Τουλάχιστον 43 έφηβοι άνδρες πέθαναν και δεκάδες άλλοι υπέστησαν βαρύτατους ακρωτηριασμούς στη Νότια Αφρική, κατά τη διάρκεια παραδοσιακών τελετών περιτομής για την ενηλικίωση των νέων.
Οι αρχές της χώρας βρίσκονται αντιμέτωπες με τη δράση εγκληματικών κυκλωμάτων και παράνομων «σχολών μυήσεως», οι οποίες μετατρέπουν τα έθιμα αιώνων σε θανατηφόρα παγίδα για εκατοντάδες παιδιά.
Η ιεροτελεστία «Ulwaluko»
Οι τελετές, γνωστές στη χώρα ως «Ulwaluko», πραγματοποιούνται δύο φορές τον χρόνο σε ειδικά «σχολεία μυήσεως», με σκοπό την προετοιμασία των νέων ανδρών για την ενηλικίωση.
Όταν τα αγόρια φτάνουν εκεί, απομακρύνονται από τις οικογένειές τους, καλύπτονται με λευκό πηλό και περνούν τρεις εβδομάδες απομονωμένα πριν επιστρέψουν στα σπίτια τους.
Στο πλαίσιο της τελετής, υποβάλλονται σε περιτομή από παραδοσιακούς χειρουργούς με χρόνια εμπειρίας.
Ωστόσο, πολλές περιτομές εκτελούνται από ανειδίκευτα άτομα σε παράνομα σχολεία, τα οποία χρησιμοποιούν παλιά δόρατα, ψαλίδια ή ξυράφια για να πραγματοποιήσουν τις φρικτές επεμβάσεις.
Το «Ulwaluko» μπορεί να αποβεί θανατηφόρο, γράφει η Daily Mail.
Ενώ φέτος τα τοπικά ΜΜΕ ανέφεραν 43 θανάτους, το 2024 ο συνολικός απολογισμός χειμερινών και θερινών τελετών έφτασε τους 93 νεκρούς και 11 ακρωτηριασμούς πέους, με ορισμένους παράνομους «χειρουργούς» να προβαίνουν στην επέμβαση χωρίς καν αναισθησία.
Έκθεση που ανατέθηκε από την κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής κατέγραψε 322 θανάτους νέων αγοριών μεταξύ 2021 και 2024, καθώς και χιλιάδες νοσηλείες και ακρωτηριασμούς, επιρίπτοντας την ευθύνη σε εγκληματικές συμμορίες που ιδρύουν αδίστακτα παράνομα σχολεία χρησιμοποιώντας ανεκπαίδευτο προσωπικό.
Αιτίες θανάτου και απαγωγές
Οι κύριες αιτίες θανάτου είναι η γάγγραινα, η σηψαιμία και η σοβαρή αφυδάτωση – αν και ορισμένα αγόρια που αρνήθηκαν να συμμετάσχουν μαχαιρώθηκαν, πνίγηκαν ή ξυλοκοπήθηκαν μέχρι θανάτου, αναφέρει η βρετανική εφημερίδα.
Κάθε χρόνο καταγράφονται εκατοντάδες αναφορές για παράνομα σχολεία που απαγάγουν αγόρια ακόμα και 12 ετών για να τα υποβάλουν σε περιτομή, εξαναγκάζοντας στη συνέχεια τους γονείς να πληρώσουν λύτρα για την επιστροφή των παιδιών τους.
Η Νότια Αφρική έχει πλέον ποινικοποιήσει την ίδρυση μη εγγεγραμμένων σχολών μυήσεως και απαιτεί από όλους τους παραδοσιακούς χειρουργούς να είναι πλήρως εκπαιδευμένοι και πιστοποιημένοι.
Η αστυνομία διαθέτει πλέον την εξουσία να κλείνει τα παράνομα σχολεία και να συλλαμβάνει τους επικεφαλής. Ήδη έχουν σφραγιστεί 42 τέτοια, πραγματοποιήθηκαν 40 συλλήψεις και διασώθηκαν 180 αγόρια.
Παρά τους κινδύνους, οι τελετές παραμένουν εξαιρετικά σημαντικές για την τοπική κοινωνία. Αν οι νέοι δεν υποβληθούν στο έθιμο, δεν τους επιτρέπεται να συμμετέχουν στις φυλετικές συνελεύσεις, να λάβουν μέρος σε κοινωνικές δραστηριότητες ή να παντρευτούν.
Οι τελετουργίες διεξάγονται επί αιώνες μυστικά σε ειδικά κατασκευασμένες καλύβες μακριά από τα χωριά, όπου απαγορεύεται η είσοδος σε οποιονδήποτε εκτός από τους γέροντες της φυλής, τον «χειρουργό» και τους μυούμενους.
«Ανησυχητικά τα στοιχεία»
Ο υπουργός Παραδοσιακών Υποθέσεων της Νότιας Αφρικής, Βελενκοσίνι Χλαμπίσα, δήλωσε μετά τους 43 θανάτους εφήβων: «Αυτά τα στοιχεία μας ανησυχούν βαθύτατα και στέλνουμε τα συλλυπητήριά μας σε όλες τις οικογένειες».
«Λειτουργούν ως μια σκληρή υπενθύμιση ότι πρέπει να γίνουν συλλογικά πολλά περισσότερα για την εξάλειψη των αποτρέψιμων θανάτων, των τραυματισμών και των εγκληματικών δραστηριοτήτων που συνδέονται με την παραδοσιακή μύηση».
«Καταδικάζω τη συνεχιζόμενη λειτουργία των παράνομων σχολών μυήσεως που ευθύνονται για πολλούς από τους θανάτους, τους τραυματισμούς, τις απαγωγές και τις κακοποιήσεις που αναφέρονται κάθε χρόνο», τόνισε.
«Τα άτομα που ιδρύουν, διευκολύνουν ή συμμετέχουν σε παράνομες σχολές μυήσεως πρέπει επίσης να κατανοήσουν ότι διαπράττουν ποινικά αδικήματα και πρέπει να αντιμετωπίσουν την πλήρη αυστηρότητα του νόμου».
«Ο σεβασμός στην παράδοση πρέπει να συμβαδίζει με τον σεβασμό στον νόμο και το συνταγματικό δικαίωμα κάθε μυούμενου στη ζωή, την αξιοπρέπεια και την ασφάλεια, καθώς δεσμευόμαστε να εργαστούμε για μηδενικούς θανάτους».
«Κάθε μυούμενος αξίζει να επιστρέψει στο σπίτι του με ασφάλεια και με την αξιοπρέπειά του άθικτη, και αυτό απαιτεί από όλους μας, τους γονείς, τους παραδοσιακούς ηγέτες και τις κοινότητες, να διαδραματίσουμε πλήρως τον ρόλο μας», κατέληξε.
Κοινωνικές πιέσεις
Αν και τα αγόρια έχουν θεωρητικά την επιλογή, υφίστανται τεράστια κοινωνική πίεση. Όσοι αρνούνται αποκαλούνται «Inkwenkwe» (αγόρι) – ένας βαρύς προσβλητικός χαρακτηρισμός.
Παρότι ο νόμος απαγορεύει την είσοδο σε παιδιά κάτω των 16 ετών, στα παράνομα σχολεία χειρουργούνται συχνά παιδιά ακόμη και 10 ετών.
Οι παραδοσιακοί χειρουργοί χρεώνουν τους γονείς για να πάρουν τα αγόρια έως και τρεις εβδομάδες, προκειμένου να τους διδάξουν δεξιότητες επιβίωσης, τη φυλετική ιστορία και τη συμπεριφορά ενός άνδρα, πριν εκτελέσουν την επέμβαση.
Ο 19χρονος Σκότι Ντάβκα πήγε σε σχολή μυήσεως παρά το γεγονός ότι είχε δει τηλεοπτική εκπομπή για ακρωτηριασμούς πέους.
«Φυσικά και φοβόμουν πολύ να πάω. Στην κοινότητά μου πολλά αγόρια πέρασαν από τη μύηση πριν από μένα και ήθελα να είμαι σαν αυτούς. Ήθελα οι γέροντες στο χωριό μου να με βλέπουν ως άνδρα. Ήταν πολύ επώδυνο και αρρώστησα, αλλά μου παρασχέθηκε θεραπεία και επιβίωσα», δήλωσε.
Από την πλευρά της, η Αν Κουμάλο περιέγραψε πως ο 16χρονος γιος της απήχθη ενώ πήγαινε σε τοπικό κατάστημα μαζί με άλλα 22 αγόρια και μεταφέρθηκε σε παράνομο σχολείο 20 χιλιόμετρα μακριά, στο Σοβέτο.
«Χρεώθηκα 1.000 Ραντ (περίπου 52 ευρώ) για να τον πάρω πίσω ή με προειδοποίησαν ότι θα τον σκοτώσουν. Όταν η αστυνομία βρήκε το σχολείο, τα αγόρια είχαν υποστεί κακομεταχείριση, μαστιγώσεις και ξυλοδαρμούς».
Πέρυσι, ο 13χρονος Σιγιαμθάντα Σιγιαμθάντα από το Μπουμαλάνγκα πέθανε σε σχολή μυήσεως, με την οικογένειά του να καταγγέλλει ότι απήχθη παρά τη θέλησή τους.
Η φρίκη πίσω από τους ακρωτηριασμούς
Ακόμη και ο πρώην πρόεδρος Νέλσον Μαντέλα είχε γράψει στην αυτοβιογραφία του για τη πνευματική σημασία της δικής του περιτομής ως εφήβου.
Ωστόσο, όσοι υποβάλλονται στην τελετή ορκίζονται μυστικότητα και θεωρούνται απόβλητοι, ενώ κινδυνεύουν με ξυλοδαρμό ή δολοφονία αν αποκαλύψουν τη διαδικασία.
Οι σοβαρότεροι τραυματισμοί προκαλούνται από κακοτεχνίες παραδοσιακών «νοσηλευτών» που χρησιμοποιούν το ίδιο σκουριασμένο δόρυ για πολλά αγόρια, προκαλώντας μολύνσεις.
Τυλίγουν σφιχτά τις πληγές με επιδέσμους διακόπτοντας την παροχή αίματος, με αποτέλεσμα μέσα σε δέκα ώρες τα γεννητικά όργανα να παθαίνουν γάγγραινα και να απαιτείται ακρωτηριασμός.
Πολλοί πεθαίνουν από σοβαρή αφυδάτωση, καθώς μετά την επέμβαση τους στερούν το νερό για να μην ουρήσουν και μολύνουν τις πληγές.
Επιπλέον, λόγω δεισιδαιμονιών, πολλοί δεν αναζητούν ιατρική βοήθεια επειδή τους λέγεται ότι αν το όργανο «πέσει» θα «ξαναφυτρώσει», με αποτέλεσμα να πεθαίνουν τελικά από σηψαιμία.
Η χειμερινή περίοδος μυήσεων διαρκεί από τα μέσα Μαΐου έως τα μέσα Ιουλίου —από την οποία προκύπτει ο επίσημος απολογισμός των 43 θανάτων— ενώ η θερινή περίοδος διαρκεί από τον Νοέμβριο έως τον Ιανουάριο.
