Η συζήτηση που διεξάγεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση για το 5G και τον αποκλεισμό κινεζικών εταιρειών από κρίσιμες ψηφιακές υποδομές δεν είναι τεχνική. Είναι βαθιά πολιτική. Και το ερώτημα είναι απλό: οι αποφάσεις λαμβάνονται με γνώμονα το εθνικό συμφέρον ή με γεωπολιτικούς αυτοματισμούς που η Ελλάδα έχει ήδη πληρώσει ακριβά;
Το 5G δεν είναι απλώς τεχνολογία
Το 5G, αλλά και ακόμη περισσότερο οι επόμενες γενιές δικτύων που έρχονται, αποτελούν το «νευρικό σύστημα» της σύγχρονης κοινωνίας. Πάνω τους θα λειτουργήσουν οι μεταφορές, η ενέργεια, η υγεία, η δημόσια διοίκηση, ακόμη και κρίσιμες λειτουργίες της εθνικής ασφάλειας.
Η ασφάλεια των δικτύων είναι αυτονόητη προϋπόθεση. Όμως ασφάλεια δεν σημαίνει αυτόματο αποκλεισμό. Σημαίνει τεκμηριωμένη αξιολόγηση κινδύνου, σαφείς κανόνες, έλεγχο και εναλλακτικές λύσεις. Διαφορετικά, ο περιορισμός του ανταγωνισμού οδηγεί σε υψηλότερο κόστος, τεχνολογική υστέρηση και νέες μορφές εξάρτησης.
Η Γροιλανδία και το τέλος των «δεδομένων» συμμαχιών
Οι πρόσφατες εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αφορμή ακόμη και τη Γροιλανδία και τον έλεγχο κρίσιμων γεωστρατηγικών περιοχών, ανέδειξαν μια πραγματικότητα που συχνά αποφεύγουμε να παραδεχθούμε: οι συμμαχίες δεν είναι πια ούτε δεδομένες ούτε μόνιμες.
Το διεθνές σύστημα εισέρχεται σε φάση ρευστότητας. Όταν διακυβεύονται τεχνολογία, πρώτες ύλες και γεωοικονομικά συμφέροντα, ακόμη και οι στενότεροι εταίροι κινούνται με όρους ωμής ισχύος και διαπραγμάτευσης. Σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρώπη, και φυσικά η Ελλάδα, δεν μπορούν να λειτουργούν με σχήματα του παρελθόντος.
Η Ελλάδα στο επίκεντρο των αντιφάσεων
Η χώρα μας είναι ταυτόχρονα μέλος της ΕΕ, σύμμαχος των ΗΠΑ, αλλά και κόμβος οικονομικών διαύλων με την Κίνα. Το λιμάνι του Πειραιά αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: μια υπαρκτή, κρίσιμη υποδομή με γεωοικονομικό αποτύπωμα, θέσεις εργασίας και διεθνή σημασία.
Η ελληνική πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται σε λογικές «όλα ή τίποτα». Οφείλει να χαράσσει στρατηγική με εθνικό φίλτρο, χωρίς να μετατρέπει τη γεωπολιτική ευθυγράμμιση σε υποκατάστατο στρατηγικής σκέψης.
Τα τρένα ως πολιτική επιλογή -όχι τεχνικό λάθος
Η τεχνολογία δεν είναι ιδεολογικό πεδίο. Είναι ζήτημα αποτελέσματος. Και η Ελλάδα έχει πληρώσει ακριβά όταν επέλεξε όχι την καλύτερη διαθέσιμη λύση, αλλά την πολιτικά «βολική».
Την ώρα που στην Κίνα λειτουργούν εδώ και χρόνια υπερσύγχρονα δίκτυα σιδηροδρόμων υψηλών ταχυτήτων, με πλήρη ψηφιακό έλεγχο και υψηλά επίπεδα ασφάλειας, η Ελλάδα ακολούθησε διαφορετικό δρόμο. Η ιδιωτικοποίηση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ και η παράδοσή της στους Ιταλούς της Ferrovie dello Stato ήταν μια καθαρά πολιτική επιλογή. Άλλες λύσεις υπήρχαν -είχαν αποδεδειγμένη τεχνολογική υπεροχή- αλλά αποκλείστηκαν.
Το αποτέλεσμα ήταν η σταδιακή απαξίωση του σιδηροδρόμου, η απουσία σύγχρονων συστημάτων ασφαλείας και, τελικά, η τραγωδία των Τεμπών. Τα «μη τρένα» και τα κενά ασφαλείας δεν ήταν (μόνο) ατύχημα. Είναι το τίμημα μιας στρατηγικής που έβαλε την πολιτική σκοπιμότητα πάνω από την τεχνολογική επάρκεια.
Το ίδιο λάθος δεν πρέπει να επαναληφθεί
Η συζήτηση για το 5G δεν μπορεί να γίνει χωρίς μνήμη. Αν σήμερα αποκλείουμε παρόχους ή χώρες χωρίς σαφές σχέδιο αντικατάστασης, χωρίς χρονοδιάγραμμα και χωρίς ανάλυση κόστους–οφέλους, κινδυνεύουμε να επαναλάβουμε το ίδιο λάθος. Και αυτή τη φορά, το κόστος δεν θα είναι μόνο οικονομικό. Θα είναι αναπτυξιακό και στρατηγικό.
Πρώτα η Ελλάδα
Η Ελλάδα χρειάζεται μια ψηφιακή πολιτική που να συνδυάζει ασφάλεια, γεωπολιτικό ρεαλισμό και τεχνολογική φιλοδοξία. Με συμμάχους, με ανοιχτούς διαύλους, με αυστηρούς κανόνες και ελέγχους. Όχι όμως με γεωπολιτικούς αυτοματισμούς που υποκαλύπτουν την απουσία στρατηγικής.
Σε έναν κόσμο που αλλάζει, η απάντηση δεν είναι ούτε η φοβική αναδίπλωση ούτε ο άκριτος αποκλεισμός. Είναι η ικανότητα να επιλέγεις με γνώμονα το αποτέλεσμα και το δημόσιο συμφέρον.
Και για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ένα πράγμα: πρώτα η Ελλάδα και τα συμφέροντα των Ελλήνων πολιτών.
Γράφει ο Μιχάλης Χουρδάκης
Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης
Εκπρόσωπος Τύπου στο Κίνημα Δημοκρατίας
Καθηγητής Ιατρικής Α.Π.Θ.
