Το πιπίλισμα του δαχτύλου είναι μία από τις πιο συχνές αυτορυθμιστικές συμπεριφορές των βρεφών και των νηπίων. Τα περισσότερα παιδιά ξεκινούν το στοματικό αυτό μοτίβο από τους πρώτους μήνες ζωής, ως έναν φυσικό τρόπο να ηρεμούν, να αποφορτίζουν ένταση και να νιώθουν ασφάλεια.
Είναι φυσιολογικό;
Ναι — μέχρι μια ηλικία είναι απόλυτα φυσιολογικό.
Το πιπίλισμα:
- μειώνει τα επίπεδα της κορτιζόλης (ορμόνη στρες),
- σταθεροποιεί το νευρικό σύστημα,
- προσφέρει προβλέψιμη, επαναλαμβανόμενη αισθητηριακή πληροφορία που ηρεμεί.
Γι’ αυτό βλέπουμε πολλά παιδιά να πιπιλίζουν όταν κουράζονται, νυστάζουν, βαριούνται ή αγχώνονται.
Πότε αρχίζει να μας απασχολεί;
Η συχνότερη σύσταση είναι ότι:
- ως τα 3–4 έτη είναι φυσιολογική συνήθεια.
- μετά τα 4–5 έτη, εάν γίνεται καθημερινά ή έντονα, μπορεί να επηρεάσει την οδοντοφυΐα και τη σύγκλειση.
Τι να κάνει ο γονιός;
- Παρατήρηση χωρίς πίεση
Μην επιπλήττετε το παιδί. Η πίεση ενισχύει το άγχος και κάνει τη συνήθεια πιο επίμονη.
- Κατανόηση των “trigger moments”
Πότε πιπιλάει το δάχτυλο;
- πριν τον ύπνο;
- όταν βλέπει τηλεόραση;
- όταν βαριέται;
- όταν αποχωρίζεται τον γονιό;
Η κατανόηση του πλαισίου είναι το 50% της λύσης.
- Δώστε εναλλακτικές ρύθμισης
Προτάσεις που λειτουργούν:
- μαλακό ύφασμα/κουβερτούλα,
- παιχνίδια σφιξίματος (π.χ. μαλακές μπαλίτσες σφιξίματος, πλαστελίνη, κύβος αντιστρές),
- μικρές ασκήσεις αναπνοής για νήπια (π.χ. μυρίζω το λουλούδι, σβήνω το κεράκι)
- αισθητηριακό παιχνίδι πριν τον ύπνο (π.χ μπουκαλάκι ηρεμίας με γκλίτερ, άμμο,χάντρες, βιβλίο με υφές, άμμος)
- Ρουτίνα χαλάρωσης
Όσο πιο ρυθμισμένο είναι το νευρικό σύστημα, τόσο λιγότερη ανάγκη έχει το παιδί για στοματική αυτορυθμιστική συμπεριφορά.
- Όρια με σύνδεση
Όχι «μην το κάνεις», αλλά:
«Βλέπω ότι κουράστηκες και πας να πιπιλίσεις το δαχτυλάκι σου. Έλα να σε βοηθήσω να χαλαρώσεις με αυτό.»
Πότε ζητάμε βοήθεια;
- Όταν υπάρχουν πρώιμες οδοντικές αλλαγές.
- Όταν το παιδί πιπιλάει επίμονα μετά τα 5–6 έτη.
- Όταν η συμπεριφορά σχετίζεται με έντονο στρες ή αλλαγές (π.χ. γέννηση αδερφού, νηπιαγωγείο).
Το πιπίλισμα του δαχτύλου δεν είναι «κακή συνήθεια»· είναι ένας τρόπος αυτορύθμισης που σιγά-σιγά αντικαθίσταται καθώς το παιδί ωριμάζει. Με ηρεμία, παρατήρηση και ήπιες εναλλακτικές, βοηθάμε το παιδί να μεταβεί φυσικά σε πιο ώριμους τρόπους χαλάρωσης.
*Άρθρο της παιδιάτρου Αρετής Μανιώτη