Στην τελική ευθεία μπαίνει η καταβολή αναδρομικών ποσών σε περίπου 60.000 ασφαλισμένους, με τη διοίκηση του e-ΕΦΚΑ να προγραμματίζει τις πληρωμές έως το τέλος Φεβρουαρίου. Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες της Realnews, ο διοικητής του φορέα, Αλέξανδρος Βαρβέρης, δίνει το «πράσινο φως» για την αποπληρωμή αναδρομικών που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν ακόμη και τα 12.500 ευρώ, διορθώνοντας εκκρεμότητες που ταλαιπώρησαν επί χρόνια χιλιάδες συνταξιούχους.
Η μεγαλύτερη «δεξαμενή» δικαιούχων αφορά περίπου 41.000 συνταξιούχους που θα λάβουν αναδρομικά έως και επτά ετών, μετά τον επανυπολογισμό των συντάξεών τους με βάση τα βελτιωμένα ποσοστά αναπλήρωσης του νόμου 4670/2020. Πρόκειται για ασφαλισμένους με πολλά έτη ασφάλισης, οι οποίοι δικαιώνονται καθυστερημένα, αλλά με ποσά που σε αρκετές περιπτώσεις είναι ιδιαίτερα υψηλά.
Στρατιωτικοί
Παράλληλα, ξεμπλοκάρει η καταβολή αναδρομικών σε περίπου 6.000 στρατιωτικούς, λόγω της αφαίρεσης της κράτησης του νόμου 4093/2012 από τα μερίσματα των μετοχικών ταμείων των Ενόπλων Δυνάμεων. Τα ποσά αφορούν επιστροφές κρατήσεων προηγούμενων ετών, οι οποίες δεν είχαν αποδοθεί εγκαίρως.
Συντάξεις αναπηρίας
Στο ίδιο «πακέτο» πληρωμών περιλαμβάνονται αναδρομικά για περίπου 2.000 ασφαλισμένους με συντάξεις αναπηρίας, που προκύπτουν από παρατάσεις αναπηρίας οι οποίες καθυστέρησαν να εκκαθαριστούν, αλλά και για περίπου 10.000 δικαιούχους παράλληλης ασφάλισης, λόγω της ενσωμάτωσης επασφαλίστρων σε επανυπολογιζόμενες συντάξεις. Τέλος, προβλέπεται και η επιστροφή της κράτησης ασθενείας σε τυφλούς που λαμβάνουν επίδομα απόλυτης αναπηρίας.
1. Αναδρομικά έως 8.000 ευρώ για 41.000 δικαιούχους με περισσότερα από 30 έτη ασφάλισης
Αναδρομικά από 5.000 έως και 8.000 ευρώ αναμένεται να λάβουν 41.000 συνταξιούχοι με περισσότερα από 30 έτη ασφάλισης, οι οποίοι συνταξιοδοτήθηκαν μετά τον Μάιο του 2016 και δεν έχουν ακόμη λάβει τις αυξήσεις που προβλέπει ο νόμος Βρούτση (νόμος 4670/20). Για την κατηγορία αυτή εκκρεμούν τόσο τα αυξημένα μηνιαία ποσά όσο και αναδρομικά που υπολογίζονται από τον Οκτώβριο του 2019.
Για ασφαλισμένους με 35 ή 36 έτη ασφάλισης τα ποσά κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 3.000 και 5.000 ευρώ, ενώ για εκείνους με 40 έτη και υψηλές συντάξιμες αποδοχές τα αναδρομικά μπορεί να ξεπεράσουν τα 8.500 ευρώ. Τα βελτιωμένα ποσοστά αναπλήρωσης του νόμου 4670/2020 προβλέπουν προσαύξηση 1,08% στην ανταποδοτική σύνταξη για 31 έτη ασφάλισης και έως 7,2% για 40 έτη, με τις ενδιάμεσες κλίμακες να εφαρμόζονται αναλογικά.
Οι περισσότερες εκκρεμότητες εντοπίζονται σε συνταξιούχους του πρώην ΙΚΑ (11.540 περιπτώσεις), του Δημοσίου (9.162) και του πρώην ΟΑΕΕ-ΤΕΒΕ (13.005). Ακολουθούν ταμεία επιστημονικών φορέων, όπως το ΤΣΑ (1.476) και το ΤΣΜΕΔΕ (858), ενώ ακολουθούν μικρότερα ταμεία, όπως ο ΟΓΑ και το ΝΑΤ.
2. Αναδρομικά 27 μηνών για 6.000 αποστράτους
Τα αναδρομικά σε περίπου 6.000 αποστράτους προέρχονται από την επιστροφή κρατήσεων 27 μηνών που επιβάλλονταν στις κύριες συντάξεις των αποστράτων των Ενόπλων Δυνάμεων, που μαζί με τα μερίσματα των μετοχικών ταμείων ξεπερνούσαν σε άθροισμα τα 1.000 ευρώ. Τα ποσά που θα επιστραφούν κατά μέσο όρο φτάνουν τα 2.800 ευρώ. Η μείωση που επιβαλλόταν βάσει του Ν. 4093/2012 σε άθροισμα συντάξεων άνω των 1.000 ευρώ καταργήθηκε από τον Απρίλιο του 2023 για τα στρατιωτικά μερίσματα. Με την κατάργηση της μείωσης από τα μερίσματα, οι συνταξιούχοι απόστρατοι έλαβαν αυξήσεις στην κύρια σύνταξη από 1/4/2023 και ήταν σε εκκρεμότητα η πληρωμή των αναδρομικών για το διάστημα από 1/1/2021 έως 31/3/2023, δηλαδή για 27 μήνες. Υπενθυμίζεται ότι ο ΕΦΚΑ κατέβαλε αναδρομικά σε 47.055 συνταξιούχους αποστράτους τον Αύγουστο.
Για παράδειγμα, απόστρατος με κύρια σύνταξη 1.940 ευρώ και άθροισμα 2.528 ευρώ μαζί με το μέρισμα, είχε αρχικά μείωση 15% και έχανε 291 ευρώ στην κύρια σύνταξη. Χωρίς το μέρισμα, η μείωση περιοριζόταν στο 10%, δηλαδή 194 ευρώ, αφού επιβάλλεται μόνο στην κύρια σύνταξη. Από την αλλαγή αυτή ο απόστρατος κέρδισε αύξηση 97 ευρώ στη σύνταξη, την οποία έλαβε από τον Απρίλιο του 2023, όμως δικαιούται και αναδρομικά της τάξης των 2.619 ευρώ.
3. Αναδρομικά λόγω ενσωμάτωσης επασφαλίστρων σε επανυπολογιζόμενες συντάξεις
Η τρίτη κατηγορία δικαιούχων αναδρομικών αφορά συνταξιούχους των οποίων οι συντάξεις επανυπολογίζονται με ενσωμάτωση επασφαλίστρων, λόγω παράλληλης ασφάλισης ή εσφαλμένου υπολογισμού των ποσοστών αναπλήρωσης. Πρόκειται για συντάξεις που εκδόθηκαν με βάση τις διατάξεις του νόμου 4387/2016 και επανεξετάζονται στο πλαίσιο των διορθώσεων που προβλέφθηκαν με τον νόμο 4670/2020.
Στις περιπτώσεις παράλληλης ασφάλισης, αφορά ασφαλισμένους που κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου κατέβαλαν εισφορές σε περισσότερα από ένα ασφαλιστικά καθεστώτα, όπως μισθωτοί που διατηρούσαν ταυτόχρονα δραστηριότητα ως ελεύθεροι επαγγελματίες. Ο παράλληλος χρόνος ασφάλισης προβλέπεται να αποδίδει προσαύξηση στη σύνταξη, με συντελεστή 0,075% για κάθε έτος, μέσω της ενσωμάτωσης των αντίστοιχων επασφαλίστρων. Σε χιλιάδες περιπτώσεις, ωστόσο, η προσαύξηση αυτή είτε δεν αποδόθηκε είτε αποδόθηκε μερικώς, δίνοντας το δικαίωμα για διεκδίκηση αναδρομικών.
Δικαιούχοι είναι επίσης συνταξιούχοι με περισσότερα από 30 ή 35 έτη ασφάλισης, στους οποίους δεν εφαρμόστηκαν σωστά τα βελτιωμένα ποσοστά αναπλήρωσης που θεσπίστηκαν μετά τον επανυπολογισμό των συντάξεων. Παράλληλα, στην ίδια κατηγορία εντάσσονται και ειδικές επαγγελματικές ομάδες, όπως οι συμβολαιογράφοι, καθώς δικαστικές αποφάσεις οδήγησαν σε νέο υπολογισμό των συντάξεων στους συγκεκριμένους επαγγελματίες, μετά την ακύρωση τεκμαρτών αποδοχών.
Τα ποσά που προκύπτουν από τις διορθώσεις αυτές συνοδεύονται από μόνιμη αύξηση της σύνταξης και αναδρομικά, τα οποία, ανάλογα με τα έτη ασφάλισης και το ύψος των εισφορών, κυμαίνονται από 2.500 έως και 12.500 ευρώ.
4. Αναδρομικά συντάξεων από παράταση αναπηρίας
Στην τέταρτη κατηγορία δικαιούχων αναδρομικών ανήκουν 2.000 ασφαλισμένοι με συντάξεις αναπηρίας, των οποίων η καταβολή παρατάθηκε λόγω καθυστερήσεων στις υγειονομικές κρίσεις. Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο του e-ΕΦΚΑ, όταν λήγει η πιστοποίηση αναπηρίας και εκκρεμεί νέα εξέταση από τα Κέντρα Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ), η σύνταξη -καθώς και το εξωιδρυματικό επίδομα όπου προβλέπεται- παρατείνεται αυτοδικαίως για έξι μήνες, υπό την προϋπόθεση ότι έχει υποβληθεί εγκαίρως αίτηση παράτασης.
Εφόσον η τελική γνωμάτευση των ΚΕΠΑ εκδοθεί μετά τη λήξη του εξαμήνου και είναι θετική, ο e-ΕΦΚΑ υποχρεούται να καταβάλει αναδρομικά τα ποσά που αντιστοιχούν στους μήνες καθυστέρησης, χωρίς απώλεια δικαιωμάτων για τον ασφαλισμένο. Κρίσιμος όρος για να μην υπάρξει διακοπή πληρωμών είναι η εμπρόθεσμη υποβολή της αίτησης παράτασης, πριν από τη λήξη της προηγούμενης συνταξιοδοτικής απόφασης.Υπενθυμίζεται ότι από την 1η Ιανουαρίου του 2024 οι δικαιούχοι σύνταξης αναπηρίας λόγω κοινής νόσου δεν υποχρεούνται πλέον να διακόπτουν την εργασία τους για να συνεχίσουν να τη λαμβάνουν, διευκολύνοντας την ομαλή καταβολή και την εκκαθάριση των αναδρομικών.
5. Επιστροφή κράτησης ασθένειας σε τυφλούς
Μία ακόμη κατηγορία που δικαιούται αναδρομικά έως και πέντε ετών αφορά τους τυφλούς/άτομα με αναπηρία που λαμβάνουν επίδομα απόλυτης αναπηρίας, γνωστό και ως επίδομα συμπαράστασης ετέρου προσώπου. Πρόκειται για παροχή προνοιακού χαρακτήρα, η οποία δεν υπόκειται σε κράτηση ασθενείας, καθώς δεν συνδέεται με ασφαλιστικές εισφορές αλλά με κοινωνική προστασία των δικαιούχων.
Ωστόσο, από τον Μάρτιο του 2020, σε ορισμένες περιπτώσεις διαπιστώθηκε ότι επιβλήθηκαν αχρεωστήτως κρατήσεις ασθενείας επί του συγκεκριμένου επιδόματος. Για τον λόγο αυτόν, οι κρατήσεις αυτές θεωρούνται μη νόμιμες και τα ποσά που παρακρατήθηκαν πρέπει να επιστραφούν στους δικαιούχους με τη μορφή αναδρομικών.
Σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες, ο e-ΕΦΚΑ προχωρά, στις περισσότερες περιπτώσεις, σε αυτεπάγγελτη επιστροφή των αχρεωστήτως καταβληθεισών εισφορών, πιστώνοντας απευθείας τα ποσά στους τραπεζικούς λογαριασμούς των δικαιούχων. Η διαδικασία αυτή αφορά όσους έχουν ήδη ταυτοποιηθεί από τα μηχανογραφικά συστήματα του φορέα. Σε περιπτώσεις στις οποίες η επιστροφή δεν έχει πραγματοποιηθεί, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλουν σχετική αίτηση ή υπόμνημα στον αρμόδιο φορέα, είτε στον e-ΕΦΚΑ είτε στον ΟΠΕΚΑ.