Η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ριζικής γεωπολιτικής αναδιάταξης στην Ευρώπη, καθώς η ενεργειακή απεξάρτηση από τη Ρωσία μετατρέπει τη χώρα από περιφερειακό καταναλωτή σε στρατηγικό ενεργειακό κόμβο με αυξανόμενο γεωπολιτικό αποτύπωμα.
Γράφει ο Δρ. Κωνσταντίνος Π. Μπαλωμένος, Πολιτικός Επιστήμονας – Διεθνολόγος
Στο πλαίσιο αυτής της ιστορικής μετάβασης, ο Κάθετος Διάδρομος, μια κρίσιμη υποδομή που συνδέει την Αλεξανδρούπολη με το ευρωπαϊκό δίκτυο φυσικού αερίου, δεν αποτελεί απλώς ένα ενεργειακό έργο, αλλά εξελίσσεται σε εργαλείο στρατηγικής ασφάλειας και ενεργειακής αυτονομίας της Ευρώπης.
Μέσα σε αυτό το νέο ευρωπαϊκό ενεργειακό περιβάλλον, και ιδιαίτερα μετά την επίσημη απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου από την Ε.Ε., η Ελλάδα αποκτά μια μοναδική ευκαιρία να αναδειχθεί σε πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας και σταθερότητας για τη Δύση και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αναλαμβάνοντας ρόλο κρίσιμου ενεργειακού διαμετακομιστικού κόμβου και καθοριστικού παράγοντα της ευρωπαϊκής ενεργειακής ανεξαρτησίας.
Με τον Κάθετο Διάδρομο, η Ελλάδα δεν λειτουργεί μόνο ως ενεργειακός κόμβος για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αλλά καθίσταται κρίσιμος πυλώνας για την ενεργειακή αυτονομία ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Συγκεκριμένα, ο Κάθετος Διάδρομος δεν περιορίζεται στην τεχνική υλοποίηση ενός ακόμη ενεργειακού έργου, αλλά στην πραγματικότητα δημιουργεί έναν νέο γεωστρατηγικό άξονα που επαναπροσδιορίζει τον ρόλο της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα.
Μέσω της Αλεξανδρούπολης, η χώρα αποκτά τη δυνατότητα να λειτουργήσει ως βασική πύλη εισόδου υγροποιημένου φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ και άλλες πηγές, διοχετεύοντας ενεργειακούς πόρους προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και ενισχύοντας την ενεργειακή ανθεκτικότητα χωρών που παραδοσιακά εξαρτώνταν από τους ρωσικούς ενεργειακούς πόρους.
Η εξέλιξη αυτή δεν μεταβάλλει απλώς τις ενεργειακές ροές στην περιοχή, αλλά δημιουργεί ένα νέο πλέγμα ενεργειακής και γεωπολιτικής αλληλεξάρτησης, μέσα στο οποίο η Ελλάδα αποκτά κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ενεργειακής σταθερότητας.
Παράλληλα, η ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου ενισχύει την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών ενεργειακών δικτύων απέναντι σε περιόδους κρίσεων, γεωπολιτικών εντάσεων και υβριδικών απειλών, καθιστώντας την Ελλάδα κρίσιμο παράγοντα σταθερότητας και ενεργειακής ασφάλειας για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ωστόσο, η ανάδειξη της Ελλάδας σε ενεργειακό κόμβο δεν αποτελεί αυτόματη εξέλιξη, αλλά στρατηγική επιλογή της Ελλάδας που συνοδεύεται από σημαντικές γεωπολιτικές ευθύνες, οικονομικές προκλήσεις και σύνθετες ισορροπίες ισχύος, οι οποίες θα καθορίσουν τον πραγματικό ρόλο της χώρας στο νέο ενεργειακό περιβάλλον.
Συγκεκριμένα, οι πρόσφατες επαφές του πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη με Ευρωπαίους ηγέτες στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, σε συνδυασμό με την ενεργή εμπλοκή των ΗΠΑ — η οποία αναμένεται να κορυφωθεί με σύσκεψη στον Λευκό Οίκο στα τέλη Φεβρουαρίου με τη συμμετοχή στελεχών όπως ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρος Παπασταύρου και ο Πρόεδρος και Δ/νων Σύμβουλος του Ομίλου AKTOR κ. Εξάρχου — αναδεικνύουν το αυξημένο γεωπολιτικό αποτύπωμα του εγχειρήματος.
Υπό αυτό το πρίσμα, η ενεργοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου δεν συνιστά απλώς ένα τεχνικό ενεργειακό έργο, αλλά εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό αναδιάταξης των ενεργειακών ισορροπιών στην Ευρώπη.
Η επισήμανση δε, του Πρωθυπουργού κ. Μητσοτάκη κατά τη συνάντησή του με τον Βούλγαρο ομόλογό του κ. Μπορίσοφ, ότι ο Κάθετος Διάδρομος δεν αφορά μόνο την ενέργεια, αλλά και τους αυτοκινητόδρομους, το εμπόριο καθώς και τις πλήρεις διασυνδέσεις μεταξύ της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας αποδεικνύει ότι η κατασκευή το έργου αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου διεθνούς στρατηγικού σχεδιασμού.
Το γεγονός αυτό, καθιερώνει τον Κάθετο Διάδρομο ως στρατηγικό διακρατικό άξονα, που ενισχύει όχι μόνο την ενεργειακή ασφάλεια αλλά και την οικονομική και εμπορική συνοχή και ολοκλήρωση της περιοχής, επιβεβαιώνοντας την πολυδιάστατη γεωπολιτική αξία της Ελλάδας στην αναδιαμορφούμενο ενεργειακό περιβάλλον της Ευρώπης.
Παράλληλα, ο τεχνοκρατικός χαρακτήρας του Κάθετου Διαδρόμου είναι εξίσου κρίσιμος, όπως επισημάνθηκε από τους Αμερικανούς αξιωματούχους κατά τη διάρκεια της 6ης Συνόδου της Partnership for Transatlantic Energy Cooperation (P-TEC), τον Νοέμβριο του 2025.
Ειδικότερα, ο Υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, χαρακτήρισε την Ελλάδα «ιδανικό σημείο εισόδου» για το αμερικανικό LNG στην Ευρώπη, τονίζοντας την αξία των υποδομών της Αλεξανδρούπολης και της Ρεβυθούσας, ενώ υπογράμμισε ότι η χώρα, που στο παρελθόν λειτουργούσε κυρίως ως απόληξη του ρωσικού ενεργειακού δικτύου, μετατρέπεται πλέον σε πύλη στρατηγικής σημασίας.
Επιπλέον, η παρέμβαση του υφυπουργού Εξωτερικών Τζέικομπ Χέλμπεργκ και η αναφορά της πρέσβειρας Κίμπερλι Γκίλφοϊλ ενίσχυσαν αυτό το μήνυμα, επισημαίνοντας τη σημασία της Ελλάδας ως «πύλης» για την αξιοπιστία και ασφάλεια της ευρωπαϊκής ενεργειακής εφοδιαστικής αλυσίδας.
Παράλληλα, ο Υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ, Νταγκ Μπέργκαμ, τόνισε ότι η Ευρώπη οφείλει να επενδύσει σε νέες ηλεκτροπαραγωγικές υποδομές για να εξασφαλίσει φθηνή, καθαρή και αξιόπιστη ενέργεια, θέτοντας την Ελλάδα ως πρότυπο εφαρμογής αυτής της στρατηγικής.
Ταυτόχρονα, η δυνατότητα άμεσης τροφοδότησης χωρών όπως η Ουκρανία, αλλά και η πρόσβαση σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας, καθιστά τον Κάθετο Διάδρομο όχι μόνο τεχνικό έργο, αλλά εργαλείο ενεργειακής και πολιτικής ισχύος, ενισχύοντας τη γεωπολιτική επιρροή της Ελλάδας και αναδεικνύοντάς την σε στρατηγικό πυλώνα της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας.
Συνολικά, ο Κάθετος Διάδρομος μετατρέπει την Ελλάδα από περιφερειακό καταναλωτή σε κεντρικό παράγοντα της νέας ενεργειακής τάξης στην Ευρώπη, ενώ παράλληλα δημιουργεί τις βάσεις για γεωπολιτική, οικονομική και εμπορική αναβάθμιση της χώρας, καθιστώντας την πυλώνα σταθερότητας και στρατηγικής επιρροής στην περιοχή.
Επίσης, προσφέρει στη χώρα μας τη δυνατότητα να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση, να ενισχύσει την εθνική της οικονομία, να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας και ταυτόχρονα, να εδραιώσει τη διεθνή εικόνα της ως στρατηγικού πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας και περιφερειακής σταθερότητας.
Υπό το πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα εκτός από την ενίσχυση της ενεργειακής της αυτονομίας, έχει την ευκαιρία να αυξήσει το γεωπολιτικό και διαπραγματευτικό της ρόλο, μετατρέποντας τον Κάθετο Διάδρομο σε πραγματικό εργαλείο στρατηγικής επιρροής και εξωτερικής πολιτικής.
Η οικονομική διάσταση του έργου επίσης, δεν μπορεί να υποτιμηθεί. Μέσω της Αλεξανδρούπολης και των συνδεόμενων διαδρομών, η χώρα μας μπορεί να αξιοποιήσει το LNG ως πολυδιάστατο πλεονέκτημα: ενεργειακό, εμπορικό, αλλά και διπλωματικό.
Οι επιχειρηματικές ευκαιρίες που προκύπτουν για επενδύσεις σε υποδομές, logistics και ενεργειακή τεχνολογία δημιουργούν ένα πλέγμα πολλαπλασιαστικών οφελών για την ελληνική οικονομία.
Επιπρόσθετα, η διπλωματική διάσταση του έργου είναι εξίσου κρίσιμη. Η παρέμβαση των ΗΠΑ και η προώθηση της χρηματοδότησης από ευρωπαϊκούς μηχανισμούς επιβεβαιώνουν ότι ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι μόνο ελληνικό έργο, αλλά κοινοτικό και διεθνές εγχείρημα.
Το στρατηγικό μήνυμα προς την Ευρώπη είναι ότι η Ελλάδα διαθέτει την τεχνογνωσία, τις υποδομές και την αποφασιστικότητα να ηγηθεί στο σύγχρονο ενεργειακό περιβάλλον.
Συνολικά, ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί ένα έργο-σταθμό και πραγματικό breakthrough, όπου η τεχνοκρατική γνώση συνδυάζεται με στρατηγικό όραμα, δημιουργώντας μια νέα δυναμική για την Ελλάδα προσδίδοντάς της έναν ρόλο ηγέτη στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης.
Με αυτό το έργο, η χώρα μας δεν παρακολουθεί πλέον ως απλός παρατηρητής την ενεργειακή κρίση και τα διεθνή ενεργειακά δρώμενα, αλλά αναδεικνύεται σε καθοριστικό παίκτη που συνδιαμορφώνει το ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης.
