπτωση, που το εισόδημα για το φορολογικό έτος 2025, υπερβαίνει τα ως άνω όρια, ο υποψήφιος ωφελούμενος δύναται να είναι επιλέξιμος αν και εφόσον ο μέσος όρος εισοδημάτων των τριών τελευταίων φορολογικών ετών (2023,2024,2025) καλύπτει τις προϋποθέσεις της παρ. 3. Στην περίπτωση αυτή, η οικογενειακή κατάσταση του αιτούντος κατά την ημερομηνία έκδοσης της βεβαίωσης επιλεξιμότητας, λογίζεται ότι ισχύει και για τα τρία τελευταία φορολογικά έτη.
7. Το μέγιστο ποσοστό επιχορήγησης ορίζεται ανά εισοδηματική κατηγορία του πίνακα της παρ. 3, ως εξής:
8. Τα ποσοστά επιχορήγησης του ανωτέρω πίνακα προσαυξάνονται κατά πέντε (5) ποσοστιαίες μονάδες, κατά περίπτωση, ως εξής:
α) Για επιλέξιμες κατοικίες, που βρίσκονται σε ορεινές ή νησιωτικές περιοχές σύμφωνα με το Μητρώο Δήμων, Κοινοτήτων και Οικισμών της ΕΛΣΤΑΤ,
β) για ωφελούμενους, που είναι είτε μονογονεϊκές οικογένειες και ο γονέας ασκεί την αποκλειστική επιμέλεια, είτε τρίτεκνοι, πολύτεκνοι,
γ) για άτομα με αναπηρία είτε είναι οι αιτούντες, είτε αυτοί έχουν σύζυγους/ΜΣΣ ή εξαρτώμενα μέλη, σύμφωνα με τα κριτήρια που θα εξειδικευτούν στον Οδηγό Εφαρμογής της Δράσης. Ειδικά για την περίπτωση ύπαρξης ατόμου με αναπηρία, η προσαύξηση εφαρμόζεται αποκλειστικά για χρήση της επιχορηγούμενης κατοικίας για ιδιοκατοίκηση.
9. Οι ανωτέρω προσαυξήσεις είναι σωρευτικές. Το τελικό ποσοστό επιχορήγησης δεν δύναται να υπερβαίνει το ποσοστό ενενήντα πέντε τοις εκατό (95%) για τους ωφελούμενους της εισοδηματικής κατηγορίας Ι και το ποσοστό ογδόντα πέντε τοις εκατό (85%) για τους ωφελούμενους της εισοδηματικής κατηγορίας ΙΙ.
10. Δεν επιτρέπεται η υποβολή πέραν της μίας (1) Αίτησης Χρηματοδότησης για την ίδια κατοικία, είτε από τον ίδιο αιτούντα, είτε από έτερο συγκύριο ή συνεπικαρπωτή.
11. Κάθε νοικοκυριό, δηλαδή το φυσικό πρόσωπο που αιτείται, ο/η σύζυγος του/ΜΣΣ ή τα εξαρτώμενα μέλη του νοικοκυριού δύναται να υποβάλει Αίτηση Χρηματοδότησης για έως μία κατοικία στην οποία έχει τα δικαιώματα της παρ. 1.α του παρόντος και επιπρόσθετα για μία της παρ. 1.β., υπό την προϋπόθεση, ότι για αυτές πληρούνται αυτοτελώς τα κριτήρια επιλεξιμότητας του άρθρου 4.
12. Σε περίπτωση που η οικογενειακή κατάσταση του ωφελούμενου διαφοροποιηθεί κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ έκδοσης Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας και της υποβολής της αίτησης, ο ωφελούμενος δύναται προσκομίζοντας τα απαραίτητα έγγραφα να αναθεωρεί την κατάσταση ως προς τους άνω όρους της Δράσης, σύμφωνα με την διαδικασία που προβλέπεται στον Οδηγό Εφαρμογής.
9.Κριτήρια επιλεξιμότητας κατοικίας
1. Μία κατοικία είναι επιλέξιμη για ένταξη στη δράση, εφόσον πληροί σωρευτικά τις ακόλουθες γενικές προϋποθέσεις επιλεξιμότητας:
α) Υφίσταται νόμιμα,
β) δεν έχει κριθεί κατεδαφιστέα,
γ) έχει χρήση κατοικίας και αφορά είτε σε κύρια κατοικία (ανοικτή κατοικία) είτε σε κλειστή κατοικία (με βάση τους ορισμούς του άρθρου 1),
δ) διαθέτει οικοδομική άδεια, που έχει εκδοθεί έως την 31η Δεκεμβρίου 1990 ή άλλο αντίστοιχο νομιμοποιητικό στοιχείο (π.χ. βεβαίωση προ του 1955),
ε) έχει επιφάνεια κυρίων χώρων μικρότερη ή ίση των 120 τετραγωνικών μέτρων,
στ) κατατάσσεται βάσει Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης (Π.Ε.Α.) σε κατηγορία χαμηλότερη ή ίση της Γ.
2. Η επιβεβαίωση των παραπάνω προϋποθέσεων πραγματοποιείται στο στάδιο υποβολής και αξιολόγησης της Αίτησης Χρηματοδότησης του άρθρου 8 βάσει των στοιχείων της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου και του Α’ ΠΕΑ ή της Υπεύθυνης Δήλωσης.
3. Δεν είναι επιλέξιμες κατοικίες, που, κατά την ημερομηνία υποβολής της Αίτησης Χρηματοδότησης του άρθρου 8, είναι εγγεγραμμένες στο Μητρώο Βραχυχρόνιας Μίσθωσης που τηρείται στην ΑΑΔΕ.
4. Δεν είναι επιλέξιμες κατοικίες, αυτές που έχουν υπαχθεί σε δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας ή ανακαίνισης με ημερομηνία υπαγωγής μετά την 01.01.2020, όπως αυτές θα προσδιοριστούν αναλυτικά στον Οδηγό Εφαρμογής της Δράσης.
5. Κατ’ εξαίρεση των παραπάνω δύναται για τρίτεκνους και πολύτεκνους να είναι επιλέξιμες κατοικίες με επιφάνεια κύριων χώρων ως και 150 τετραγωνικών μέτρων και υπό την προϋπόθεση ότι τα επιπλέον 30 τετραγωνικά μέτρα δεν θα λαμβάνονται υπόψιν στον υπολογισμό του μέγιστου ποσοστού ενίσχυσης, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 6 και με σκοπό την ιδιοκατοίκηση.
10. Μακροχρόνιες δεσμεύσεις και περιορισμοί
1. Σε συμμόρφωση με το άρθρο 65 του Κανονισμού (ΕΕ) 1060/2021, οι ωφελούμενοι για χρονικό διάστημα τουλάχιστον πέντε (5) ετών από την ολοκλήρωση του επιχορηγούμενου έργου οφείλουν να διατηρούν τη χρήση της κατοικίας, σύμφωνα με τους σκοπούς της δράσης από την οποία ενισχύθηκαν, δηλαδή:
α) σε περίπτωση κλειστής κατοικίας, είτε για εκμίσθωση, είτε για ιδιοκατοίκηση και
β) σε περίπτωση ανοιχτής κατοικίας, για ιδιοκατοίκηση.
2. Ειδικά για τις ενισχυόμενες κατοικίες, που διατίθενται προς μακροχρόνια μίσθωση, ισχύουν σωρευτικά οι ακόλουθοι όροι:
α) Η κατοικία θα πρέπει να εκμισθώνεται και να δηλώνεται στην ΑΑΔΕ ως χρήση κύριας κατοικίας για τουλάχιστον πέντε (5) έτη από την ολοκλήρωση του έργου. Για τον σκοπό αυτό μπορούν να συνάπτονται μία (1) ή διαδοχικές συμβάσεις μίσθωσης με ένα (1) ή περισσότερα φυσικά πρόσωπα. Μεταξύ διαδοχικών συμβάσεων μίσθωσης, επιτρέπεται να μεσολαβεί χρονικό διάστημα μη εκμίσθωσης, το οποίο για το σύνολο της πενταετίας δεν μπορεί να υπερβαίνει τους 11 μήνες, ενώ σε περίπτωση υπέρβασης το διάστημα τήρησης του όρου θα επεκτείνεται κατ’ αναλογία αυτόματα,
β) στην υπό την περίπτωση α) ανωτέρω απαιτούμενη υποχρεωτική πενταετούς διάρκειας μίσθωση προβλέπεται υποχρεωτικά σταθερό μίσθωμα για τα πρώτα τρία (3) έτη τουλάχιστον, ανεξαρτήτως του αριθμού διαδοχικών μισθώσεων, με το ύψος του μισθώματος να παραμένει αμετάβλητο ή χαμηλότερο,
γ) για χρονικό διάστημα πέντε (5) ετών από την ολοκλήρωση της επένδυσης απαγορεύονται: γα) η εγγραφή της κατοικίας στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής και η διάθεσή της για βραχυχρόνια μίσθωση, για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα του έτους, γβ) η εκμίσθωση της κατοικίας σε νομικό πρόσωπο ή σε φυσικό πρόσωπο για χρήση επαγγελματικής στέγης, γγ) η υπεκμίσθωση ή η παραχώρηση χρήσης του ακινήτου.
3. Κατοικίες που έχουν ενταχθεί στην κατηγορία κλειστών κατοικιών προς ιδιοκατοίκηση δύνανται, να μεταπέσουν στην κατηγορία προς μακροχρόνια μίσθωση. Στην περίπτωση αυτή, ο ωφελούμενος υποχρεούται να τηρήσει τους όρους, που ισχύουν για τις κατοικίες, που διατίθενται προς μακροχρόνια μίσθωση, για χρονικό διάστημα ίσο με το υπόλοιπο της πενταετούς περιόδου δέσμευσης, αφαιρώντας δηλαδή, το χρονικό διάστημα της ιδιοκατοίκησης.
4. Κατά τη διάρκεια της περιόδου που ορίζεται στην παρ. 1, η μεταβίβαση της ενισχυθείσας κατοικίας επιφέρει την επιστροφή του συνόλου των χρημάτων της επιχορήγησης.
5. Σε περίπτωση μίσθωσης της κατοικίας, ο ωφελούμενος εμφανίζεται υποχρεωτικά ως εκμισθωτής στο πληροφοριακό σύστημα της ΑΑΔΕ για την ενισχυόμενη κατοικία και δηλώνει ο ίδιος τα σχετικά εισοδήματα από τη μίσθωση.
6. Η συμμόρφωση των ωφελούμενων με τις μακροχρόνιες υποχρεώσεις παρακολουθείται από το ΤΕΕ μέσω αυτοματοποιημένων και διασταυρωτικών ελέγχων στα σχετικά πληροφοριακά συστήματα, όπως θα προσδιοριστεί στον Οδηγό Εφαρμογής της Δράσης.
7. Σε περίπτωση διαπίστωσης παράβασης των υποχρεώσεων του παρόντος άρθρου, εφαρμόζεται διαδικασία ανάκτησης της καταβληθείσας επιχορήγησης, αναλογικά με το χρονικό διάστημα μη συμμόρφωσης, σύμφωνα με τις διαδικασίες του ΣΔΕ και το άρθρο 16.
8. Σε περίπτωση θανάτου του ωφελούμενου, οι υποχρεώσεις της παρούσας μεταβιβάζονται στους καθολικούς ή ειδικούς διαδόχους, εφόσον αποδέχονται τη συνέχιση των όρων της δράσης.
11.Επιλέξιμες δαπάνες και ποσά επιχορήγησης
1. Ως επιλέξιμες δαπάνες στο πλαίσιο της δράσης ορίζονται οι ακόλουθες:
α) Δαπάνες για εργασίες ανακαίνισης και επισκευής της επιλέξιμης κατοικίας.
β) Δαπάνες για εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης.
γ) Δαπάνες για αγορά προϊόντων και υλικών, που είναι απαραίτητα για τις εργασίες, που περιγράφονται στις περ. α) και β).
Η επιλεξιμότητα των δαπανών καλύπτει και τον αναλογούντα ΦΠΑ. Η εξειδίκευση του είδους παρεμβάσεων και η αναλυτική περιγραφή τους θα γίνει στον Οδηγό Εφαρμογής της δράσης.
2. Ως επιλέξιμος προϋπολογισμός παρεμβάσεων νοείται το άθροισμα του κόστους των επιμέρους επιλέξιμων δαπανών, που περιλαμβάνονται στο Σχέδιο Παρεμβάσεων του ωφελούμενου και αντιστοιχούν σε παρεμβάσεις της παρ. 1, όπως αυτές θα εξειδικευτούν περαιτέρω στον Οδηγό Εφαρμογής της Δράσης.
3. Η υλοποίηση παρεμβάσεων και των αντίστοιχων δαπανών, τόσο για ανακαίνιση όσο και για ενεργειακή αναβάθμιση, είναι υποχρεωτική και πρέπει να πληροί σωρευτικά τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) Οι εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης θα πρέπει να οδηγούν σε αναβάθμιση της κατοικίας κατά τουλάχιστον μία ενεργειακή κατηγορία, σε σχέση με την κατάταξη στο ΠΕΑ που έχει εκδοθεί πριν την υλοποίησή τους.
β) Οι δαπάνες για τις εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης ανέρχονται κατ’ ελάχιστον σε ποσοστό είκοσι τοις εκατό (20%) του επιλέξιμου προϋπολογισμού παρεμβάσεων του έργου και ως μέγιστο ποσοστό το σαράντα τοις εκατό (40%), συμπεριλαμβανομένης της δημόσιας δαπάνης και της αναλογούσας ιδιωτικής συμμετοχής,
4. Το ποσό της επιχορήγησης για τις επιλέξιμες παρεμβάσεις υπολογίζεται ως το γινόμενο του επιλέξιμου προϋπολογισμού παρεμβάσεων επί το κατά περίπτωση εφαρμοζόμενο ποσοστό επιχορήγησης. Σε κάθε περίπτωση, το ποσό της επιχορήγησης παρεμβάσεων δεν δύναται να υπερβαίνει το ποσό των τριακοσίων ευρώ (300 €), συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, ανά τετραγωνικό μέτρο κύριων χώρων επιλέξιμης κατοικίας (κατ’ επέκταση το μέγιστο ποσό επιχορήγησης μπορεί να ανέλθει σε έως τριάντα έξι χιλιάδες ευρώ -36.000 € -συμπεριλαμβανομένου του αναλογούντος ΦΠΑ, για κατοικία 120 τ.μ.).
5. Επιπλέον του ποσού επιχορήγησης της παρ. 4, καλύπτονται από τη δράση λοιπές δαπάνες σε ποσοστό εκατό τοις εκατό (100%), υπό την προϋπόθεση του επιτυχούς ελέγχου της δήλωσης πιστοποίησης για την ολοκλήρωση του Έργου. Ως λοιπές δαπάνες νοούνται οι δαπάνες για αμοιβές μηχανικών-τεχνικών συμβούλων έργου για τη σύνταξη του σχεδίου παρεμβάσεων, οι δαπάνες για την έκδοση απαιτούμενων αδειών, την έκδοση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, τη διενέργεια των απαιτούμενων ενεργειακών επιθεωρήσεων και την έκδοση των σχετικών Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης, καθώς και για τον έλεγχο ολοκλήρωσης του έργου από Ελεγκτή Δόμησης. Οι λοιπές δαπάνες αυτές μπορούν να ανέλθουν κατά μέγιστο έως του συνολικού ποσού 2.500€ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ), και ο ακριβής τρόπος υπολογισμού τους στα επιμέρους στοιχεία θα περιγραφεί στον Οδηγό Εφαρμογής της Δράσης.
6. Οι δαπάνες της δράσης είναι επιλέξιμες από την ημερομηνία, που θα οριστεί στον Οδηγό Εφαρμογής της Δράσης. Κατ’ εξαίρεση, δύνανται να είναι επιλέξιμες και δαπάνες της παρ. 5, που προηγούνται της υποβολής της Αίτησης Χρηματοδότησης, εφόσον προβλέπονται ρητά στον Οδηγό Εφαρμογής της Δράσης και έχουν υλοποιηθεί σε χρονικό διάστημα προ της υποβολής της Αίτησης Χρηματοδότησης, που θα προβλεφθεί σε αυτόν.
7. Οι δαπάνες τεκμηριώνονται πλήρως και συνδέονται με τα αντίστοιχα παραστατικά μέσω του πληροφοριακού συστήματος της δράσης, κατά τρόπο που διασφαλίζει την πληρότητα, τη νομιμότητα και την ιχνηλασιμότητα.
12.Προϋπολογισμός της δράσης
1. Η κατανομή του προϋπολογισμού της δράσης θα γίνει ανά Περιφέρεια, και κατηγορία επιλέξιμης κατοικίας, σύμφωνα με τους κατωτέρω πίνακες.
Τα ποσά που αναφέρονται στον Ειδικό Στόχο 2.11 του Κανονισμού του ΕΤΠΑ (σύνολο πόρων Περιφερειακών Προγραμμάτων και Προτεραιότητας 11 Προγράμματος ΠΕΚΑ) θα κατευθυνθούν αποκλειστικά για επιχορήγηση προς τους ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών.
Τα ποσά που αναφέρονται στον Ειδικό Στόχο 2.1 του Κανονισμού του ΕΤΠΑ (Προτεραιότητα 01 Προγράμματος ΠΕΚΑ) μπορούν να κατευθυνθούν για επιχορήγηση προς τους ιδιοκτήτες κλειστών και ανοικτών κατοικιών, χωρίς κάποιον επιπλέον περιορισμό κατανομής τους.
ΠΙΝΑΚΑΣ 1. Γεωγραφική Κατανομή Πόρων ανά Περιφέρεια που θα κατευθυνθούν αποκλειστικά σε κλειστά σπίτια σε ευρώ.
13.Υποχρεώσεις ωφελούμενων
1. Ο ωφελούμενος οφείλει να αποδέχεται τους όρους συμμετοχής του στη δράση και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτή, όπως αυτές αποτυπώνονται στην παρούσα και θα εξειδικευτούν στο Οδηγό Εφαρμογής της Δράσης και την απόφαση υπαγωγής.
2. Ο κάθε ωφελούμενος οφείλει:
α) Εντός προθεσμίας 18 μηνών από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης υπαγωγής και όχι αργότερα από τις 31.12.2028, να ολοκληρώσει το σύνολο του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου και να υποβάλει στο πληροφοριακό σύστημα το αίτημα ολοκλήρωσης,
β) Για την έναρξη των εργασιών υλοποίησης του έργου, ο ωφελούμενος οφείλει να εξασφαλίσει τις απαιτούμενες άδειες/εγκρίσεις που προβλέπονται από τις κείμενες διατάξεις της ισχύουσας νομοθεσίας.
3. Η ΕΥΔ ΠΕΚΑ με στόχο την καλύτερη και αποτελεσματικότερη υλοποίηση της δράσης δύναται να τροποποιεί την αναφερόμενη στην παρ. 2α) καταληκτική ημερομηνία ολοκλήρωσης του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου.
4. Οι όροι υλοποίησης του έργου, όπως ορίζονται στην απόφαση υπαγωγής και συγκεκριμένα τα στοιχεία του ωφελούμενου και της κατοικίας, το μέγιστο ύψος της επιχορήγησης καθώς και το επιλέξιμο κόστος, η επίτευξη του ενεργειακού στόχου του προγράμματος, το ποσοστό δαπανών ενεργειακής αναβάθμισης ως προς το σύνολο του επιλέξιμου προϋπολογισμού παρεμβάσεων καθώς και ο χρόνος υλοποίησης των παρεμβάσεων είναι ουσιώδεις και δεν επιτρέπεται οποιαδήποτε αλλαγή από τον ωφελούμενο. Επιτρέπονται τροποποιήσεις του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου του έργου, υπό την προϋπόθεση, ότι με την τροποποίηση δεν αλλοιώνονται οι προϋποθέσεις ένταξης του έργου στη δράση.
5. Ειδικά για τις κατοικίες, που έχουν ενταχθεί με σκοπό τη μακροχρόνια μίσθωση, ο ωφελούμενος υποχρεούται να συνάψει και να αναρτήσει στο Πληροφοριακό Σύστημα Μισθώσεων Ακίνητης Περιουσίας της Α.Α.Δ.Ε. Δήλωση Πληροφοριακών Στοιχείων Μίσθωσης Ακίνητης Περιουσίας εντός προθεσμίας οκτώ (8) μηνών από την ολοκλήρωση του φυσικού αντικειμένου.
6. Οι ωφελούμενοι οφείλουν να αποδέχονται τους επιτόπιους ελέγχους ελεγκτικών αρχών/οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή εθνικών ελεγκτικών οργάνων, και τους προβλεπόμενους ελέγχους και τις επιτόπιες επαληθεύσεις, που διενεργούνται από το ΤΕΕ ή την ΕΥΔ ΠΕΚΑ 2021-2027 στην επιχορηγούμενη κατοικία και να διευκολύνουν τους ελέγχους προσκομίζοντας οποιοδήποτε στοιχείο αφορά στην υλοποίηση της δράσης, εφόσον ζητηθεί.
14.Τρόπος καταβολής της επιχορήγησης και ίδια συμμετοχή
1. Τα ποσά της επιχορήγησης κατατίθενται σε ειδικό τραπεζικό λογαριασμό εξυπηρέτησης της επιχορήγησης του ωφελούμενου και παραμένουν δεσμευμένα αποκλειστικά για τους σκοπούς της δράσης, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Τα ποσά αυτά είναι αφορολόγητα, δεν υπόκεινται σε οποιαδήποτε κράτηση, δεν εκχωρούνται, δεν κατάσχονται στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης γενικής ή ειδικής διάταξης, δεν δεσμεύονται και δεν συμψηφίζονται με βεβαιωμένα χρέη προς το Δημόσιο, ιδιώτες ή πιστωτικά ιδρύματα.
2. Μετά την υπαγωγή της Αίτησης Χρηματοδότησης στη δράση και εντός χρονικού διαστήματος, που θα προσδιοριστεί στον Οδηγό Εφαρμογής της δράσης καταβάλλεται στον ειδικό λογαριασμό της παρ. 1 η 1η δόση της επιχορήγησης (προκαταβολή), η οποία αντιστοιχεί σε ποσοστό εξήντα τοις εκατό (60%) του εγκεκριμένου ποσού, όπως αυτό προσδιορίζεται στην απόφαση υπαγωγής. Για την χρήση της 1ης δόσης της επιχορήγησης, η οποία θα βρίσκεται ήδη δεσμευμένη στον τραπεζικό λογαριασμό εξυπηρέτησής του, ο ωφελούμενος θα πρέπει υποχρεωτικά να έχει διακινήσει σαράντα τις εκατό (40%) των ιδίων κεφαλαίων μέσω τραπεζικού συστήματος στους αναδόχους/προμηθευτές της επιλογής του με δική του ευθύνη και μέριμνα και τα σχετικά αποδεικτικά πληρωμής να υποβληθούν για έλεγχο. Κατά τον υπολογισμό του μέρους των ιδίων κεφαλαίων, που έχουν διακινηθεί προσμετρώνται και τυχόν λοιπές δαπάνες της παραγράφου 5 του άρθρου 6 της παρούσας, που προηγούνται της υποβολής της Αίτησης Χρηματοδότησης.
3. Μετά τη διαπίστωση της καταβολής των απαιτούμενων ιδίων κεφαλαίων, ο ωφελούμενος δύναται να προβαίνει, μέσω του πληροφοριακού συστήματος, στη διάθεση του συνόλου της 1ης δόσης της επιχορήγησης, σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους της δράσης προς τους αναδόχους και προμηθευτές, προσκομίζοντας τα σχετικά παραστατικά κατά την υποβολή του αιτήματος ολοκλήρωσης του έργου.
4. Μετά την ολοκλήρωση του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου υποβάλλεται μέσω του πληροφοριακού συστήματος το αίτημα ολοκλήρωσης του Έργου. Με βάση την απόφαση υπαγωγής, τα υποβαλλόμενα παραστατικά δαπανών και τα παραστατικά καταβολής της υπολειπόμενης ίδιας συμμετοχής, τον έλεγχο επίτευξης του ενεργειακού στόχου, την πιστοποίηση εργασιών ανακαίνισης, και την διαπίστωση της τήρησης των ποσοστώσεων μεταξύ δαπανών για ενεργειακή αναβάθμιση και ανακαίνιση, διαμορφώνεται το τελικό επιλέξιμο κόστος του Έργου.
5. Εφόσον διαπιστωθεί η επιτυχής ολοκλήρωση του οικονομικού αντικειμένου, καταβάλλεται το υπόλοιπο ποσό (2η δόση – 40%) της επιχορήγησης στον ειδικό τραπεζικό λογαριασμό του ωφελούμενου για την εξόφληση μέσω του πληροφοριακού συστήματος του προγράμματος των επί πιστώσει παραστατικών δαπανών (αναδόχων/προμηθευτών/κ.λπ.) και την καταβολή στον ωφελούμενο του ποσού που του αντιστοιχεί για τα εξοφλημένα παραστατικά λοιπών δαπανών. Συγκεκριμένα, καταβάλλεται στον ειδικό λογαριασμό το υπόλοιπο ποσό της επιχορήγησης, το οποίο μπορεί να ανέρχεται έως το σαράντα τοις εκατό (40%) του αρχικά εγκεκριμένου ποσού, ή λιγότερο σε περίπτωση που κατά την σύνταξη του αναθεωρημένου σχεδίου ή/και την πιστοποίηση των εργασιών διαπιστωθεί, ότι οι αρχικά προγραμματισμένες εργασίες τροποποιήθηκαν ή πραγματοποιήθηκαν μερικώς ή με χαμηλότερο κόστος.
6. Το Έργο θεωρείται ολοκληρωμένο όταν έχει υλοποιηθεί το σύνολο των παρεμβάσεων, έχει ολοκληρωθεί ο έλεγχος των δικαιολογητικών και έχουν εξοφληθεί οι σχετικές δαπάνες. Με τη διαπίστωση της ολοκλήρωσης του Έργου εκδίδεται σχετική απόφαση ολοκλήρωσης.
7. Ως χρόνος έναρξης της παρακολούθησης των μακροχρόνιων υποχρεώσεων θεωρείται:
α) Για τις κατοικίες και των δύο κατηγοριών που ιδιοκατοικούνται ο χρόνος ολοκλήρωσης του έργου (σύμφωνα με την παρ. 6 του άρθρου 1) και όπως θα αποδειχθεί με τα στοιχεία της φορολογικής δήλωσης του ωφελούμενου.
β) για τις κατοικίες που θα εκμισθωθούν, η ημερομηνία υποβολής της Δήλωσης Πληροφοριακών Στοιχείων Μίσθωσης Ακίνητης Περιουσίας (για το συγκεκριμένο ΑΤΑΚ) στο Πληροφοριακό Σύστημα Μισθώσεων Ακίνητης Περιουσίας της Α.Α.Δ.Ε.